Carissa — Cassia. 



195 



667 - 679. 



goed gi.-daau, liil ton gcvulgc hcfft dat zij ecu muoi 

 kind ter wereld brengen. Als men ii'inand wil aan- 

 duiden, die op het oog sterk is, maar niets verdragen 

 kan (of veel |)raats heeft en eigenlijk niets is), zegt 

 de Balinees: „Gede-gede bautaug gedang di tengahne 

 cmoch", d. i.: „Ken groote papaja-stam, maar die van 

 binnen week is". Van meerdere raadsels is de vrucht 

 van papaja de oplossing: Zoo in het Soendaaseh van: 

 „Soemboclaloes ten di raoet, di eusi ])edes sakoelak", 

 il. i.; „Eeu fijn mandje dat niet gesneden is, het is 

 gevuld met eeu koelak {soort maat) peper"; in het 

 T. S. dialeet van het .\lfoci-seh der Minahasa van: 

 „ücm bale ui kolano oe mapoedipoediug oeni barisa 

 nc djawa", d. i.: „Keu vorstenhuis, gevuld met peper- 

 korrels"; in het .\lfoersch van Noordoosl-Halmahéra 

 van: „O lasinari moi niaraba o hagari marehe-rehe", 

 d. 1.: „Ken doosje, waarin enkel hageltjes zitten"; iu 

 het Minangkahaoeseh van : „Baruemah lai, bapintoe 

 indak, tjiri mantji banjak dalauiujo", d. i.: „Keu huis 

 zouder deur, met veel muizendrek"; in het Maleiseh 

 van Bengkoelen ; „Najek boekit, toeron boekit, besoewo 

 nasi se-ibe, sedang di dalamnjo talii uientjit", d. i.: 

 „Heuvel op, heuvel af, ti'eft men eeu portie rijst, 

 waarin zich umizendrek bevindt"; iu het Lampongsch 

 van: „Wahui balag, bataugni balag boeloeugui re])a 

 pajocBg", d. i.: „Zijn vrucht is groot, zijn stam is 

 groot, zijn blad gelijkt een scherm"; iu het Javaansch 

 van : „.\dja mcdoeu-uiedoeu jeu ora auggawa mritja 

 sakautoeng", d. i.: „Gij moogt niet beneden komen als 

 gij niet een zak met peper meebrengt", of iu dezelfde 

 taal: „Kendil tembaga isi mritja, d. i.: „Een koperen 

 pot met peperkorrels"; in het Baliucesch van ; „Taiu 

 bikoel makapoet", d. i.: „Vol muizendrek". 



f) Zie voor de Rotin. namen ook bij 934. 



J<) Iu de inlaudsche geneeskunde zijn deze bladen 

 op Java bekend als godong gampleng. 



OOG. Carissa Carandas L.* Nat. fam. der 



ApOCynaceae. Karamlan. .Jav.; Karandang, 

 Jav.; Kerandau, Ja\'.; Kcrandaug, Jav., Mal. — 

 Heester. Gebr.: üe vruchten worden rauw en ingelegd 

 gegeten ; in groote hoeveelheid genuttigd zouden ze 

 bedwelmend zijn. 



G67. Carthamus tinctorius 'L.* Xat. fam. 



der Compositae. lla^ocmlKi, Bat.; lurale, 

 Bonth.; Kadauilang, I.)iij. Kat.; Kas^emba, .Vlf. 

 Min., Boeg., Makas., Soend.; Kasoembo, Miu.ingk.; 

 Kasombha katabang, Madoer.; Keuibang poe- 

 loe, Jav.; Kesoemba, Baliu., Mal.; Koesoemba, 

 Balin., Lamp.; Soepang, Daj. Z. O. Born.; Somba, 

 Jav.; Wit kasoemba, Jav. — Kruid, de saffloer. 

 SafHower (e.), safran b;*itard (f.). Gebr.; Levert de bekende 

 gelijknamige kleurstof, die o. a. dieut tot het roodverveu 

 van zijde, katoen en garens. In den handel heet die boeuga 

 tahi kambing, als iu den vorm van geiteukcuteltjes ver- 

 kocht wordende. 



fifiH. Carum Carvi L.* Xat. fam. der Um- 



belliferae. Djemoedjoe, Mal.; Djenra, Atjeh; 

 Ojbiuten, .Maducr.; Üjiuta, Biinau.; Üjintan, 

 Mal.; Djintang, Boeg., Maka.s.; Ujinten, Jav., 

 Soend.; 1) jocmoedj oe, .\tjeh; Dj ra, .\tjeh; G i n- 

 tang. Mal. .\mb., Saleijer. Variëteit in Mal.: Dje- 

 nioedjoedjawa. $) — Kruid, de kar» ij. ('araway (e.), 

 echter Kiimmel (d.). Gebr.; Hier en daar gekweekt. .\ls 

 medicinale drogerij heet het'z.g. zaad (de splitvruchtjes) 

 iu het Javaansch „moengsi", iu in-t Madoereesch „mose", 

 in het Balineesch „moesi". Kleine kinderpokken worden 

 hiernaar in het Maleisch„ketocmbohandjintau" genoemd, 

 f) .Vnderen noemen deze als de .Mal. naam der 

 plant en beweren, dat de namen djemoedjoe eu djoe- 

 mocdjoe alleen betrekking hebben op de zaadjes van 

 ('iiscuta chineusis Lam.' welke als inl. drogerij in gebruik 

 ziju. Zie ook bij 271)1. 



GG'J. Caryota furfuracea BI. (= C. mitis 



Lour.*). Xat. fam. der Palmae. Andoeducr, 

 Ii;it.; tiendoeroe, Jav.; Ghandhoeroe, Madoer.; 

 1' a u i s i. Boeg.; Soewangkoeng Icutik, Soend. — 

 Boom. 



670. C.maximaBl.* Soewangkoeng,Soend.; 



Soewangkoeng g e d e, Soend. — Boom. 



fi71. C. mitis Lour.* Beridin, .\tjeh; Rotan 

 toe kas. Mal.; Toekas, Mal. — Rotausoort. Gebr.: 

 Aan den wortel der bladen groeit eeu tondel, die men 

 gebruikt om vuur te slaan. 



672. C. No Becc* Kajoe uo; Suui. W. K. — 

 Boom. 



673. C. propinqua Bl.(= C. mitis Lour.*). 



Saraj, Soend. — Buoni. 



674. C. BumphianaMart.* .\kel im bol ai, 



.\lf. Min. T.L., T. I'.; .A. n d o e d o e, Balin.; A n d o e r o e, 

 Balin. Kr.; .Vni, Boeg.; Baroech, Alf. Min. Tonsaw.; 

 Jangdoedoe, Balin.; Xakel e walc, Alf. Min.T.B.; 

 Xakel im bolai, .\lf. Miü.T. L.; Niboeng besar. 

 Mal. Mol.; Niboeug jaki. Mal. Men.; Ramisi, 

 Makas.; Seho jaki. Mal. Men. — Boom. (Jebr.; Van 

 het keruhont maakt men werpspietsen, op de varkens- 

 jacht in gebruik, en ook spinnewielen. 



675. Casearia gonocarpa Miq.* Nat. fam. 



der Samydaceae. Balam palapah, Minangk. — 

 Boom. 



676. C. grewiaefolia Veiit.*Baloeug, Jav.; 



Balong, Jav.; Bhaloug, Madoer.; Kar i kis, Alf. 

 Min. T. L.; K a r i k i s p o e t i, Alf. Jliu. T. L.; K a r i s k i s 

 (zie 1809), -Alf. Min.; Kariskis poeti, Alf. Min. 

 T. L.; ïorosi, Alf. Min. T. P. — Vrij hooge boom. 



677. C. grewiaefolia Vent.* var. degla- 



brata K. et V. Aladeu, Alf. Min. T. P. — Boom. 



678. C. grewiaefolia Vent.* var. subcu- 



neata K. etV. Karikis i lawauau, Alf. Miu. 

 T. L.; Kariskis i lawanau, Alf. iliu. — Boom. 

 Gebr.: Hout bij huisbouw. 



67',). Cassia alata L.* Nat. fam. der Legumi- 



nosae. A]]jüen-apjoenan, ü. Jav.; Daoeu 

 koe pa ug- koepang. Mal. Mol.; Daoeu koeraj). 

 Mal.; Galinggaug, Bat, Mal. Bengk., Z. O. Boru.; 

 G a 1 i u g k a n g. Boeg.; G e 1 e u g g a u g. Mal.; G e 1 e n g- 

 gang besar. Mal.; Glinggang, Atjeh; Goeling- 

 gang, Minangk.; Katepeug, Baliu., Jav., Soend.; 

 Katepeng badak, Soend.; Kembang djawa, 

 Balin.; Kembang koeniug praoe, Baliu.; Kepe- 

 loe, Baliu.; Ketepeng, Jav.; Ketjeloe, Balin.; 

 Mate te kei, Alf. Min. ï. S.; Orokep, D.-ij. W. Boru.; 

 Paga gadoecng, Minangk.; Piloe-piloc, Baliu.; 

 Rerenge (zie 910), Alf. Min. T. P.; Sasating, Daj. 

 Z. O. Born.; Sosa, Nias; Talinggang, Mal. Z. O. Boru.; 

 Tjou-atj ouan, Madoer.; Toemetekel, Alf. Miu. 

 T. L.; Toewi al as, Balin. — ■ Variëteiten in Jav.: 

 Katepeng kebo of ketepeng kebo, met breede 

 bladen; Katepeng saj)! of ketepeng sa pi, met 

 smaller bladen. — Heester. Riugw orm shrub (e.), Dartricr 

 (f.). Gebr.: Op Java dienen de bladen Wel als paard<'n- 

 voeder; in de Maleische landen worden zij als pui'geer- 

 middtd aangewend, l'itwendig ziju ze een gezocht middel 

 tegen ringworm en schurft. Iu de .Minahasa worden bij 

 koorts in het tijdperk van koude de patiënten berookt 

 met den damp der in brand gestoken bladen, tot dat doel 

 ouder de slaapplaats opgehoopt. V'oor .\tjeh wordt a:in- 

 geteekend, dat de zieke, die tot eigen gebruik glingglang- 

 bladen af])lukt, er voor moet zorgen dat ziju schaduw niet 

 met den heester in aanraking komt, daar het genees- 

 middel anders ziju kracht zon verliezen. Om geringe 



