Pandanus — Panglum. 



297 



2559 - 2575. 



tot bt'dckking (kadjang) van vaartuigen, on als niandjrs 

 PU loetoep sadji of deksels voor spijzen. Als iemand 

 in de 1'reauger zijn beminde voor eene andere verlaat, 

 maakt de teleurgestelde deze toespeling: „Xgala tjang- 

 koewaug ka lenweung, tjantigi di kali deni; nja poelang 

 kadjeun ka deuiinng, soepagi ka kocring deni", met 

 de beteekenis: „Laat hem maar naar een ander gaan, 

 tds hij later tot mij terugkeert." Van een armen 

 drommel, die vermoord is en uu het middelpunt van 

 een groote reehtszaak wordt, zegt de Batak : „Bagi 

 bangkocwang, ergan ])atei)ateua asa gcloehna", d. i.: 

 „Als de pandau na zijn dood nu'er naurd dan tijdens 

 zqu leven." 



2559. P. bifurcatua Roxb. 1'audau na 

 toenoe. Bat.; l'audau na tonoe, But. — (iebr.: 

 De bliulen dienen tot vlechtwerk. 



2560. P. caricosus Spreng.* Harashas 

 gcde, Soeiul.; Pandan sarengseng, Soeud.; Sa- 

 rengseng, Soend. — Boom. (iebr.; De bladen dienen 

 tot vlechtwerk. 



2óGl. P. ceramicus Runiph. Aretan, Alf. 



Jlin. T. 8.; Üaoen tikar (zie 2565), -Mal. Mol.; 

 Iraawonjo (zie 2565), .\lf. N. Laoct.; Koele we, 

 .\lf. \. O. Halm.; Koin, Mal. Amb.; Lol on in 

 tadoen, Alf. Min. T. S.; Lolon in taloen, .\lf. 

 Min.; Pandang goenoeng. Mal. .\mb.; Polion 

 koin. Mal. .\mb.; Vondang oetan, Mal. Men.; 

 Tabaloeko, Alf. .\. O. Halm.; Tijoe, Alf. Tom.; 

 Toeöe, Alf. Tom.; Tojoe, .-Vlf. Tom. — Gebr.; De 

 wortels dienen ah bindsel, en van de bladen vlecht 

 men matten. 



2562. P. fascicularis Lam. (= P. odora- 



tissimus L.*). Banga, Boeg., Makas.; Boero- 

 boero, Tern.; Lata banga, Sawoe ; Lolon i la- 

 wanan, .\lf. Min. T. P.; Mengkoewang laoet. 

 Mal.; Pan dan doeri, Madoer., Vuig. Mal.; Pandau 

 cri, Jav.; Pandau laoet, Jlal., Soend.; Pandan 

 1 a w o k. Lamp.; P a n d a n n o r e, Madoer.; P o n d a u g, 

 Alf. Min.; Pondang i lawauan, Alf. Min.; Pou- 

 (lang in da wan au, Alf. Min. T. S.; Pondang 

 pan te. Mal. Men. — Gebr. Volgens sommigen zijn 

 de bladen geschikt voor vlechtwerk, anderen ontkennen 

 dit. Op het eiland Bawean zou deze soort zelfs tot 

 dit doel bejiaaldclijk wordeu aangeplant. In het .Ma- 

 doereesch heeft men een spreekwijze: „^lartabhat 

 docrina pandan", d.i.: „Hij heeft wel iets van pandau- 

 dorens", om iemand aan te duiden, die gaaine iets 

 krijgt, maar zelden iets geeft. 



2563. P. helicopus Klirz.* Pandan rasaoe. 

 Mal.; Pand.in rasn. Bat.; Rasaoe, Mal.; Uaso, 

 Bat.; Rasoch, Mal. Pal. — Gebr.: Deze soort vormt 

 een dicht struikgewas langs de oevers der rivieren 

 van Noordoost-Suniatra. 



2564. P. Houlletii Carr.* .Mengkoewang 

 hoetan. Mal. 



2565. P. hurailis Rumph.* Bok, Tem.; 

 Bokoemoe, .\lf. N. W. Iliilm ; Daocn tikar (zie 

 2561), Mal. Mol.: Djiikas, .Mal.; Harashas, Soend.; 

 Harashas lenlik, .Soend.; Imawonjr) (zie 2561), 

 AJf. N. Laoct; Kokoa, Alf. .\. O. Halm.; Kokoja, 

 Mal. Amb.; Lawat, N. G. 4 R.; Oha, Alf. Har.; 

 Ohal, Alf. N. Laoet, Sap.; Pandan ketjil. Vuig. 

 .Mal.; Pandan lengis, Balin. Kr.; Pandan m i n- 

 jak, Balin.; Saleper, Banda; Sapatane, Alf. Asil., 

 Hila; Seke tikar, Atjeh. — Gebr.: De bladen worden 

 aan elkaar geregen tot grove matten, o. a. om bij 

 regen iets voor nat «orden te behoeden, en zij doen 

 ook dienst als zeilen o[> inlandsche vaartuigen. 



2566. P. immersus Ridl.* .Mengkoewang 

 ajer, Mal. 



2567. P. inermis Roxta. (= P. laevis 



Lour.*). Djaksi, .Soend.; Pandan podhak, 

 .Madoer.; Pandan poed ak. Mal.: Pan d ang boeu- 

 ga, Makas.; Pandang kastoeri. Mal. .\mb.; Pau- 

 da n g poed a, Makas.: P a n r e n g al e. Boeg. ; P a p a 1 a, 

 Alf. N. W. llalm.;Pocdak, Mal., Soend. —Gebr.: In 

 legendarische verhalen vindt men de kuiten eener 

 schoone wel vergeleken met een omgekeerde poedak- 

 bloeni, als dik van boven en smal uitloo])ende. Bij 

 geringere lieden wordt in Zuid-Celebes onder de woning, 

 ter plaatse, waar de vrouw bevallen moet, een Pan- 

 danus met bladen neergelegd. .\ls een aanzienlijke 

 vrouw zwanger is, zegt de Javaan . „Pandau isi pau- 

 doga", d.i.: „Een paudan, niet een vrucht er in"; 

 deze heet in die taal paudoga. 



2568. P. labyrinthicus Kurz.* At oen o e. 



Bat. Variëteit (met hoUeu stam) in Bat.: .V toenoe 

 djaugkaug. — Gebr.: De bladen, die bedekt zijn 

 met een witachti.ge stof als op de vleugels van vlinders, 

 dienen tot vlechtwerk. 



2569. P. laevis Lour.* Bakong, Bol. Mong.; 

 Bonak, Tim.: Daoen l)agpja. Mal. Mol.; Daoen 

 nasi, Banda; Fanda meugi, Biniau.; Heuak si na, 

 Rotiu.; Kawaë, Alf. Boer.; Lata meugi, Sawoe; 

 Pandau arocm, Balin.; Pandau bebaoe, Vnlg. 

 Mal.; Pandan dj aoe. Bal.; Pan d a n h aroem, Midd. 

 Slim.; Pandau ong, Balin.; Pandau ram p e, Soend.; 

 Pandan reinpai. Mal.: Paudau roiiin, Madoer.; 

 Pandan tijang, Jav. Kr.; Pandau waugi, Jlal. 

 Batav.;Pandan wong, Balin., Jav. Ng.; Pandang 

 b a o e, Makas.; Pandang r a in p e, Makas.; P a n r e n g 

 b aoe. Boeg.; Rempai, Mal.; Seke poeloet, Atjeh. 

 Variëteiten in Soend.: Pandang raiiipe gcde; P. 

 ra nip e Icutik. — Gebr.: De afgesueden bladen ver- 

 spreiden na korten tijd een welrickenden geur en 

 dienen veel om spijzen een aangenameu reuk te geven, 

 tot welk einde ze o.a. ook tusschen klcederen wordeu 

 gelegd. Meu gebruikt ze om er rijst in te koken bij 

 wijze van oöeriuaal om zich bijv. bij het op reis gaau 

 voor ongelukken te behoeden. Er zou vroeger wel op 

 geschreven zijn. Ook maken zij, tijn gekorven, op Java 

 eeu bestanddeel uit van kembaug raiiijiing. In het 

 vocht, waaiin garens vóór het weven gedoopt worden, 

 doet meu een vrucht van deze paudan-soort, teneinde 

 die aldus meerdere stevigheid te geven. 



2570. P. littoralis Jungh. (= P. odoratis- 



Simus L.f.* ?). Pandan laoet Ie u tik, Soend.; 

 Pa 11 dan pas ir, O. Jav.; Pandan sa mak laoet, 

 Soend. — Gebr.: De in reepeu gesneden bladen worden 

 afgeschraapt, daarna in water gekookt, en dienen dan, 

 na gedroogd te zijn, tot het vlechten van fijne matten. 



2571. P.montanus Miq. (^ P. atrocarpus 



Griflf.*). Paudan goenoeng. Mal. Amb. 



2572. P.omatUS Kurz.* Pandan t i k o e s, Mal. 



2573. P. spurius Rumph. Pandan laoet 

 gcde, Soend. — ■ Gebr.: De bladen dienen wel tot 

 vlechtwerk. 



2574. P.sylvestris Rumph. Paudan oetan, 

 Mal. Amb. 



2575. Pangium edule Reinw.* Nat. fam. 



der Bixaceae. llapesoug. Bat.; Kapaj'ang, 

 Minangk.; Kapen tjoeèug, Miuangk.; Kapctjong, 

 Minaugk.; Kepajang, Mal.; Ngafoe, 'i'enimbar; 

 Pakem, Madoer., O. Jav.;Pange, Bat.; Pangi, Alf. 



