Munronla — Musa. 



285 



2356 - 2361. 



23j(; Munronia javanica Benn.* Nat. fam. 



(IcrMeliaceae. liujunir l(]n;ili, Jav. — Heester. 



2357. Murraya exotica L.* Nat. fam. «Ier 



Butaceae. Kiniuen ing; Patjai- j), Jav., Mal. — 

 Kleioo büom. Satiii wooil, i". (iebr.: In tuinen veel als 

 sierplant gekweekt (zie 2358). 



§) Naam twijfelachtig, ook vom- Inipatiens lailieaus 

 Z. etM.' 



2358. M.exoticaL.*vai-. sumatranaHook. 



Ai k a s a b a r. Sueniba; E s e h i , W'i-tar; V a n a s a, Aroe ; 

 Garing, Alf. Min.; K ailj en i, Halin.; Kai gariug, 

 Alf. .Min. T. B.; Kajoe eharing, Alf. Min. Tüusaw.; 

 Kajoe gading. Mal. Men.; Kaj oe garing, Alf.Min.; 

 Kajoe waring, Alf. Min. 'r. L.; Kanioeui, Biman., 

 Tem.; Kanioeuiëug, Minangk.; Kamoeuing, Daj. 

 Z. O. Bom., Makas., Soend.; Kamoueng, Madoer.; 

 Kenioeuiug, Balin., Jav,, Mal.; Kemouing, Balin.; 

 K o e ni o e n i n g, Jav.; 1' a 1 o p o, Boeg.; T a j o e m a n §), 

 Jav.; \Varing, Alf. Min. '1'. L. — Kleine boom. (ïebr.: 

 Op Java is liet gele hout zeer gezoeht voor fijn snijwerk, 

 vooral wapeugevesten en wanilelstokkeu. De fraaie witte 

 bloemen dragen de vrouwen gaarne in het haar en om 

 deze wordt de heester veel uabij de woningen geplant. 

 §) Ook Cassia laevigata Willd.* (zie 685) en nog 

 eenige andere planten. 



235'.i Musa acuminata Colla.* Nat. fam. 



derScitamineae. Awai, Daj.Z.O. Boru.;Betjitji, 

 Jav.; Gae 'ndrocöe, Nias; Gahe 'ndroeöe, Nias; 

 Gajaoe, Lamp.; Gedang betjitji, Jav.;Gedang 

 scpet, Jav.; Gedang tjitj i, Jav.; Keuëus, Soend.; 

 Koela roeal, Alf. .\sil., Hila;Kaelal roeal, Alf. 

 Sap.; Koera roeal, Alf. Har; Kole, Soend; Oenti 

 dar e, Makas.; Oeti dare. Boeg.; Pisang jaki, 

 Mal. Men.; Pisang oetan. Mal. Jleu.; Poenti im 

 bolai, Alf. Min. T. P.; Poenti ne angko, Alf. 

 Min. ï. S.; Poenti ne wal e, Alf. Min. T. B.; 

 Saoet uc wolai, Alf. Min. T. L.;Tjaoe keuëus, 

 Soend.; Tjaoe kole, Soend.; Tjitji, Jav. — Boom- 

 achtig kruid, soort van pisang of banaan (deze en vlg.). 

 Gebr.: De vruchten ziju oneetbaar, üe zaden worden 

 wel aaneengeregen tot halssnoeren. 



2360. M.malaccensisllidl.* Pisang karok. 

 Mal. — Gebr.: De vruchten zijn oneetbaar ; wellicht 

 door teelt te veredelen. 



2361. M. sapientum L.* A wal, Gajo; Bago, 

 Mentawei; Bijoe, Balin.; Boesa, .\lf. ^lin. Bant., 

 Sangi; Bole, Alf. N. O. Halm.; Foeat, Alf. Boer.; 

 Foeat poen, Alf. Boer.; Foedi, Watoebela; Gaë, 

 Nias; Gahe, NiaS; Galoeh, Bat.; Gaol, Bat.; Ge- 

 dang, Jav.; Ghedhaug, Madoer.; Harijas, Daj. 

 Ng.; Hitoe, Goront.; Hoedi, Gorom.; Hoeki, Alf. 

 Z. C'cr.; Hoeni, Uotin.; Hoer ia, Alf. Cer.; Idjo, 

 Enggano; Kalo, Biman., Sas.; Kaol, Simaloer; 

 Kedhang, Madoer. B., S.; Kelo, Soemba; Keloe, 

 Soeniba; Koela, Alf. Asil., Hila ; Koel al, Alf. Sap.; 

 Koera, .\lf. Har.; Koi, Tern.; Lambi, Goront.; 

 Loehoeto, Goront.; Loka, \l(. Tom., Boeg., Boeton., 

 Makian, .Saleijer; 'M bef, N. Guin. Noenif.; .Mocii, 

 Wetar; Moek, Aroe; Moeko, Solor; Moe koe, 

 Endeh, Lio ; Mociie, Kei, Kisar, Sawoe, Sika; Moe- 

 toe, .Manggarai ; Nembo, N. Guin. Sekar; Oedi, 

 Lcti; Oeki, Alf. Z. Cer., Tim.; Oenti, Makas.; 

 Oeüet, Babar; Oeri, .\lf. Cer.; Oetamne, Babar; 

 Oeti, Boeg.; Octji, Alf. W. Cer.; Pesang, Kang.; 

 Pcti, Daj. Z. O. Bom.; Pingi keloe, Soemba; 

 Pisang, Jav. Kr., Mal, Minangk.; Pi thang, .Mjr'h ; 

 Poenti, Alf. Min., Tom,, Lamp,, B. Ag., Pab., Mal., 

 Tid. Born.; Poentik, .Mal,, Sas.; Poeria, Alf. Cer.; 

 Pueti, Lamp. .Vb.; Kahijas, Daj. Z. O. Bom.; 

 Sagin, Alf. Tom.; Saoct, .\lf. Min. T. L.; Seë, 



Alf. Min. Tonsaw.; Tagin, BoI.Mong.; Tala, N.Guin. 

 4 K.; Telewal, Alf. N. Laoet; Tema, Alf. Z. Cer.; 

 Tjaoe, Soend.; Wit gedang, Jav.; Wit pisang, 

 Jav. Kr.; Woesa, Sangi; Woesak, Alf. Min. Bent.; 

 \V oesek, Alf. Min. Bent. Het aantal variëteiten is zeer 

 groot. — Gebr.: De pisang of banaan s.s., soms wel als 

 „Adanis vijgenboom" betiteld. In Suriname: bakove. De 

 vruchten hebben een veelsoortig gebruik; in tle eerste 

 plaats dienen sommige veel tot voedsel, dan andere 

 tot oflerande, weer andere voor geneesmiddtd of tot 

 het bereiden van versnaperingen en soms tot industrieele 

 doeleinden. Op de eilanden van de Banda-zee en ook in 

 Atjeh bezigt men de jonge bladen voor het maken van 

 sigaretten, elders voor mondtrompetjes aU kinderspeel- 

 goed ; op vele plaatsen vervangt het blad schalen voor 

 s])ijzeu en moeten zieken er wel op rusten. Vooral in de 

 Miuahasa worden de jonge bloemen en hetbinneuste van 

 den schijnstam als groente gekookt gegeten. Het sap uit 

 den stam dient tot zuivering van het hoofdhaar en 

 de buitenbast voor vlechtwerk of als bindmateriaal; 

 terwijl men met het sap uit de bloem nieuw potwerk 

 inwrijft om het uitzweeten tegen te gaan. Zoolang 

 de ^lusa geen bloesem heeft, zijn de bladen vrij gaaf 

 en weinig ingeseheiu'd ; van daar wordt het lemmet 

 van zwaarden in oude verhalen wel met deze ver- 

 geleken. In het Soeudaasch heeft men een spreekwijze : 

 „Tjaoe asak toeroen djantoeug, kalapa kolot doewegan'', 

 d. i.: „(Bij) rijpe pisang buigt de bloem zich naar 

 beueden, (van) oude klapper is het vleezige gedeelte 

 zacht"; daar de bioemtros van Musa zich reeds dadelijk 

 omlaag buigt en het vleeseh van een rijpe kokosnoot 

 al hard is, zoo wil men hiermede zeggen : beide 

 is onwaar. In het Maleisch van Bengkoelen wordt 

 gehuichelde vriendschap uitgedrukt door: „Moelot 

 di soewap dongan pisang, boentot di kait dongan 

 oenak", d. i.: „In den mond wordt pisang gestopt, 

 aan de stuit worden doornen gehangen" i). De ila- 

 kasaar zegt: „Kama oenti tabangana nieraang tomi", 

 d. i.: „Het is al lang tijd hem evenals een banaan om 

 te houwen"; doelende op ouden van dagen, wier tijd 

 het wordt dat ze sterven, daar men na de vruchtgeving 

 Musa-boomen ook omkapt. AVijl een banaan, waaraan 

 een bloem (Boeg. oeso) zit, geen jonge bladen meer 

 ki-ijgt, zoo zegt de Boeginees van een vrouw, wier 

 menses en daarmede het kindereu krijgen ziju op- 

 gehouden: „Oeso ni niakoenraïje". Mooie vingers, die 

 gelijkmatig en spits uitloopen, noemt de Boeginees : 

 „Djari mapongoeti", d. i.: „Vingers, die overeenkomst 

 hebbeu met een pisang-stam". lu Zuid-Celebes wordt 

 beweerd, dat de uitbottende bladen van de banaan beurte- 

 lings van het mannelijk en vrouwelijk geslacht zijn 

 (onder de eerste verstaat men de aanvankelijk puntige, 

 onder de laatste de dadelijk platte bladen); als gevolg 

 daarvan noemt men, in het Makasaarsch het om 

 beurten ter wereld brengen van een jongen en een 

 meisje: „Mana alapisi leko oenti", d. i.: „Baren als 

 opvolgende jiisang-bladen". Iets dat erg koud is, b.v. 

 iemands huid op het aanvoelen, vergelijkt de Makasaar 

 met den bast dezer plant; terwijl de Minangkabaoër 

 er van zegt: „Dingiu bak batang pisang", d. i.: „Kond 

 als een pisang-stani". Ook zegt de laatste van iemand, 

 die een buitenkansje heeft: „Boeliëh pisaug bakoebak", 

 d. i.: „Hij krijgt geschilde pisang", en aan iemand 

 die overladen is met goud en zilver : „Bak pisang 

 masak saparak", d. i.: „Als een tuin vol rijpe pisang". 

 Herhaaldelijk wordt een zachte gele huid van vrouwen 

 met de schil van sommige pisangs vergeleken. Iemand, 

 die aan een ongunstig uiterlijk een slecht karakter paart, 

 wordt in het Javaansch aangeduid met: „.\uggadebog 

 bosok", d. i.: „.Ms een rotte pisang-stam"; en iets dat 

 buitengewoon vi'cemd is niet : „Gedang a]n>epoes tjiuile", 

 d. i.: „Een pisang-boom, waaruit tjinde (een gebloemde 

 zijden stof) uitbot" ; terwijl een onhetrouwbare bediende 



