Golubrina — Commersonla. 



208 



848 - 826. 



'het vijlen (It'i* tanden van kinderen worden die op 

 üoeroe vooraf met ('oloea-sia-bladen gewreven. .Met de 

 beteckenis van „het is den Moriaan geseliuurd", zegt 

 men in het Soendaaseh : ;/ljai miitgifang daoeu 

 talens", d. i.; „.^Is water dat op een tali-us-blud valt", 

 en van lieden, op wien goede raatl geen vat heeft, 

 in het Maleiseh: „Seperti ajer di daoen taliL<", dat 

 hetzelfthf beteekeiit. Nog heeft men in h(-t Soendaaseh 

 een spreekwijze: „Njalijarkeun taleus atenl". d. i.: 

 „Uct uitplauten van taleiis ateulV, met de bi'doeiing 

 van : ;,Het kwade dat men van iemand hoort aan 

 hem overbrengen", daar van alle soorten de bolang 

 of taleus atenl de meeste jeuking verwekt ; bovendien : 

 „Mojuk bolang taleus ateul", d. i.: „l)e bolang verwijt 

 aan taleus ateul, dat zij jeuk verwekt", of de pot 

 verwijt di'u ketel, dat hij zwart is; en van iemaiul, 

 die dikwijls verhuist, heet het in die taal: „Ngenibang 

 taleus", (Li.: „.Ms de bloem van taleus", wrdke ge- 

 durig van plaats verandert. Daar die bloem als anijal 

 bekend is, zegt nn-n daarvoor ook antjal-antjalan. 

 Van iemand, die de ware toedraeht eener zaak niet 

 kent, zegt de .lavaan : „Ora weroeh kentang kimpoele", 

 d. i.: jjllij kan een aardappel niet van een ki]n])üel 

 onderseheiden". Keladi is de oplossing van het .Ma- 

 leische raadsel: „.Vuak radja mandi ta basah", d. i.: 

 „Een vorstcukind, dat baadt zonder nal te worden". 

 In het Sangireeseh zijn de bladen van de kole de 

 o[)lossing van het raadsel: „Tjoelimbe majaug", d. i.; 

 „Ze zwaaien met de .armen, terwijl ze zitten"; en de 

 geheele ]ilant die van : „Sempoto kanengang, semjioto 

 kinaseng, taloarane ilabo toenioi^wo", d. i.: „Een deel 

 wordt als sj)ijs gegeten, een deel word! als vleesch 

 gegeten, het midden weggeworpen groeit op"; de 

 kntdleu nl. worden gegeten, ook de jonge bladen als 

 groente, de stengel wordt gestekt en wordt een nieuwe 

 plant. Om aan te duiden dat iemand, hoev{r hij ook gaat, 

 steeds naar zijn woonplaats terugkeert, drukt nu-n zieh 

 in het Batakseh volgeuderwijs uit : „Doeniaol-daol 

 boeloeug soebat, laing niadaboe toe bouana", d. i.: 

 „Hoe een süekat-blad zieh ook heen en weer beweegt, 

 steeds valt het naar den voet vau den stengel". Van 

 iemand, die besluiteloos is en anderen steeds navolgt, 

 zegt de .lavaan; „Enggok-cnggok loemboe", d. i.: „(hij 

 do(!t) als de wendingen vau loemboe". In het .Miuangka- 

 baoeseh drukt men de vele sterfgevallen bij ejiidemicn 

 uit door: „Bak batang kaladi di pantjoecng oerang 

 mati", d. i.; „De meuschen stierven als afgesneden 

 kaladi-stengels". 



848. Colubrina asiatica Brongn.* .Nat. lam. 



der Rhamnaceae. Moente in tasitj. All'. Min. 

 T. 1*. — Klimmende heester. 



.S49. Columbia celebicaBl.* (? C. serra- 

 tifolia D. C.*). Nat. tam. der Tiliaceae. 



Kajeli, .\lf. .Min. — Boom. 



850. C. javanica BI.* Djaloeiiang, Soend.; 

 .Sampora, Soend. — Vrij honge boom. (iebr.: liet 

 hout wordt soms voor den huisbouw gebezigd. Vit de 

 schors wordt touw voor vischuetten bereid. 



851. C. Teysmanni Hook. Bangilan r in- 

 te k, .\lf. Min. T. L.; Kakeni rintek, Alf. Min. 

 T. I,.; Kakini rintek (zie 1703), Alf. .Min. T. L.; 

 Lamoetagi, Boeg. — Boom. Gebr.: Het hout bij 

 huis- en bruggenbouw. 



8.52. Combretum punctatum BI.* (zie 

 2330). Nat. fam. der Combretaceae. .\reuj 



m a n ge u d e r (zie 18U1), Soend.; M n n g e n d e r, Soend.; 

 Ojod dj aha, Jav. — Klimmende heesters (deze en vlg.). 



8.")3. C. squamosum Roxb.* Amesa, Boeg.; 

 Kaloewangkere, Makas, — (iebr.: De goudsmeden 

 gebruiken het hout nel voor houtskool. 



H.'>-t. C. sundaicum Miq.' Akar gambir- 

 gambir. .Mal.; Akar gegambir. Mal.; Bajit 

 djahü. Lamp.; (i am bi r-gambir (zie 742), Mal.; 

 (iegambir. Mal. 



8.5."). C. tetragonocarpum Kurz.* 'l'ing- 



t i ngf), Alf. Min. 1'onos. 



i) Ook Zizvphns celtidifulia I).C. (= Z. Oenoplia 



Mill.»). 



8-5(i. C. trifoliatum Vent. * Akarsongsong 

 baroe's. Mal.; Areuj ki tjaloeng, Soend. — 

 (iebr.: De vruehten zijn als wornuifdiijvend middel 

 in gebruik. 



8.57. Commelina benghalensis L.' Nat. 



fam. der Commelinaceae. Boelo-boelo, Boeg., 

 .Makas.; Ben- 1 oi' e li - boe 1 oeeh, Minaugk.; Boeloli- 

 boeloh, .Mal,; (1 oboe. Tem.; Leko boelo-boelo, 

 .Makas.; Kebha kangkong, Madoer.; Oeloch- 

 oeloehan, .lav.; Uoeni])oeëk boe I oeé h - boe- 

 loech, Minangk ; Koempoet boel oh -boeloh, 

 .\lal. — Kruid (deze en vlg.). (iebr.: De bladen worden 

 op bloedzHcrcn gelegd. 



8ö7<7. C. communis L.* .Moksor Ijcleng, 

 .Madoer. S.; l'oksor tjeleng, Madoer. B.; Tjat- 

 j i nga n(r), O. .l;iv. 



8574. C. diflTusa BI. Moksor b i n e k, Madoer. 

 S.; Poksor biuek, Madoer. B. 



858. C. nudiflora L.* Aoer-aoer, Mal.; 

 Aoew e-aoew I', .Minaugk.; Awarang, Makas; 

 .\werang, Boeg.; Kekoepoe, Mal.; Koempoet 

 aoer-aoer. Mal. — Gebr.: Is een goed |)aarden- 

 voeder. De kindereu in Zuid-Cclebes gebruiken de 

 bloeiwijze soms bij 't soldaatje spelen. 



859. C. obliqua Buch.-Ham.* Kor-ije- 



koran, Madoer. — Gebr.; Wordt als groente ge- 

 nuttigd. De lijngekueusde bladen dienen als buik- 

 snicei-sel bij winderigheid eu blaasaandoeningen. 



800. C. paludosa BI. (= C. obliqua 



Buch.-Ham.'). Djceknet patoek gagak, 

 .Soend.; Patoek gaga k, Soend; Uoe m poe t tjatok 

 ajam. Mal. 



8()1. C. Undulata B. Br.* I.aganroug,Boeg.; 



Koempoet iiuil:in. ^lal. Men. 



862. Conimersonia echinata Forst.* Nat. 



faui. der Sterculiaceae. Ai sapar, Alf Amb.; 

 .\ndilaoe, Minaugk.; Andilo, Bat.; Barotan, 

 Air Min. T. I..; Doerijan toepai. Mal.; II au- 

 deong, Soend.; Kai pocti, .\lf. Min. T. B.; Kajoe 

 ing ko lot, Alf. Min. T. 1.., T. 1'.; Kajoc kolot, 

 Alf. Min. T. L.; Kajoe totara, .Mal. Mol.; Ki 

 handeoug, Soend.; Ki oraj 4), Soend.; Ki tja- 

 reuhW), .Soend.; I.am)>iri, Makas., Boeg.; Linow, 

 Alf. .Min. T. P.; Mangilo, Alf. Min. T. P.; .Moe- 

 hoetoe, Tem.; Ngoehoetoe, .\ll'. \. O. Halm.; 

 Oewar-oewar, Jav.; Sapar, .\lf. .\mb.; Sowcn, 

 All". Min. Bent.; War, Jav.; Wawar Ui), Jav. — 

 Boom. Gebr.; Het hout is niet bruikbaar en wordt 

 hoogstens voor daklatten benut ; in de Znid-Preauger 

 wordt uit de sehors soms touw gemaakt. Elders is 

 deze een middel tegen door hars veroorzaakte brand- 

 wonden. Op Sumatra's Westkust verviuirdigt men van 

 de bastvezels z:ikken eu vlecht er ook matten vau. 



i) Ook llibiscns grewiaefolius Has.sk.* (zie 1792). 



W) Üok Marlea begonifolia Koxb.* (zie 2197). 



§i§) Deze namen gelden ook voor Commersouia pla- 

 typlivlla .\udr.* 



