Homallum — Hopea. 



256 



1809 - 1825. 



Jav.; Li lil biuvuetii, Alf. Miii. Bent.; Loedahi paJi, 

 Mul.; M uil il n,i< lunkan ji el jiiitl ock, .Mul.; Siiii k (* t, 

 Alf. Min. T. Ü.; Saugkc't, Alf. Min. T. h., T. I'.; 

 Sanpkct in tjoeutoeiig, .\lf. Min. T. 1'. — Boom. 

 (icl)i-.: liet hont is zucht. Üe looislofrijku bast ilicnt 

 wel tot het zwartvurvcu van blailen of rietstengels, 

 welke vooraf iii tien moilder zijn geweekt. Deze boom 

 leverde in de Bataklanden vroeger liuutskoul vuur het 

 inheeiiische buskruit. 



ISO'.). Homalium celebicum Koord.» .Nal. 



fain. der Samydaceae. kmiki- me;i. Alf. Min. 

 T. L.; Karikis uiukuiinak, Alf. Min. T. L.; 

 Kariskis makaünak (zie GTfi), .^If. Min.;Karis- 

 kis mea, .Mf. Min. T. I,. - T5oom. 



1810. H. foetidumBenth.* Aliwowus, Alf. 



iVIin. T. B., T. L., Tousaw., T. P.; Aloë wow os 

 (zie 873 en 68), Alf. Min. T. B., ï. L., Tunsaw., T. 

 P.; Kajoe besi. Mal. Men.: Kajoe watoe (zie 2514), 

 Alf. Min. T. h., T. S.; Toliasik, Alf. Min. Vonos. — 

 Boom, Ternataanseh ijzcrhont leverende. Gebr.: Dit 

 harde hout is gezoelil bij huis- eu bruggenbouw. 



1811. H. grandiflorum Benth.* Kajoe 



batoe, Mal. — Uouge buuni. Gebr.: liet huut is 

 zwaar en kan iiiüeilijk bf'\\iTkf worden. 



1812. H. Grifflthianum Kurz.* Lenggocu- 

 di laoct, Mal. — Boom. 



1813. H. longifolium Benth.* Paoeh ki d- 



jaiig d jan tan, Mal. — Boom. 



18U. H. IMinahassae Koord.* Karikis 



sela, Alf. Min. T. I..: Kariskis sela, Alf. Min. — 

 Boom. Gebr.: Hout bij huisbouw. 



1815. H. propinquum Clarke.* Pantat 

 oei at poet ih. Mal. — Buom. Gebr.: Hout bij huisbouw. 



1816. H. tomentosum Benth.* Aboe, Ma- 



doer.; Dalingsem, Jav.; Dalisem, Jav.; Dling- 

 scm, Jav.; Dliscm, Jav.: Dringsen, Jav,; Estri, 

 ü. Jav.; Kadjoc aboe, Madoer.; Kajoe estri, ü. 

 Jav.; Ki bodas, Soeiid.; Kliugsem, .lav. Zeer hooge 

 boom. Hout als niet duurzaam zelden gebezigd. 



1817. Homalomena albaHassk.* Nat. fam. 



der Araceae. I.angge, Bat.; Langge jiorhas. 

 Bat.; Tjarijang bodas, Soend. — Kruid, een 

 aronskelk. Gebr.; Be knol is oneetbaar; de bladen 

 worden gebezigd om uit te drinken of van te eten. 



1818. H. caerulescens Jungh.* Empele- 



boe pa ja, .Vtjeh ; K am ü e moe, Baliu. Kr.; Kaoem- 

 bang, Balin.; Kckalek, Sa.<.; Keleinbaliang j), 

 Mal.; Kembahang, M,il. Pal.; Kesesi, Balin.; 

 Koenibahang, Sum. \V. K.; Koembaug, Balin.; 

 K roem bang, O. Jav.; O emb allang. Bat.; Tja- 

 rijang, Soend. — Gebr.: Na afgekookt te zijn wordt 

 de knol bij hongersnood wel gegeten ; overigens wordt 

 die in de Bataklanden als voedsel aan de varkens 

 gegeven, en is ook bij de vischvangst met toeba in 

 gebruik. 



§) Ook Homalomena rostratuin Grift'.* (zie 1820). 



1819. H. cordata Schott. (= H. aroma- 



tica Schott.*). Kalueutai, Alf. Min. T. P.; 

 Kaluetai, Alf. .Min. Bent., T. I,., T. S.; Kokom- 

 baiin, .\lf. Min. ï. B.; Sen ting, Jav.; Sesenting, 

 Jav.; Tjarijang iiedjo, Soend. — Gebr.: In de 

 Minahasa worden de bladen boven vuur gedroogd en 

 met water bevochtigd op wouden gelegd. 



1820. H. rOStratum Griff.' Kclembabang 

 (zie 1818), Mal.; Lemba paja, Mal. 



1821. H. rubescens Kunth.* Bete mcrah, 

 Mal. Men.; Bete rorihu. Tem.; Kaling tana, 



Saiigi ; .N a lil b h o e t a ii a, Madoer.; S c n t c b c u r e ii lil, 

 Soend.; Se il te woejocng, Jav.; Taleh gala, 

 .Minaiigk.; Tjarijang beiireuiii, Soeud. — CJebr.: 

 De knullen worden, in schijfjes gesneden, op wonden 

 van jiaarden en rundvee gelegd. 



182-'. HomonoiaripariaLour.'Nat. fam.der 



Euphorbiaceae. Bal in e ure lompu, Makas.; 

 Djocre (zie 2452), Soend.; Sangke, Sniii. \V. K.; 

 Suball, .Ia\. — Heester. Gebr.: Het sap der bladen 

 wurdt gebezigd om de tanden zwart te maken, terwijl 

 de bladen zelve tot de kwade geesten afwerende 

 middelen bchouieu. 



1823. Hopea 8p. diV. i) Nat. fam. der Dip- 

 terocarpaceae. Kugkabaug, Mal. \V. Born.; 

 K 11 gk a w a n g, Mal. W'. Bom.: Kak awaug, Daj. Xg.; 

 Kawaiig, Mal. W. Burii.; .M a ii d i ra wan, Minaiigk.; 

 .Melebakaii, Mal. Pal.; Mciigarawan, Lamp., 

 Midd. Sum., Sum. W. K.; Mengerawan, Lamp., 

 Midd. Sum., Snm. W . K.; Merawan, Mal.; Nga- 

 rawan. Lamp., Midd. Snm., Sum. W. K.; Seraja, 

 Mul.; Singkawang, Minangk.; Tekawang, Mal. 

 W. Bom.; Tengkaw ang. Mal. \V. Burn. Variëteiten 

 in Lamp.: Mengerawan areug; M. djanggak; 

 M. resak; M. sepong; M. talai; M. tandjang. 

 In Mal. Pal.: Melebakan abaug; M. akar. In 

 Midd. Sum.: Ngarawau boewi; Ng. djangkang; 

 Ng. lilin; Ng. timah. In Mal. W. Born.; Teng- 

 kawang gocntjaug; T. ranibci ; T. toengkoel. 

 — Booiiien. Gebr.: Divar het hout gemakkelijk splijt, 

 worden er wel plaukeu van gezaagd ; overigens is de 

 bereiding van minjak tengkawang het hoofdduel. ^) 

 In West-Borneo worden daartoe de afgevallen vruchten 

 in water geweekt, om ze gemakkelijker te kunnen 

 ontbolsteren, hierna de jiittcn gedurende een of meer 

 dagen aan de zonnewarmte blootgesteld en als ze ge- 

 noeg gedroogd zijn gestampt. De gestanijite zaden legt 

 men in een zeef boven den damp van kokend water 

 en deze warme massa wurdt dan uvergcbracht in 

 mandjes van rotan om tusscheu twee blokken hout 

 door het indrijven van wiggen te worden uitgeperst. 

 Het uitstrouniende vet stolt sjioedig en heeft een 

 geelgroene kleur. l)e inboorlingen gebruiken deze talk 

 als lanipolie; willen ze die bezigen voor de spijs- 

 bcreiding, dan worden de vruchten niet geweekt maar 

 gedroogd viiór de ontbolstering, waardoor de kwaliteit 

 van het vet beter is. 1'itwendig wordt dit nog als 

 smeersel aangewend en inwendig als verzachtend middel 

 bij spruw, maaglijden en chronische dvsenterie. Daar 

 dit het eenige vet is, dat in ludie niet ranzig wordt, 

 bezigt men het gaarne als zalf voor wouden, ook 

 voor het invetten van metaal. In Europa dient het 

 meest voor do kaarsenfabrieken. 



j) Behalve de afzonderlijk vermelde, geeft Bi;bck 

 voor Bonieo en Snniatra als soorten op : Hopea 

 Beccariana Biirck*. H. bracteata Biirck*. II. coriacea 

 Burck*, H. niyrtifülia Jliq.*, II. nigra Bnrck* en II. 

 sericca BI.* üf sommige dan wel alle der tevens opge- 

 geven inlaudschc soortnamen hiervoor gelden, of 

 misschien voor Shorea sp. in gebruik zijn, is niet 

 met zekerheid te zeggen. 



U) Welke Ilopea-sooiten hiertoe in 't bijzonder 

 dienen, is niet bekend ; w el w ordt nog minjak teng- 

 kawang verkregen v;iii Diplcikiiema sebifera Pierre*. 



1821-. H. dryobalanoides Miq.* oeioe 



tocpai, Lainp. . — Gebr.: Levert een goede daniar- 

 soort; het hout dient voor huis- eu scheepsbouw, 



1825. H. fagifolia Miq.* Kawangf), o. Jav.; 

 Tjengal. Soiiui. — Gebr.: Vroeger diende de schors 

 wel tot oiinvandiiig van huizen. 



fl Ook Palaiiuiiim (=: Dichopsis') javensc Burck 

 (zie 253Ü). 



