Ganarium. 



191 



602 - 619. 



na ngo. Miimngk.: Kt-inbhaiig l)h i roe, Matloer. S.; 

 Ken au ga, Atjeli. Jav.. Mal.; Kuenibang, Alf. Boer.; 

 Koenii)i)eI, .\lf. Miu-'l'. 1..: Koepanaïii, .Vit". Z. ('er.; 

 l.aliiigiran, .Ml'. Min. Beut.; Loeit, .\lf, .Min. Ton- 

 saw.; N ga n a - ngii na, Nias; Poe ni pue ni, .\lt'. Min. T. 

 L.; San (lat (zieSK)3), Balin.,Sas.; Sandat kauauga, 

 Balin.: Sa ml at «angsa, Baliu.: Sajialene, Alf. 

 Anib.; Sapalin, .\lf. Har., Z. Ccr.; Sckar kc- 

 niütnlng, Balin. Kr.: Scnianga, Atjeh; Silauga, 

 Atjeh; Tc naga, Sawuc; Tenanga, Atjch; Walc 

 i ni pofket f), Alf. .Min. T. P.; Wangoercr, Alf. 

 Min. T. B,. T. P., T. S.; Wangsa,' Baliu. Kr.; 

 Wongsa, O. Jav. — Boom. fïebr.: De bijzonder 

 welriekende bloemen worden in hel haar gestoken, 

 tnssehen kleederen gelegd cu met tjenipaka- eu taud- 

 joeug-bloemeu, bij wijze van otlerande, o]) een jiisaug- 

 blad nabij vereerde plaatsen gelegd. Ook maakt men 

 er eene geurige olie van, iu het Javaanseh bekend 

 als lisah kenauga of lisah soendoel langit. De Cunanga- 

 olie wordt wel van Java uitgevoerd; die der Filip- 

 pijnen is het hoofdbestanddeel van het alom verkrijgbare 

 ri'ukwater Ilang-ilaug. \'au den bast vervaai'digen de 

 bewoners dei* ^linahasa bergplaatsen voor ])adie en 

 netten en deze dient er ook als geneesmiddel. Een 

 fraaie gele huidskleur wordt in het Baliueeseh als 

 njandat omsehreven. 



f) Deze naam beteekent „bergplaats van jaehtnetten" 

 cu is hieraan ontleend, dat die netten (poeket) bewaard 

 worden iu een soort vat, uit deu bast vervaardigd. 



602 Canariiini commune L.* Nat. fam. 

 d'^r Burseraceae. Dakae. Watocb.; Dedi, Alf. 

 Min. T. S.; Ueri, Alf. Miu. T. L.; Hial, Alf. Z. Cer.; 

 Flihi, Alf. Min. Bant.; Hihi kahangau, Alf. Miu. 

 Bant.; lale, Alf. Asil., Cer., Hila ; lalo, Alf. Har.; 

 lëcre, Kisar; Ipa, Alf. Boer.; I])ei, Alf. Miu. 

 Bent., Tousaw.; Jal, Alf. Z. Cer.; Jale, Alf. Asil., 

 Cer., llila; Jalo, Alf. Har., N. Laoet, Sap.; Jar, 

 Alf. Z. Cer.; Kauaüre, Makas.; Kan al e, Kang., 

 Madoer. S.; K au ar e. Boeg., Makas.; Kanari, Alf. 

 Min. T. P., Binian., Madoer., Mal., Soeud.; Kanari 

 pandjang. Mal. Amb.; Kenareb, Madoer.; Kc- 

 nari, Jav.; Ki kanari, Soend.; Kiëre, Leti; Kodja, 

 Sika; Konari, Madoer. B.,P.; Lehi, Sangi ; Nanja, 

 N. fïnin. 4 R.; Xauja ajo. N. Gniu. 4 R.; N'gië, 

 Makian; Ni cl, Alf.W. Halm.; Ni ha, Alf. N. O. Halm.; 

 Njiara, \](. X W . Halm.; Njiha, Teru.; Oewaar, 

 Kei; Reri, Alf. Min. T. B., T. P.; Rorièl, Babar; 

 Solo kajoe, Alf. Min. T. L.; Wijar oeoeu, Wetar. 

 — Boom, de kanari- of elemi-boom (deze eu vlg.), 

 „Java almond", e. Gebr.: Is ceu der fraaiste allëe- 

 boomcu. De oliehoudende zaden worden gegeten en 

 in gebak gebruikt. De uit de schors komende geel- 

 achtige hai's (elenii) wordt op Java met meujan ver- 

 mengd en gebrand, zij is ook geneeskrachtig. De 

 vrucht van Cauarinui, is de oplossing van het Sau- 

 gisehe raad.sel : „Moeusing uainikoeug batoc, watoe 

 uamikoeng koempire", d. i.: „Een lang uitgedoofde 

 houtskool omwikkelt eeu steeu, ecu steen omwikkelt 

 papier"; waarbij de zwarte schil der rijpe vrucht met 

 houtskool en de witte keru met papier vergeleken wordt. 



603. C. decumanum Gaertn.* Hafo, Tem.; 



Hapo, Alf. N.O llalni; Jalo halat, Alf. Har., 

 N. Laoet, Sap.; Kanari babi, Mal. Amb.; Kanari 

 ketjil, Mal. Amb.; Njiha hafo, Tern. — Gebr.: 

 De vnichten worden gegeten ; de uitvloeiende hars 

 dient wel voor tlumbouweu. 



604 C. denticulatum BI.* Kajoe noach, 

 Alf. .Min. Tüiisaw.; Kenareri, Jav.; Kenari alas, 

 Jav. Xg.; Keuari wana, Jav. Kr.; Raoe woclan, 

 J»v. — Gebr.: Op enkele plaatsen wordt het hout 

 bruikbaar geacht voor deu huisbouw ; zaden eetbaar. 



fiO.'). C. eupteron Miq.* Kajoe ka poer, 

 Snm. W . K.; Lag;iin, Midd. Sum.; Lagan, Bat. 

 Mand. — Gebr.: Het hout Hordt duurzaam geacht. 

 Soms woi'dt de boom omgekapt niel het doel er eeu 

 balsem uit te niunen, die roodachtig van kleur is, wel 

 tot verlichting dient en als geneesmiddel iu gebruik is. 



COti. C.flssistipulumMiq.* Asam damar§), 

 Lamp. — (iebr.: Vit den stam vloeit eeu wel- 

 riekende hars. 



§) Meerdere Gauarinm-soorten, die hars o])levereu, 

 zijn iu de Lampongsche districten bekend onder deu 

 naam van asam met bijvoegingen. 



607. C. Greshoffi Koord.* Kakaueu e 



ocwak sela, .\ll'. Miu. T. P.; Kanari jaki. Mal. 

 Men.; Niha i foefoeroe. Alt'. N. O. Ilahn. — 

 Gebr.: Sierlijke boom. 



608. C. hispidum BI.* Biroe, Soeud.; Djam- 

 bejan, Jav.; Kiikauen e oewak, Alf. Min. T. P.; 

 Kakaneu ne oewak, Alf. Miu.T.S.; Ken e oewak, 

 Alf.Min.T.P.; Mahangkalow, Alf. Min. Bent.; Ma- 

 nialapa, Alf. Min. T. L.; Mawowaug, Alf. Min. 

 T. B. — Gebr.: De bast wordt gestampt, nu't watei' 

 aaugeleugd, als geneesmiddel tegeu booze zweren aau 

 de onderste ledematen gebezigd. 



609. C. Kadondon Benn.* Kedoudong 



mat ahar i 5), ^lal. 



$) Ook ïrigonochlamvs Griflithii llook.f.* (zie 016 

 en 3376). 



610. C. Kipella Miq.* Ki pdah, Soeud. — 

 Gebr.: De zaden worden wel gegeten. 



611. C. littorale BI.* Ki kanari, Soeud.; 

 Sadjeng, Jav. — Gebr.: De aangenaam smakende 

 zaden worden gegeten. 



612. C. m.icrocarpum Willd.* lale bau- 



daug, Alf. Asil., Hila; lalo baudaug, Alf. Har.; 

 Jalo baudaug, Alf. X. Laoet, Sap.; Kanari bau- 

 daug. Mal. Amb.; Kauari uiiujak, Mal. Amb. — 

 Gebr.: De zaden bevatten veel vette olie. Stamvoet 

 eu wortel houdeu reukhout (rasamala) iu. 



613. C. Minahassae Koord.* Woewoek, 



.Vlf. Min. — Gebr.: De hars wordt als wierook gebrand. 

 614 C. moluccanum BI. (— C. Mehen- 



bethene Gaertn.*). Dedi tarauate, Alf. Miu. 

 T. S.; Deri taranate, Alf. Min. T. L.; Hihi 

 tahinate, .\lf. Win. Bant.; Ipei taiuate, Alf. 

 Miu. Bent.; Kauari bageja. Mal. Amb.; Kanari 

 besar, Mal. Amb.; Kanari taranate, Jlal. Men.; 

 Xiha mara, Alf. N. ü. Halm.; Reri tarauate, 

 Alf. Miu. T. B., T. P. — Gebr.: Deze onderscheidt 

 zich door de groote vruchten ; de zadeu worden veel 

 gegeten. 



615. C. nitidum Benn.* Kedondoug hoe- 

 tan. Mal. 



616. C. pilosum Benn.' Kedondoug ke- 

 roet (zie 6IIH), M;il. 



617. C. rostratum Zipp.* Damar itam. 

 Mal. -Mol.; Kamal nieten, Alf. Z. Cer. — Gebr.: 

 De hars dient tot het kalefateren van prauweu. 



618. C. rostriferum Miq.* Asam doe koe, 

 Luni]). 



619. C.rufumBenn.' Kedoudong boelanf), 

 Mal.; Keral tcloeudjoek. Mal. 



$) Ook Santiria laxa King.* 



