Phaseolus — Photlnia. 



302 



2662 - 2674. 



Wctar; r (lil iel. Baliar; Uclii k, I,ain]i.; Kriek, Atjcli ; 

 Iteuteiiek, Atjeh; Snretak, Daj, I!.. Kat.; 'I'aiii- 

 boewe, Alf. Tom.; '1'uiigoen, Kei; Tanpoeöen, 

 Kei ; Tibesi, Alf. Tom.; T i lio wa lig, .Makas.; W ahi t, 

 Alf. Boer.; Wewe, Sika; Woee, Maiij;i;aiai ; Woöra, 

 Sermata. — Klimplanleii. soorten van lioonen. Kidney 

 bean, e., haricot, fr., Holiiie, il. (iebi-.; Vele zijn 

 belangrijk als voeilingsiniililel. Van iemand, die zijn 

 moud niet kan honden en al maar door ratelt, zegt 

 men in het Soendaaseh : „Katjaiig nlnggang kad- 

 jang", d. i.: „Erwten vallen o|i kadjang-matten", 

 waarbij een kletterend gelnid ont.staat. Dezelfde uit- 

 drukking wordt gebezigd als men wil te kennen geven, 

 ilat eeiiig gezegde den aangesprokene niet raakt, maar op 

 den spreker terugs|iriiigt. als de erwt oji de mat. In het 

 Malcisch van Hengkoeleii zegt men ; ,.Lok katjang 

 bepilin", d. i.: „Als het kronkelen van boonenstengels", 

 om iemand aan te duiden die zijn woorden steeds 

 verdraait. Van een braven man die sleeht wordt, of 

 den braven zoon van een sleehten vader, heet het iu 

 het Javaanseh : „Katjang tinggal laiidjaran", d. i.: „üe 

 boon verlaat zijn staak"; en \aii ieiniiiid, die zeer 

 schraapziek is: „Taiiie ana katjange di tjuetike", d. i.: 

 „Als er een boontje in de drek is, haalt bij er dat 

 uit". Op Kaugejan heet een geit met bijzondere liuids- 

 kleur: „Eiiibik katjang", ehlers wordt dit in lignurlijkeu 

 ziu gebezigd van iemand, die bang is te gaan baden. 

 In het Maleiseh zegt men van iemand vaii lage afkomst, 

 die, tot iets liooger gekomen, deze koin-af vergeet: 

 „Soedah loepa katjang akan koelitnja". d. i.: „De peul 

 is haar dop vergeten"; hetgecu ook wel gidiezigd wordt 

 van personen, die niet meer om vroeger genoten weldaden 

 denken. Iu het llaleiseh is katjang de oplossing van 

 dit raadsel: „Najik boekit tocroen boekit, bersoewa 

 poetri berdjoentai", d.i.: „Heuvel o]i, heuvel af, (overal) 

 ontmoet men ])riiisessen, die naar beneden hangen". 



N. B. Het versehil tusschen de soorten van kara 

 en katjang zou hierin bestaan, dat de peulen der eerste 

 plat en kort en die der laatste rond en langwer]iig zijn. 



§) Behalve \oor Phaseolus-soorteu gelden deze 

 algemeene benamingen nog voor andere geslachten 

 derzelfde tam. De determineeriug der inlandsehe namen 

 is lang niet altijd zeker. 



62. P. lunatUS L.* Kara legi, .lav.; Ka- 

 ropo, Madoer.; Katjang baoc, Bonth.; Katjang 

 glejor, Jav.; Katjang kratog, .lav.; Katjang 

 mas. Vuig. Mal.: Katjang serinding. Mal.; Sa- 

 roepapa^ Alf. Min. T. I,., Tousaw., T. P., T. S.; 

 Saroepapang, .\lf Min. T. L.; 'l'angoeöen ter- 

 terfoeoe, Kei. — Klimplant, de Lima-boon. (ïebr.: 

 T)e jonge bladen en peulen worden toebereid gegeten ; 

 de eerste dienen ook tot het groen kleuren van eet- 

 waren. Tot deze soort behoort de door de aanwezigheid 

 eener blauwzuur-afsplitsende stof giftige kratok-boon. 

 1'leksgewijze aanplanting dezer Phaseolus-soort in 

 alaug-alang-veldeii heeft uitroeiing van dit lastige gras 

 ten gevolge. Nog met meer succes bezigt men thans 

 ook daarvoor Leucaena (21)27). 



2663. P. radiatus L. (= Ph. Mungo L.*). 



Ahoeë, Alf. Z. Cer.; Artak, Madoer.; Atak wilis, 

 Balin.; Bocwe kope. Boeg.; Boewe radja. Boeg.; 

 Bora, Romang; Koee moetoe, Tim.; Foefoce 

 luetoe, Uotin.; Foeo, Tcrn.; llaila, Alf N. Laoet ; 

 Ilaoe, Alf. N. O. Halm.; Ilarita 'ndrawa, Nias; 

 lUtila, Alf. Sap.; llatira, Alf. Har.; Hoeè, Alf. 

 Har.; Hocële, Alf Har.; Iloeelo, Alf. \. I.aoet, 

 .Sap.; Idjo, Balin.; Kaboe, Biman.; Kaboee, Alf. 

 W . Cer.; Katjang djogo, .Soeud.; Katjang hedjo, 

 Suend.; Katjang heraiig, Soend.; Katjang hid- 

 jaoe. Mal.; Katjang idjo, Balin., Jav.; Katjang 

 ireug, O. .lav.: Kat j aiig t j i n d ai, .Mal.; K at j an g 



tjinde, Jav., Soend.; Katjang wilis, Balin.; Ke- 

 boeï, Sawoc; Koeoko, Alf. i\.\V. Halm.; Koepoco, 

 Alf N'. O. Halm.; PaSdas, Alf Min.; Ketak redip, 

 Lamp.; Uetek hidjo, Atjeh; Kiro, Alf. Z. Cer.; 

 T a 11 g o e (i e u t a n g t e m a ii r. Kei; T i b o w a n g kope, 

 .Makas.; Tibowang lompo, .Makas. Variëteiten in 

 Madoer.: A. aeug; \. balaoe; A. bhoedheng; 

 A. koneng; .\. malokok; A. Ijeling. — Klim- 

 plant. (ireen gram, e. (Jebr.: De jonge plant wordt als 

 groente gegeten ; di- boontjes gelden o. a. als middel 

 tegen beri-beri. 



2664. P. semierectUS L.* Katjang monjct 

 (zie 2001 en 2Ü(J2), .Soeud. — Klimplant. Gebr.: IJe 

 zaden zijn als vischbidHelinend middel in gebruik. 



2665. P. trinervius Heyne. 'Katjang mon- 

 jct, .Soend.; Won Ij is in taloen (zie 628), Alf. 

 Min. T. P. Kliniplaut. 



2666. P. vulgariS* L.' Aïm, Tim.; Atje- 

 katje. Boeg.; Ketek, Kotin.; Botok, .Mal. Tim.; 

 Kara taoeu, .lav.; Katjang boentjis. Mal., 

 .Soend.; Katjang pendek. Mal; K at jang ridjig, 

 Baliu.; Kat jang roewaj, Soend; Katj ang rowaj, 

 Soend.; Kokara oetan. Mal. Men.; (J e h o e, Sawoe ; 

 Roewaj, Soeud.; Koewaj tahocn, Soend.; Saïm, 

 Tim.; Tjainpe. Bouth.; Tj em pe- 1 j eni pe, Makas. 

 Variëteiten in Soeud.: Katjang boentjis bodas; 

 K. b. hidcung; K. b. leut ik. — Klimplant, de 

 gewone boon. ï'rencb bean, e., haricot, fr., Garten- 

 bohne, d. Gebr.: Vooral de jonge peulen worden door 

 de inlanders als groente gegeten. 



2667. Phoebe decUnata Nees.* Nat. fam. 



der Lauraceae. Iloeioe loilioer (zie 923), 

 Soend.; Ki taleus, .Soeud. — Boom. Gebr.: Het hout 

 geschikt voor huisbouw. 



2668. P. cuneata BI.* Ki taleus badak, 

 .Soend.; M e d a n g k e t a u a h, .Mal.; M e d a n g m e r a h, 

 Mal. — Boom. Gebr.: Het hout is in de Maleische 

 landen een der meest gezochte soorten bij huisbouw. 



2669. P. lanceolata Nees.* Tjempaka 



of \\'oeroe gading, Jav. — Boom. 



2670. P. macrophyllaBl.* Hoeroc mocn- 



ding, Soend.: Ki rantja('r), Soend.; Ki taleus 

 rantja, Soend. — Boom. (iebr.: Het hout is geschikt 

 voor planken. 



2671. P. opaca BI.* Hoeroe katjang (zie 

 1052), .Soend. — Boom. (iebr.: Het hont moet uit- 

 stekend zijn, m;iar is zelden in groote afmetingen te 

 krijgen. 



2672. P. rigidaM[iq.*Madang talocë ajam, 

 Minangk.; Medaug telur ajam. MaL — Boom. 



2673. Phoenix dactylifera L.* Nat. fam. 



der Palmae. lij i toen j), .Soend.; Koer ma, .lav., 

 .Mal., Soend.; Kor ma, Madoer., Mal.; Koroma, Boeg., 

 ^lakas.; Tam a r. Soend.: Wit koerma, Jav. — Boom, 

 de dadel])alm. Date palm, e., dattier, fr. Gebr.: Hier 

 en daar in slijkerigen bodem gekweekt, ofschoon de 

 vei"9preid voorkomende boomen toch het meest uit 

 weggeworiien iiitlen zijn ojigescboten. Ingevoerde zoete 

 dadels zijn in het Maleiseh bekend als albarni. 



§) Dit is de jilaatselijke uitspraak van het Arabische 

 woord voor olijfboom. 



2674. Photinia Notoniana W.etA.* Nat. 

 fam. der Kosaceae. Kajoe kidang(zie 1563), 

 O. Jav.; Sapc n, .lav.; Sekar sapen, Jav.; Tj an- 

 ti gi nangka, Soeud. — Kleine boom. 



