Musa — Myristlca. 



286 



2362 - 2373. 



wordt oiiiscliii'vcn als: „1'iigcr klaras", d.i.: „Een oiiihci- 

 uing van verdorde pi3UUf;l)lii<li:n".ilic natuurlijk niet stevig 

 is. „Donkerpaars" duidt de Maleier aan met: „Seiicrti 

 djantoenp di baknr", d. i.: „Als geroosterde iiisanghlnein". 

 Voor de voort|)lanting gebruikt nicu op Java viin alle 

 soorten nianshooge uitspruitsels. Na die te hel)l)en 

 uitgegraven, sleept men ze onder het roepen van 

 landoeng!, om lange vruehttrossen te krijgen, over 

 den grond, snijdt alle oude eu ontloken liluden weg, 

 verwijdert de wortels, hakt het ondereinde rond en 

 laat den jongen stam eeu drietal dagen aan de Inelit 

 bloot staan, liet planten gesehiedt om 12 uur. onmid- 

 dellijk na het eten, ht)])eude daardooi" veel vruehteii 

 te krijgen, waarbij de aarde ter aanvulling van elders, 

 het liefst van de plaats, waar de moederliooni groeit, 

 wordt gcuoiuen. liatang i)isang is de oplossing van 

 het Mabnsehe raadsel: „Tempo boenila kita belom 

 mati, sagedang sijapa kakak V Djawabnja belom lagi 

 sahaja", d. i.: „Toen onze moeder nog niet dood was, 

 met wien waart ge toen even groot, oudere broi'der ?" 

 Hij antwoordt: „Ik was er nog niet"; dit zijn vraag 

 en antwoord van een jongere en oudere spruit, na het 

 omkappen of afsterven van den booiTi uit den grond 

 te voorsehijn gekomen. Dezelfde o])los^ing beeft men 

 voor het raadsel : „Keloewar anak di ampoe kaki, 

 teroeloer djantoeng maka niati", d. i.: „Het kind komt 

 aan den grooteu teen uaar buiten, tU' bloem strekt 

 zich iiit en het sterft" ; want bij het uitkomen der 

 bloem volgen de vruchten spoedig en hiermede eindigt 

 het leven van den boom. De bloem van Musa is de 

 oplossing van het Hataksehe raadsel: „Djolo gadong 

 anso mcnek", d. i.: „Eerst wordt het groot en daarna 

 klein"; en van dit: „Djolo manoedoe langit anso 

 ïïianoedoe tano", d. i.: „Eerst gaat het hemelwaarts 

 en later naar de aarde". Een pisang-boom is de op- 

 lossing van het Alf. .Min. T. S. raadsel ; „Si toealokon 

 simenawauawa se toöe doemangkoi, dai si esa wo paüd 

 toemoedi, akadena uoe padoeedoeean, ne si gocnienange 

 si maransaransak se rinteua ; ange melawid sera taintoe 

 oeng kedaked, taün si amanera kiualogosano, akadokan 

 oeng koekoe esa oe minatoedaoe", d. i.: „Een bejaarde 

 nïan roejit de voorbijgangers binnen, maar niet een 

 komt aansnellen, zoodat hij o]) het punt staat in tranen 

 uit te barsten, omdat bij dacht zijn eigen kinderen 

 te verzamelen ; als zij geboi'en worden zijn zij zeer 

 vele, maar nu is hun vader kaal geworden en hem slechts 

 één voet overgebleven". De bladen toch gaan heen en 

 weder, alsof iemand met de hand gei'oepen wordt ; de 

 kindereu zijn de vruchten en de tranen de dauw ; als 

 de vruchten rijj> zijn, vallen de bladen af. l'it bijgeloof 

 brengen de Javanen geen jjisangblad in huis, voor de 

 ])unt er af is. De bloemknop van Musa (teuloet) is 

 de oplossing van het Javaansche raadsel: „Demang 

 klambi abang di soedoek mantoek-mantoek", d. i.: „Een 

 demang met een rood kleed, gepord knikt hij her- 

 haaldelijk met het hoofd" ; want door de lengte van 

 den steel blijft de knop bij aanraking lang in beweging. 

 De boom echter van het volgende : „Oewoh gada 

 godong blabag pang talang oewite wcsi galigeu", d. i.: 

 „De vrucht is een knods, het blad een plank, de blad- 

 steel een goot, de stam eeu ijzeren staaf". 



f) Of: „l'isang mas di loewar, oenak di dalamnje", 

 d. i.: jjVan buiten ])isang mas, van binnen doornen". 



2362. M. textilis Née.* II o te, Alf. .Min. Ham., 

 Sangi; Kawasi, Alf. N. ü. Halm; Kof o sa ngi, Mal. 

 .Men.; Pohon kof o, Mal. Men.; Rote, Alf. Min. 

 T. B., T. S.; Wali, Alf. Min. T. L.; Walid, .\lf. 

 Min. T. P. — Boom, de vezel-banaan. Manilla heinp, e., 

 chanvre de MauiUe, fr., Manilahanf, d. Gebr,; Dit is 

 de stamplant der Jlanila-hennep. Op de Sangi-eilanden 

 wordt het garen der bastvezels tot kleedingstnkken ge- 

 weven en ervan ook vischuetten gemaakt. 



23(i3. MuSCi. Alg. benam.: .\nitei, Tim.; Ara- 

 kan, Alf. Min. T. I,.; Bilong, Alf. .Min. Tonsaw.; 

 Doemoet. Alf. Min. T. S.; Kaoela, Alf. Z. C'er.; 

 Kaoera, .\lf. Z. ('er.; K üt-lokol, MadoiT.; La poet, 

 Alf. Z.( er.; l.inioet. Bat, Daj. Z. O. Born.; Loc koet, 

 Soend.; Loejoemoe, .\lf. N. O. Halm.; l.oemoe. 

 Boeg., Makas.; I.oemoe-loemoe, Mal. .\mb.. Tem.; 

 Loemoet §), .Vlf. .Min.,Balin.. Jav.,Mal.; Loemoeto, 

 Goront.; l.oengkoe, .\lf. Min. Bent.; I.olomot, 

 Madoer.; I.oniol, Alf. Boer., Daj. Z. O. Born., Gajo; 

 1,0 poe, Uoliu.; Lopoe-lopoe, Mal. Tim.; Mot- 

 loniot, Madoer.; Ocra, .Alf. Z. ('er.; Kocmoet, 

 .\lf. Z. C'er. — Mossoorten. (iebr.: Als eenigc bijzon- 

 derheid wordt vermeld, dat de Javanen de baardmossen 

 kajoe angiu-angin, de gewone mos.-.en loemoet eu de 

 korstmossen, evenals paddenstoelen en andere zwammeu, 

 djanioer noemen. Dat sommige soorten nog bijzondere 

 namen hebben of door bijvoegingen worden onder- 

 scheiden, ligt voor de hand. 



fl In het .\lf. Min. heeten aldus ook waterplanten, 

 o. a. Najas celrbica Koord.* 



23(11 Mussaenda sp. div. j) -Nat. fam. der 

 Rubiaceao. Adap-adap, Mal.; Arenj king- 

 kilabim. Soend.; .Vreuj si w oe roengan, Soend.; 

 bal ik adap, .Mal.; Boenga ])oko-poko. Mal. 

 Men.; Daoen poetri. Vuig. ^ial.; Kajoe rcra, 

 Alf. Min. T. S.; Kingkilaban, Soend.; I.olopo, 

 .Vlf. N.O. H;ilm.: I'a 1 cl e, .\lf. Min. T. P.; Pan tjar 

 matahari, Sum.W.K.: Poeti «eren, .\lf. Min.T. Ii.: 

 Walik adep, Balin.,Jav.; Wali k aj a p, Balin.;Woe- 

 roengau, Soend. — Klimmende heesters. Gebr.: De 

 norlel wordt soms in de inlandschc geneeskunde gebruikt. 



j) Ofschoon de hieronder opgegeven namen voor 

 meerdere soortiMi gelden, zoo hebhen echter de Jav., 

 Jlal., Soend. en Sum. \V. K. namen vooral betrekking 

 op M. frondosa I,.', de Vuig. Mal. op .M. glabra Vahl*, 

 de Mal. Men.. Alf. N.O. Halm. en Alf. Min. op S\. 

 maerophjlla Kurz (^: M. frondosa L.*). 



231!.-). M. variabilis Hemsl. Adap-adap 



boekit, Mal.; Halik adap boekit, Mal. — Klim- 

 mende heester. 



236(i. M.Wallichii Don." Silajoe minjak, 

 Sum. W. K. - Heester. 



23fi7. Myriactis Wiglitii D.C.* Nat. fam. 



der Conipositae. Legetanf), Jav.; Tes])ong. 



Soend. - Kruid. 



$) Ook Spilanllies rugosa BI."* 



2308. Myrialepis Scortechini Becc.' Nat. 

 fam. der Palmaö. Kotan gadjah, Mal.; Uuian 

 kertang, M.al — Kotansoort. 



23ri9. Myrica javanica BI.* Nat. fam. der 



Myi'icaceas. Ki teke, Soend.; Pitjisan, Jav.: 

 W o e r o e k e t e k (:}, .lav. - - Boom, eene soort „gagel". 

 Gebr.: Het hout dient voor brandhout. Deze soort wordt 

 in de res. Kedoc aangeplant voor reboisatie van de kale 

 berghellingen van den Scndoro en Soembiug. 



2370. M. Nagi Tliunb.* Celetja, .Mal. 

 2371 Myristica affinis Warb.* Nat. fam. 



der Myristicaceae. Padara, Boeg. — Boom, 

 eene noolmuskaatMtorI (deze en vlg.). 



2372. M.argenteaWarb.'f) Paiila lalakek, 



Madoer.; Pala pa]ii](wa, M;d. Mol. — (iebr.: De 

 noten (de lange nootmuskaat! worden veel uitgevoerd van 

 de standplaatsen in de Maceluer-golf van Nieuw-tiuinea. 

 i) Deze behoort tevens tot de Myristiea-soorteu, waar- 

 van in Nienw-Gninea foelie kan verkregen worden, «at 

 ook het geval is met M. ScheH'eri Warb., M. speciosa 

 Warb. eu M. suceedauea UI.* 



2373. M. canariformis BI.' Pala kanari. 

 Mal. Mol. 



