Gaertnera — Garcinla. 



244 



1574 - 1590. 



Mal.; Kul ut, MadüPr.; Loüiif;, Sika;()«'kadj o e, Boog.; 

 Oelnt, .\lf. Oei., Z. Cer.; Oernt, Alf. Z. Ceiv, O f o, 

 Alf. Rücr.; Oli bogot, Bul. Munif.; O lig, Balin.;()üiif;, 

 Buliu.; Paniauggup, Sücmba; IN-'iiiaiiggoe, Sitcinba; 

 I'cjiisa, Bouth.; P i pi. Boeg, Makas.; 1'i |i isi, Maka.s.; 

 Poekoc, Rütiii.; Poeiick, Mal. 'I'iiri., Tim.; SocMig 

 glatik (witte), Jav.; SoiMig kidang (roude), Jav.; 

 S o e ü e 11 g, Sovnd.; S o e ji a ^), .Sofiul.; T a 1 i iii b o, Nias; 

 Tedt', Boeg.; Tcnawoer, Midd. Siiiii.; Teiigkoiig, 

 Sas.; Ti 11 da wan, Minaiigk.; Ti u do wan, Bat.; Tjat- 

 joio, Bimau.; Tjeiidawan, Mal.; Tjindawan, 

 .Minaiigk.; Woedoeng, .\lf. Min. T. S.; Woenga, 

 Saugi; Wocroeng, .\lf. Min. T. L. — Paddenstoel- 

 soorten. Toadstools, e., ('haiiipignoiH, IV., Pilze, d. 

 (iebr.: Groeien op stuiiinien en takken van buoiiien, 

 vooral van doodc, echter ook op den bodem en 

 bijv. uit bnH'eldrck. liet overmatig gebruik van 

 gaugang bosi, die na het invallen der regens in 

 den westiuoesüu veelvuldig opschieten, veroorzaakt in 

 Zuid-Celebes tal van buikaaiidoeningen. Van iemand, 

 die wel de lusleu maar niet de liLsteu van iets wil 

 dragen, zegt de Javaan ; „.Vrej) djanioeré eiiioh wa- 

 taugé", d.i.: „Hij wil we! den hoed van den paddenstoel 



maar niet de steel hebbeu" ; en van alles wat vreemd 

 is: „Djainoer toewoeh iiig sela", d.i.: „Keu paddenstoel 

 gloeit op een rots". In het Minungkabaoeseh heeft 

 lueu een spreekwijze: „Uima tindawau tiinboeeh séuaii 

 taiiibilang tibo", d.i. : „\Vaar een paddenstoel groeit, 

 daar verschijnt de spade"; met de beteekeiiis dal, 

 waar ougeieehtigheden voorvallen ook moet gestraft 

 worden en eeu andere „Bak tindawan di sasah", d.i.: 

 „Als gereinigde of gewassi'hen tindawan" van iemand, 

 die bniteug<'Woon bleek ziet. Ue Makasaar zegt: 

 „Pipi nu ]iipina, batang na batauna", d.i.: „l)e stoel 

 met al wat er aan zit komt hem toe", met de be- 

 doeling: „Ai wat de s]a;if be/.it belioort zijn meester". 

 Puetih iiioüng is in het Balinee.sch een uitdrukking 

 voor vuil wit in tegenstelling van poetih seutak of 

 spierwit. Dawau is de oplossing van het Bataksehe 

 raadsel: „Manongos uamati toena mangoloe", d.i. „De 

 doodc brengt den levende ter wereld". 



§) Soeiieng zijn soorten, die nit deu grond opschieten, 

 soepa die, welke op boomen ontstaan ; hetzelfde geldt 

 in Alf. Min. voor anioeroeiig of wocroeng en koelat. 

 In 't Balin. noemt men de eerste O. sikep en die op 

 boomen ü. njihnjih of njinjihan. 



G. 



1571. Gaertnera Koenigii Wight.' Xat. 



fam. der Loganiaceae. Sike-sike rinibo, 

 Miuangk. — Heester. 



1575. Gahnia javanica Mor.* (zie 1382). 

 Nat. fam.dcr Cyperaceae. Pimping gocnoeng, 

 Suin. W. K.; Serai boekit, .Mal.; Kerai gadjah, 

 Mal.; S e r e h g o e n o e n g, .Soend.; Sijek-sijek goe- 

 uoeëug, Minangk. — Eeu evpergras. 



1576. Galearia afflnis Miq.* Nat. fam. der 

 Euphorbiaceae. liumbdi poeutijanak, Mal. 

 — Buüiii. 



1577. G. phlebocarpa Miq.* Hambai 

 daoen, Jlal. — Boom. 



1578. Galinsoga parviflora Cav.* Nat. fam. 



der Compositae. Bhar-katombharan, Ma- 

 doer.; iljariugau lanaug, O. .lav. — Kruid, het 

 „kuopkruid". Fraiizosen-knoptkraut, d. 



1579. Galium rotundifolium L.' var. Ja- 

 vanicum Hook.f. Nat. fam. der Rubiaceae. 



.Soela lulj a 11 i. .lav. — Kruid, eene soort „walst roo". 



158Ü. G. subtrifidum Reinw.' Katocm- 



baran, Jav.; Soeket si-iet, .Ia\. — Kruid. 



1581. Ganophyllum falcatum BI.* Nat. 

 fam. der BuTseraceae. Ki augir, Soend.; 

 Manger, Madoer.; ^langir, Jav. — Boom. (iebr.: 

 Het hout wordt zeer duurzaam geacht en is geschikt 

 voor huis- en bruggenbouw. De schors dient als zeep, 

 en wordt door inlandsche schooneu gebezigd tot ver- 

 fraaiing van haar teint. 



1582. Garcinia balica Miq.* -Xat, fam. der 



Guttiferae. Kan dis keling. Mal. — Boom. 



1583. G. bancana Miq.* Kelabaug, Mal.; 

 Sela pau. Lamp. — Boom. Gebr.: De vruchteu 

 wolden gegeten. 



löSl. G. brevirostris Scheff. (= Q. 



eugenifolia Wall.'). Meuterocug, Mal.; 



Tja roei, .Mal.; Tjaroi, Mal. — Kleine boom. 

 Gebr.: Van het weinig sterke hout worden ]>lanken 

 vervaardigd; de vruchten worden gegeten. 



1585. G. Cambogia Desr.* Asem sclong, 



Jav.; llasruiii se long, Sonid. — Boom. Gebr.: 

 1'it Cejlon op Java ingevoerd cu hier eu daar in 

 tuinen gekweekt. 



1586. G. Celebica L. (— G. cornea L.*). 



Baroewas (zie 2851). Bal.; Beroewas izii' 2851), 

 Mal.; Boewas-boewas (zie 2851), Mal.; Hoesocr, 

 Alf. .\mb.; Ire, Boeg.; Kirasa, Makas.; Siba- 

 roeweh (zie 2851), Minangk. — Boom. Gebr.: Het 

 melksap van dezen boom wordt gezegd giftige eigen- 

 schappen te bezitten. 



1587. G. dioica BI.* Kemendjing, Jav.; Ki 

 tjeuri, Soend.; Tjcuri, Soend.; Wadoeng, O. Jav. 

 — • Boom. (!ebr.: De vruchten worden gegeten. 



1588. G. dulciS Kurz.* Djaoera, Soend.; 

 Djawoera, Soend.: ('■anialang, Daj. Z. O. Born.; 

 M o e n d o e a 1 a s, Jav. Ng.; M o e n d o e w a n a, Jav. Kr. 

 — Boom. Gebr.: De vruchten worden gegeten ; het hout 

 wordt bij den huisbouw en ook voor roeiriemen gebezigd. 



158y. G. dulcis Kxxrz.* var. pyriformis 

 Boerl. G ledog panto, Soend.; K end is sela, .\lf. 

 Min. T. I, ; Mahoendoe, .Vlf. Min. T. S.; Mocndah, 

 Sas.; Moeiideh, Balin.; Moeuder, O. Jav.; Moen- 

 doe, Jav., Mal., Soend.; Mond hoe, Madoer.; Pa- 

 toeng, Boeg. — Boom. Gebr.: De vruchten worden 

 gegeten ; de getah is in de iulaudsehe geneeskunde in 

 gebruik. Vleehtiuateriaal kookt men met bast en wortels 

 om er een groene kleur aan te geven. Een fraai gele 

 huidskleur uoeint de Jladoerees: „Koueng-koncnga 

 mondhoc". 



1590. G. lateriflora BI. (— G. Morella 



Desr.*). Kemendjing kcbo, Jav.; Manggih 

 rimbo, .Minangk.; Manggis hoe tan, ^lal; Mang- 

 goc leuweung, Soend.; Manggoestan oetan. 

 Mal. Mol. — Boom. (iebr.: Het hout wordt wel bij 

 deu huisbouw gebezigd; de vrnehteii worden gegeten. 



