Carallla — Garlca. 



194 



655 - 665. 



('>:>:> Carallia integerrima D.C.' Nut.fain. 

 der Hhizophoraceae. Dja iisriruf ' •"■'! ('i'' 



1727), Miil.; K iihili- 11. .Ia\.; Ki kiickocruii (zie 

 34."i4), Soeuil.; Scpal (zie 3.')(I'J), O. ,Iav.; Taiidjaug 

 goeiiociif;, O. Jav.: Taiuljaii); i;i ra n >;. O Jav. - - 

 Vrij hüoge boom. 



(iöii. C. lanceaefolia Roxb.' Kawaehi, 



.\If'. Miu.Tousaw.; Ke uU i s nnilai. .Ml". .Miii.T.L. — 

 Uciolll. 



f'-ü. Carapa moluccensis Lam.* Nat. fam. 



dir Meliaceae. lioewali Idur, Vuig. Wal.; 

 Üiliki', All'. -N'. o. Halm.; Ilatc bocwa kira- 

 kira, Tem.; Ki iiiri, Soeiiil.; kira-kira^). Mal. 

 Mul.; Kojawas i lawanan, Alf. Min. T. L.; Ma- 

 li ireh, O. Jav.; M uj oiigt i h ocloe, Alf. Min. I'onos.; 

 Nereh, Mailoer.; Nireli, .\tj('h; X i r i. Sociid., Siuii. 

 W. K.; Njireli, Mal.; Njirei, Mal.; Xjiri, Jav.; 

 Njiri ^"^■'i'lil'. 'lav.; Njoeror, Jav.; Pamoeli 

 in tasi k, All'. -Min. T.B., 'i'. li.; Pamocli in tasitj, 

 Alf. Min. T. 1'.; 1'ühou kira-kira, Mal. Mol'.; 

 Tainbüc, Boeg., Maka.^. — I^age boom der vloed- 

 bossehen. Gcbr.: Als fijn en sterk is het keruhout voor 

 handvatten van wapens en onderdeclen van kleine 

 vaartuigen gezoeht ; de sehors dient voor het tanen 

 van visehuetten. In Celebes worden de sehors eu de 

 zaden gebezigd om sagoeweer een bitteren smaak te 

 geven ; in Zuid-Celebes alleen de eerste, tot dat doel 

 vooraf geweckt eu dan uitgejierst. 



§) Deze naam is hieraan outleend, dat in de 

 Mol ukken het geregeld ineenzetten van de uit hun 

 verband genomen zaden bij wijze van jinzzle wordt 

 opgegeven, wat ook laug niet gemakkelijk is. 



658. C. moluccensis Lam.* var. elliptica. 



K e 1 i r i k, Jav.; K 1 i r i k, Jav. — Boom. 



659. C. obovata BI. (= C. moluccensis 



Lam.'). Kira-kira laki-laki, .Mal. Mol.; 

 Nereh bat o, Madoer.; N i r i b a t o e, Smn.W. K.; 

 Njirei batoe, Mal.; Njiri a b a n g, Jav.; Po- 

 h o n kira-kira 1 a k i-1 a k i. Mal. Mol. — Boom, 

 o. B. bekend door de eigenaardige knievonnig gebogen 

 adein-wortels. Gebr.: Als van C. molucceusis. 



OCid. Cardamine trifolia L.' Nat. fam. der 

 Cruciferae. S <■ * ;i « i o e t a n, Vulg. Mal. — 



Kruid, eenc soort „\eldkers". 



661. Cardiopteris Rumphii Baill.' Nat. 

 fam. der Olacaceac Pare anoni, Jav.; Parija 

 au 0111, ^laduer. -- Kruid. 



('i()2. Cardiospermum Halieaeabum L.' 



Nat. fam. dir Sapindaceae. Bo n do t jl, Jav.; 

 üaoen kopo-ko|io. Mal. .Viiib.; Loeng gendje, 

 Jav.; Ijoeugl oeugaii, Jav.; Lo ug-elongan, Ma- 

 doer.; Oet a niahoe, Alf. Anib.,Oel.; Parija boelan, 

 Mal.; Walet apapi, Alf. Z. ('er. — Kruid. Heartpea 

 (e.). fJebr.: Wordt als groente gegeten eu het sap der bladen 

 wel DJ) hnidzwereu gedruppeld ; zaden voor halskettingen. 

 i) Ook Diehroeephala latifnlia D.C.' (zie 1089). 



663. Carex curvirostris Kunze (= C. 

 baccans Nees'). Nat. fam. der Cyperaceae. 



K r e u g 5 e u g, Jav. — Uietaehtig gra>, eeue soort 



ë^i. C. virgata Miq.' 1 1 a t ^i. .Soend.; K o- 



j o n d o m in t a 1 o c n, .\lf. .Min. T. P.: K i j a t «), 



Alf. Min. T. B.; \V o t e in t a 1 o e n, Alf. Min. T. P. 



j) Ook andere Cvjieraeeac (zie 1572 en 308S). . 



665. Carica Papaya L.' Nat. fam. der Pas- 



sifloraceae. Ai sawa, N. Ouin. Noemf.: Asawa, 

 N. (iuiu. Noemt'.; Baliëk, Minnngk.; Betik, Mal.; 

 Bu tik. Bat.; Ci ad ang, Daj. Samp.; G cdaug, Balin., 



Lamp., Soend.; Ghedhang, Kaïig.; Mango, Sawoe; 

 Kubaelu, Kiiggaiiu; K a 1 i k i, Boeg., iloiilb.; Kaliki 

 rijanre. Boeg.: Kalikih, Minaiigk.; Kampadja, 

 Biiiinn.; Kaoet, Tim.; Kapaja, .\lf. .Min., Bul. Moiig., 

 Jav.: Kapala, Sangi; Kastel, Kei; Kateta (zie 

 1892), Jav.; Kat es, Jav., .Madoer.. .Mal. Pal., Sas.; 

 Kales k a p oer, (^. Jav.; K epaja, .Mal.; Koestela, 

 Mal. BauJj.; Mantela, Daj. Z. (J. Born.; Muekoe 

 djawa, Liu; Moeöe djawa, Sawoe, Sika; Moeüe 

 iiialai, Kisar; .N'asiloe, Midd. Siini.; Oedi luelai, 

 I.eti; Oeitedi melai, Sermata; Oeta mal ai. Babar; 

 Padoe, Maiiggarai, Sika; Paene, .\lf. Z. ('er.; 

 Pandja, Binian.; Pantjeuc, .Minangk.; Papae, 

 Alf. Asil., Ilila, 'i. Cer.; Papaeno, Alf. N. I^ioet, 

 Sap.; Papaï, .\lf. Boer.; Papaï poen, .\lf. Boer.; 

 Papaiuo, .\lf. Har.; Papaja, .\lf. N. O. Halm., 

 Viilg. Mal.; Papaoe, Alf. Sap.; Pastela, Bat. Dair.; 

 Pertek, Gajo; Pctik, Atjeh; Peutek, Atjeh; Pi- 

 sang katoeka, Minangk.: Pisang kijue, Midd. 

 Suiu., Pisang malaka, Daj. Kat.; Pisang pa- 

 toeka, Minangk.: Pisang pclo, Minangk.; Poenti 

 kajoe, l.amp. B. .\g.: Popaen, Alf. .\nib.: Popaja, 

 Mal. Men.: Sangsile, Jlal. Bengk.; Senipain, N. 

 (iuin. 4 U.; Ta ngaug-t angang nikanre, .Makas.; 

 Taugkal gedang, .Soend.; Titigouo, .\lf. N. \V. 

 Halm.; Titimoe$), Uotin.: Ti t iinoek, Kutin.; To- 

 paj a, Alf. N. O. Halm., K. Men onderseheidt: a. jiapaja, 

 waarvan de bloeuien en vruehten aan lange takjes 

 naar beneden hangen, de zoogenaamde luaniielijke; 

 en &. waarvan de bloemen en vruehten met korte 

 stoeltjes aan den stam zitten; deze is de v ruehtdragende. 

 In meerdere inlandsehc talen hceten deze: In Jav.: 

 a. Kates gantoeng uf k. la n ang of ka- 

 tela gantoeng of k. gandoel of k. gran- 

 de 1. i. Kates g a m b 1 o k of k. g e m b 1 o k 

 of k. w a d o u ; K a t e I a g e ni b 1 o k. In Lamp.: 

 a. K e m o e n t a i. In Suend.; a. Gedang gan- 

 doel of g. 1 a 1 a k i n a ; 6. Gedang a w c « e. 

 In Balin.: a. (i e d a n g r c n t e n g of g. t j a n t e 1 ; 

 ö. Gedang tjoblong. In Madoer.: a. K. rainbaj; 

 i. K. talpek P.; S. of k. talpet B.; K. dhaging: 

 K. gh en tong. In Mal.: a. Betik rainbai: 

 6. Betik ba tang. In Minangk.: n. Batiêk 

 d j a n t a n of b. g a u t o e e u g of b. rainbai; 

 Kalikih djanlan. li. Batick liatino; Ka- 

 likih b a t i n o. In Alf. N. O. Halm.: a. Papaja 

 inanaoe; è. Papaja m a b e d e k a. InMal.Men.: 

 n. Popaja b o e n g a ; 6. Popaja b o e » a h. 

 lu Alf. Min. Bant.: a. Kapaja babinci; 6. 

 Kapaja niahoeanci. In .\lf. Min. Bent.: a. 

 Kapaja w a w i n e i. 6. Kapaja m o h a n e i : 

 In Alf. Min. T. P.: o. Kapaja maloi; 4. K a- 

 p a j a m a w o e a, terwijl voor Jav. en Mal. nog 

 ondei'seheiden worden; 1. Betik b o e b o e r, Mal. 

 = Kates b o e b o e r, Jav., met week vriiehtvleeseh; 

 2. Betik b e 1 o e 1 a n g. Mal. ^ Kates salak, 

 Jav., niet di-oog vruehtvleesch. — Boom, de ])aj>aja 

 („Melouenbamn", d.; „Papaw tree", e.: „Papaver", fr.). 

 Gebr.; De vruehten worden gegeten. In de Miuahasa 

 dienen die echter als varkensvoeder, maar gebruikt men 

 de bladen en bloemeu als groente bij de rijst; vooral aan 

 herstellendeu aanbevolen, daar de bittere bijsmaak den 

 eetliLst zou opwekken. De holle stam dient in eukelestrekeu 

 als een soort bijenkorf en ile lijugemaakte wortels worden 

 als pap op wonden gelegd. In de Batak-landen noemt een 

 gastheer wel uit nederiglieid het zijnen gasten aangeboden 

 maal: „Boeloeng botik", d. i.: „Papaja-bladen" jj). Zij, 

 wier tanden zullen gevijld worden, moeien viiór en na die 

 operatie deze houden in de onrijpe vruchten, welke 

 vooraf in de warme asch zijn gelegd : het wee gevoel 

 en de stroefheid zouden daardoor verminderen. Op 

 Java meent meu hier en daar, dat als zwangere vrouwen 

 kates-vrnehten eten, waaraan de vogels zich hebbeu te 



