Morinda — Muehlenbeckla. 



284 



2344 - 2355 



vorm hfi'fl vau een iu df hauil gemaakt halletje rijsl, 

 en aan de einden der takken groeit. „Een ei" wordt ge- 

 zegd de O])!, te zijn van het Soendasehe nuidsel : „Koewali 

 koedoe benkah warna", d. i.: „Een tjangkoedoe-vrncht, 

 als zij opengaat, is zij veelkleurig" ; want die vrucht 

 is eirond en nit het ei komen kippen van allerlei kleur. 



23-14. M. umbellata L.* Areuj kakant- 

 jiugan, Sueiul.; K a k a n t j i n gan, Soend.; Meng- 

 kocdoe ketjil, M:il- -- Kliiiiplant. 



2345. Moringa pterygosperma Gaertn.* 



Nat. fnm. der Moringaceae. .\djoe maroengga, 

 Sawoe ; Adjde w o n a, Sawoe ; ilaoefo, Tim.; Kaï- 

 fük, Itotiu.; Kawona, Soeniba ; Kelo, .Vlf. Halm., 

 Min., Tern.; Kelor, Balin., .Tav., Kang., Mal., Soend.; 

 Kclor locmoet, Balin.; Kcloro, Boeg., Makas.; 

 Kerel, Alf. Har., Z. Cer.; Kerelc, Alf. Z. Ccr.; 

 Kerelo, Alf. N. Laoet, Sap.; Kcro, Alf. Min. Bant.; 

 Kerol, Alf. Boer.; Kerore, Alf. Z. Cer.; Kilor, 

 Lamp.; Maroeugga, Mal. Anib., Mal. Tim.; JI a- 

 roenggai, Miuangk.; M aro ugghi, Madoei-.; Moe- 

 rong, Atjeh ; ühü gaiiiri, .Sermata ; 1'arongge, 

 Binian.; Rowe, Saleijer; Sajor kclor. Mal. Men.; 

 Tjelor, Balin.; Wona, Sawoe, Socmba. Variëteiten 

 in Balin.: K. moenggi of K. maoenggi of 

 Moeuggi of maoeuggi of maroenggi. In Jla- 

 doer.; M. hoeugo; M. odang; M. taroui. — 

 Boom, de behen-boom of z.g. inosterdbooni („horse- 

 radish tree") naar den reuk der wortels. Ben oléifèrc, 

 fr. Gebr.: Üe vruehten en bladen worden als groente 

 toebereid gegeten; vau de laatste op Bali alleen die eener 

 variëteit. Oe wortel, door inlandsche geneeskundigen 

 in het Maleisch remoenggai (zie boven de verwante 

 namen voor den boom) geheeten, dient bij velerlei 

 ziekten, o. a. uitwendig tegen hoofdpijn ; wonden of zieke 

 lichaamsdeelen worden ter genezing met een takje met 

 bladen geklopt. IHt de zaden verkrijgt men een olie, 

 op Java als lenga behcn wel tot vermenging met 

 reukwerk gebezigd. Met den naam vau gata keloro of 

 gom vau Aloringa wordt iu het Makasaarsch het witte 

 vocht bedoeld, dat een vrouw eenigen tijd voor de bevalling 

 zou kwijt raken. In het Javaansch heeft men eeu 

 spreekwijze: „Legon lemar loepoet katiwar" of „Legen 

 kelor loepoet katiwar", d. i.: „De uitspruitsels van kclor 

 worden niet verwaarloosd", en daar deze als gences- 

 middel dienen, doelt men hiermede op iemand die, 

 hoezeer tot armoede vervallen, toch door zijn kennis 

 in aanzien blijft. Iu het Balinecsch zegt men: „Aoet 

 kelor", d. i.: „Het afstroopen van kelor", met de be- 

 teekenis van ; „Allen zijn er in betrokken"; om ze als 

 groente te gebruiken neemt men toch van dezen boom 

 zoowel de jonge als de oude bladen en zelfs de stengels. 



234(). Morus indica L.* Nat. fam. der Urti- 



Caceae. Basara, Makas.; Bebesaran§), Mal. 

 Batav., Soend.; Besar. Balin.; Besara, Boeg.; Besa- 

 ra u, Jav.; Gert o, Atjeh; Kaka wal au da, jVlf. 

 Min. Bent.; Karataoe, Makas.; Karatow, Madoer.; 

 K ar e m bang kajoe, Wf. Min. T. L.; Karet aoe. 

 Boeg.; Kartaoe, Jlal. Bcngk.; Kereto, Gajo;Ker- 

 taoe. Mal.; Ketaoc, Midd. Sum.; Kitaoe, Lamp.; 

 K i t o e. Lamp.; K r e t o, Sas.; M e r a u g i m b a 1 a n d a, 

 Alf. Min. T. L.; Moerbcng, Mal. Men.; Po besara. 

 Boeg.; Pok o basara, Makas.; Ronto, .\lf. Miu. 

 Bant.; Tangkal be besar au, Soend. — Boom, de 

 Indische moerbei. Mulberry, e. Gebr.: Wordt als 

 levende heining vaak geplant, üe bladen dieuen tot 

 voeder van de zijdewormen, voor welk doel zij fijn- 

 gesneden en telkens vernieuwd worden, totdat de rups 

 in den staat vau pop overgaat. Ook laat men ze na 

 alloop eener bevalling met sirihbladcn kauwen, tot 

 bevordering der afscheiding van onrcinhcden. 

 §) Ook Malaisia tortuosa Blauco.* 



2317, M. paniculata Roxb. fi (— - Piptu- 



rUS velutinus Wedd.*). Kosilo, Alf. N. Laoet; 

 Kosir, Alf. Har.; Sosilo, Alf. Sap.; Sosir, Alf. 

 Z. Cer.; Toreran, Alf. W. Cer; Tosil, Alf. Z. Cer.; 

 Tosir, .\lf. Z. Cer. — Boom. 



f) Een andere soort, Morus maeroura Miq.*, iu 

 Miuangk. als andaleh, in Sum. W.K. als andclas 

 bekiMid, wordt door Bnt:ui,.\GE tot de twijfelachtige 

 soorten gerekend. 



23 IK MoschosmapolystachyumBenth.* 



Nat. fam. der Labiatae. Bajem bali. Vuig. Mal.; 

 Sangkct, .)av,; Soerawoeng goenoeug, Soend.; 

 Soerawoeiig Ie» we un g, Soend.; Wangou, Jav. — 

 Kruid. .Musk basil, e. Gebr.: De bladen worden als 

 groente bij de rijst gegeten en dienen op Java, onder 

 den naam van godoiig songkcl, ook als geneesmiddel. 



2.'W'.) Mucuna Bakeri Koord.* Nat. fam. der 

 Leguminosae. La m boe o w, Alf. Min.T. P.; Lam- 

 Imm-ou riiilek, Alf. Min. T. I».; Tatamoelak, Alf. 

 Min. 'i'oiisaw. — Klinijilant, 



2350. M. capitata Sweet.* Beugock, Jav., 

 Soend.; B hen gok, Madoer.; Ka la, -Uji'h ; Kala- 

 kala minjau, Sum. W. K,; Kara bcngoek, Jav.; 

 Kaljang bengoek, Soend.; Katjang kowas, 

 Soend.; Kowas, Soend.; Nipe, Tim. Variëteiten in 

 Soend.: Kowas bodas of b. bod as ofk. b. bodas; 

 K. hedjo of b. hedjo of k. b. hedjo; K. hideung 

 of b. hideung of k. b. hideung. — Klimplant. 

 Gebr.: De peulen worden gegeteu; de zaden zijn als 

 drogerij iu gebruik en dienen als halssnoer bij kin- 

 dereu tot voorbehoedmiddel tegen ziekten. Van iemand, 

 die verdriet heeft en het hoofd laat hangen, zegt men 

 in het Soendaasch : „Xgembaiig kowas", d. i.: „.Als de 

 kowas-bloem", om reden deze er gedrukt uitziet. 



2351. M. gigantea D.C.* Areuj gongseng 

 gede, Soend.; Gongseng gede, Soend.; Ka ra- 

 kara minjak, Sum. W. K. — Klimplant. 



2352. M. hirsuta W.etA.* Kowas kocd- 

 jang, Soend.; Lepoi, .\lf. Miu. T. P. ; Ka we 

 matjau, Jav.; Tonga w l e w o, .\lf. Jlin. T. L. — 

 Klimplant. Gebr.: De peulen veroorzaken bij aanraking 

 jeukiugen zwelling, soms zweren, waartegen wrijving met 

 Capsicum-vruchtcn en Alpinia-steugels w ordt aangewend. 



2353. M. pruriens D.C.* Bija, Madoer.; 

 Daoen gatel ajer, .Mal. Mol.; Kalakatai, Bat.; 

 Kara-kara ale. Boeg.; Kara-kara gatel. Mal.; 

 Kara-kara romang, Makas.; Kararawejah, 

 Soend.; Katjang babi, Mal.; Katjang mijang, 

 Minangk.; Katjang kara-kara galei, -Mal.; Ko- 

 kara gatel, .Mal. Mol.; Rara wej ah, Soend; Ka we, 

 Jav., Madoer.; Soebhja, Balin. — Klim])]ant. Cowitch, 

 e., poil ;"i gratter, fr. Gebr.: He haartjes der peulen 

 {„jeukpocder") veroorzaken prikkeling en jeuking. Op 

 Sumatra hangt men deze plant ergens iu zijn tuin, 

 als men zijn plantsoen t<'gen dieven wil beveiligen ; 

 met de bedoeling het gewas aldus onder de hoede der 

 booze geesten te stellen. Van meuschcn, die kwaad- 

 spreken en lasteren, zegt men in het Minaugkabaoesch: 

 „Bak katjang mijang di boeki", d.i. : „Als mijang- 

 boontjes op een heuvel", daarbij doelende op de fijne 

 haartjes die jeuking verwekken. 



2354. M. reticulata Burck.' Lambocow 

 sela, Alf. Min. T. P.; Pintocr, Alf. Min.; Pitoer 

 (zie 1114), Alf. Min. — Klimplant. Gebr.: De zaden 

 zouden hevige diarrhéc veroorzaken. 



2355. Muehlenbeckla platyclados 



Meissn.' Nat. fam. der Polygonaceae. Kama, 

 .\lf. Min. T. L. — Halfheestcr. Gebr.: Alleen gekweekt 

 in de hoogvlakte van Tondano. De bladen dienen als 

 geneesmiddel. 



