Dinochloa — Dioscorea. 



221 



11Ü5 - 1114. 



1105. Dinochloa Tjankorreh Büse.* Nat. 

 fam. (liT Graniineae. A«i tj;iiii,'kn n', ï>ui-iul.; 



Awo na na, Bofs;.; Boel o n a n a. Makas ; Boel och 

 jaki, Mal. Mi-ii.; Nana. Boes;., Maka<.; Tam be 1 a n 

 i ni bolai, AU'. .Min. T. P.; 'I'j angko re, SiitnJ.; 

 Totoödcn ue angko. Alt'. Min. T. S.; Totoüien 

 nc wale, Alf. Min. T. B.; W o o loc nc wolai, 

 Alf. Min. T. L. Bamboesooit. (irhr.: De ranken dienen 

 tot bind- pn vlechtwerk. 



llOCi. Djoclea reflexa Hook. f.* Nat. fam. 



der Legunjinosae. Kaljani; laoet, Mal. — 

 Kliinplant. 



1111". Dioscorea sp. div. -Vat. fam. der 

 DioSCOreaceae. Algem. benam.; .\elan, Alf. Z. 

 Cer.; .Vsiahue, Alf. Z. ('er.; Ker, Kei; Elan, All'. 

 Z. C'er.; En, Kei; Farkia, N. G. Noemf.: Gowi, 

 Nias; Ueri, Alf .\mb., Har., Z. t'er.: Iliwoe, Sawoe ; 

 Hocéljo, Alf. Sap.; Hoeheljo, All'. N. Laoet; 

 Hoew i, Soend.; Ibi, X](. Min. Tonsaw.; Ihoe, Alf. 

 Or.; Inia, Tern.; Ka poe, Alf. ilin. T. B., T. S.; 

 Ka poet, .\lf. Min. T. L.; Karondoe, Kang.; Ketabi, 

 Soemba; Kikim, Lamp.; Koetabi, Soemba; Koewi, 

 Watueb.; Laküe, Tim.; Lam e, Boeg., Makas.; M aelan, 

 Alf.Z.Cer.: M a n d c uge n, .\lf Boer.; .Melan, AlfZ. 

 Cer.: Xoniei, Babar; Xomol, Bal)ai'; Obi, Mad(!er., 

 Midd. Sum.; Oebi, All'. Min. Bant., N. O. Halm., 

 Atjch, Balin., Bat., Lamp., Mal., Miuangk., Sas.; 

 Oebi djarar. Bat.; Oefi, Rotin.; Oehi, Alf. .\sil., 

 llila, Z. C'er., Saleijer, Welar; Oerlala, Aroe; Ocwc, 

 Solor; ücwi, Alf. .Min. Bent., T. P., T. S., Biman., 

 Gorom., Jav., Kisar, iladoer., Soend.; Oh o e, Sika; 

 Owi, I)aj., Endeh; Te te, Manggarai ; Tis, All'. Min. 

 Tonsaw.; Toeal, Tenimbar ; Wadan, Watoeb.; 

 Waloïni, Sermata: W i, Jav.; Wili, X. (inin. 4 R.; 

 "Wiwawak, .\i'ue; Wiwi, (Jorunt. — Klimplaiiten, de 

 jam-soorten ideze en vlg.). Yam, e., Igname, fr., Yams- 

 wurzel, d. Gebr.: Bekend om de zctmeelrijke wortels 

 of knollen, die vaak ook scherp zijn. Zoowel oewi 

 ais andere aardvrnchten plant de Javaan als de zon hoog 

 aan den hemel staat en de dieren in de kraal nitrusten. 

 Naar zijn bull'els ziende spreekt hij daarbij onder het 

 nitleggen der knullen vaak deze bezwering nit : „Lo kebo 

 djeroem kahe gede temen, sak gedene isih gede olehkoe 

 nandoer oewi", d.i.; ,jKijk die liegende karbonwen, wat 

 zijn ze groot: maar hoe groot ze ook zijn, moge mijn 

 oewi-aanplant nog grooter worden!" Soms krijgen 

 de knallen kolossale afmetingen; men treft er zelfs 

 aan, die een mansvracht zwaar zijn. In streken, waar 

 IJioscorea's het houfdvoedsel vormen, wordt een kort 

 tijdsverloop meermalen aangeduid door den tijd, uoodig 

 om de knollen gaar te koken ; b. v. op Kei zegt men 

 in dezen zin: ,jEen man nabtahau". Ecu afgeleefd 

 persoon, die tot niets meer nut is, noemt de Javaan : 

 „Kawak oewi", d. i.; n-^'^ *'*'° oude oewi", want deze 

 kan niet meer gegeten worden, als zijnde hol en houtig. 

 In het Minangkabaocsch is: „Lilik oebi", d.i.: „Om- 

 winden als oebi", het winden van den doek om het 

 hoofd zooilauig, dat de kruin bloot blijft. 



1108. D. alata L.* G hoe wak, Kang.: Heri 

 makalaoen, .\lf. Amb., Har.; Heri manoe, Alf. 

 Z. C'er.; Hiwoe boe toe, Sawoe; Hoewi boe ton, 

 Soend.; Hoewi kalapa, Soend.; Hoewi lil in, 

 Soend.; Kapoe lokon, Alf. Min. T. H., T. S.; 

 Kapoe rangdang, Alf. Min. T. B.; Kapoe rocn- 

 dang, .Vlf. .Min. T. S.: Kapoet laka, .\lf. Min. 

 T. L.; Kapoi't lokon, .Vlf Min. T. L.; Keli bang. 

 Mal.; Keribaug, Mal. \V. Born.; Lanie boeloeng. 

 Boeg., Maka.s.; Lam e taoe. Boeg., .Makas.; Loea, 

 Soemba ; M a n d e n g e n m e h a, Alf. Boer.; O b i e 1 o s, 

 Madoer., Obi radhin, Madoer; Oebi badjari, 

 .Mal. Mol.; Oebi boetoeng. Vuig. Mal.; Oebi da 



sawala, Alf. N. O. Halm.; Oebi ge ndola, Balin.; 

 Oebi hahipiang, Alf. Min. Bant.; Oebi haliju, 

 Mal. Amb.: Oebi kclibang. Mal.; Oebi klesih, 

 Balin.; Oebi lilin. Vuig. Mal.; Oebi merah. 

 Mal. Men.; Oebi nasi. Mal.; Oewi abang, Jav., 

 Oewi aloes, Jav.; Oewi laka, .\lf. .Min. T. P.; 

 Oewi raindang, Alf. Min. T. P.; Oewi senggan i, 

 Jav.; Oewi wiloes, Jav.; Owi soeman, I)aj. Z. O. 

 Born.; Rabet elos, Madoer.; Rerepin, Alf. Min. 

 T. S.; Wiloes, Jav. — (iebr.; De knollen worden 

 gegeten. 



1109. D. atropurpurea Roxb.* Kapoe an 



tadoen, -Vlf. Min. T. S.: Kapue an tnloen, Alf. 

 Min. T. B.; Oebi manoesija. Mal. .Men. — Gebr.: 

 De wratten van de wortels worden fijngestampt rondom 

 bloedzweren gelegd. 



1110. D. bulbifera L.* Ahoehoe, Alf. Har., 

 Z. Ccr.; Kaboerau, Madoer.; Oebi bon tal. Mal. 

 Amb.; O hoehoe, Alf. Z. Cer.; Rabet sosejan, 

 Madoer, Variëteiten in Madoer.: K. bhabang; K. 

 dhoengkang; K. ghadjam; K. tekos; K. tjena; 

 K. tjetjek. — (iebr.: De knollen woi-deu gekookt 

 gegeten. 



1111. D. Diepenhorstii Miq.* Aka kami- 



jan, Minangk.; -\ka koemajan, Minangk.; .\ k a 

 koemojan, Minangk.; .\ k a koemojen, Minangk. 



1112. D. glabra Roxb.* Kapoet ne wij o, 

 Alf. Min. T. L.; Oewi in toewa^), Alf. Min. T. 

 P.; Oewi in toewa rintek, Alf. Min. T. F.; Tis 

 pawatoan, Alf Min. Tonsaw. 



§) Ook aan Smilax-soorten gegeven (zie 3155 en 3159). 



1113. D. heterophylla L. Oebi manoesija 

 merah. Mal. Men. — Gebr.: -\ls van D. atropurpurea. 



111-t. D.hirsUtaBl.' Abaoe, Solor; Djangga, 

 Balin.; Gadoe, Biman.; Gadoeëng, Miuangk.; G a- 

 doeng, Balin., Jav., Jlal., Soend.: tïadong, Atjeh, 

 Bat., Daj. Z. O. Bom.; Gaurong, Daj. Z. O. Born.; 

 Ghadhoeng, Madoer.; Hajoeroe, .\If -\ml)., Oei.; 

 Hoewi gadoeng, Soend.; Iwi, Soemba; Kapak, 

 Sas.; Kasimoen, Mal. Tim.; Lei, Kei, VVetar; Oebi 

 gadis, Bat.; Oebi gadoeëng, Minangk.; Oebi 

 gadoeng, Mal.; Oewi alas, Jav.; Oewi gadoeng, 

 Jav.; Ondo, Alf. Amb., Oei.; Ondot i lawanan, 

 Alf. Min. T. P.; Piutoer, .\lf. Min.; Pitoerf), 

 .\lf. Min.; Sijapa, Boeg.; S ik a pa, Makas.; S i k a ri, 

 Balin. Variëteiten in Balin.: Gadoeng kastoeri, 

 sterk riekend; G. malati, met gele bloem en breed 

 blad; G. lom bon g of toni bon g. In Balin. Semb.: 

 G. djaë. In Jav.: Gadoeng ketan; G. koen ing. 

 In Atjeh: Gadong adong; G. lekat; G. oer. In 

 Bat.: Gadong balaka, met kleinen ovalen knol; G. 

 djalor; G. goja; G. hol i -hol i, met langen dikken 

 knol; G. pi ra ni mauoek, metgrooten ovalen knol; 

 G. rambe, met trosgewijzen knol; G. ram ping, met 

 langen dunnen knol ; G. si apoer, met roodeu knol. 

 — Gebr.: Üe knol heeft een bedwelmende kraclit, doch 

 wordt, na vooraf in kalkwater gezuiverd te zijn, ge- 

 kookt gegeten. In de bergstreken van Oost-Java worden 

 de knollen verscheidene malen in water gekookt, dan 

 uitgeperst en vermengd met wat rijst of maïs gegeten. 

 Elders worden ze geschild en tot schijven gcsuedcn, 

 minstens 24 uren in zout water geweekt, dan met zont 

 water afgespoeld en in de zon gedroogd, alvorens ge- 

 geten te worden. Paarden, die steeds mager blijven, 

 geeft men als voedsel den in hecte aseh gebraden en 

 diiarnu tijngeraspten knol, met wat zwavel en zout 

 vermengd. Op Bali wrijft men de lijken met stukjes 

 van den knol in, ten einde die bij een volgende mensch- 

 wording een mooie huid te bezorgen; bovendien be- 

 dwelmt meu er daar ki]ipen mede, die men wil stelen. 



