Piper. 



305 



2718 - 2727. 



boeëng. In Makas.: Lcko bocgisi; L. leleng; 

 L. mangkasaru; L. tariug; L. toka. In Boeg.: 

 Ota lotong; O. mangkasa; O. riJi; O. noegi. 

 — De betel- of siiihiilant. Beid pepper, e., betel, fr., 

 Betelpfefter, d. ficbr.: De bladen dienen als belangrijk 

 Indisch genotmiddel, ui. voor de vervaardiging van een 

 z.g. sirih-prnim, (niet de andere ingrediënten er in ge- 

 wikkeld), behalve in het Oostelijk deel van den Archipel, 

 waar voor soortgelijk doel de vrucht van de var. Siriboa 

 (zie 2718) gekauwd wordt. Bladen niet rooden steel 

 worden als de beste hesehouwd en heeten in het Maleisch : 

 „Sireh kaki meraputi", d. i.: „Duivenpooten-sirih". Soms 

 plakt men bij wijze van versiering oj) het voorhoofd een 

 blad tussehen de wenkbrauwen. Het bespuwen met sirih- 

 speeksel wordt, gewoonlijk gepaard met het prevelen 

 van tooverformulieren, bij tal van ziekten ter genezing 

 toegepast, f) Bovcndieu wordt alom sirih geofferd op 

 heilige plaatsen, wegens eeu gelofte of iets dat men 

 wenscht te erlangen. „Boedjoer sireh" of: ..Langwerpig 

 als een sirih-blad" is in het .Maleisch een gewone 

 uitdrukking voor : een lang smal gezicht; en : „Sireh 

 najek djoendjoeng patah" of: „Toen de sirih opklom 

 brak de staak" voor: het ongeluk dat een gezin treft, 

 als het hoofd sterft. In Maleischc landen heeft het aan- 

 bieden van sirih door den gestrafte aan iemand, die 

 een geldboete oplegde, ten doel schuld te erkennen en 

 vergiffenis te vragen. Men noemt dit membawa tepak 

 en gewoonlijk wordt dit bewijs van onderdanigheid aan- 

 genomen en met de betaling van '/m der oiigelegde 

 boete de straf als geëindigd beschouwd. In het Maka- 

 saarseh noemt men een sirih-blad, dat aan beide zijden 

 een kleine inkeping heeft (even alsof het daar gebonden 

 geweest is), leko siko, eu zoodanig blad wordt nimmer 

 gegeten, uit vrees vroeg of laat in banden te komen. 

 in diezelfde taal is als leko salasa bekend een blad, 

 waarvan een of meer nerven schuiner loopen dan de 

 andere en ana awo of stiefkinderen heeten ; uit bijgeloof 

 wordt zoodanig blad niet gegeten en in minnezangen komt 

 het voor als beeld van verijdeling en teleurstelling. Van 

 iemand, die den goeden gang van eeu feest verstoort, 

 zegt de Jlakasaar : „.\gesara leko", d. i.: „Hij vernielt 

 de sirih", terwijl voor het geheel willekeurig met iemand 

 te werk gaan in die taal gezegd wordt: „Parileko", 

 d. i.: „Met hem handelen als ware hij sirih". Van 

 zijne bruid sprekende, duidt de Batak deze aan met: 

 „Pangidoan boeraugir", d. i.: „Degene aan wie men 

 sirih vraagt" of met : „Paniktik boeraugir", d. i.: 

 „Degene die de sirih gereed maakt". Een kort tijds- 

 verloop drukken velen uit door: den tijd voor het 

 kauwen van een sirihprnim. Sirih is de oplossing 

 van liet Bataksche raadsel : „Moroewas songon toboe, 

 inandjoeroer songon oelok, habang songon pidong", 

 d. i.: „Het heeft geledingen als suikerriet, het schuifelt 

 als een slang, het vliegt als een vogel"; en „Marboe- 

 rangir" of „Sirih kauwen" van dit: „l)i hopoli djoe- 

 hoet boelocng", d. i.: „Het vleeseh omgeeft de bladen". 

 §) De doekoen's gebrniken daartoe bij voorkeur die 

 bladen, waarvan de kleinere nerven juist aan de midden- 

 nerf bijeenloopen. Voor al hetgeen op sirih betrekking 

 heeft, wordt overigens verwezen naar de uitvoerige 

 behandeling van dit onderwer]) in het bulletin No. 32. 

 van het Koloniaal Museum te Haarlem. 



271 s. p. Betle L.* var. densiflorum 



Cas. D.C. -\ reuj tjabe, iSoeud.; Bido li-le, Tcru.; 

 Uaocna koeriimber, Alt'. Min. T. S.; Lalai koe- 

 radber, .\ll'. Min. T. P.; Lalai koeramber, Alf. 

 Min. T. L.; Lele, Alf. .\. O. H:ilm., Tern.; Rar i na 

 koeramber, \\{. Min. T. B., T. L.: Sirieh ai je, 

 Minangk.; Sirih Iele, Mal. Men.; Tjabe arenj, 

 Soend.; Tjabhi djhaino, Madoer.; Tjabhi ong- 

 ghoe, Kang., Madoer. B.; Tjabhi sol a, Madoer. S.; 

 Wawali niasamoea, .\lf Min. T. B. — Gebr.: De 

 bladen worden bij gebrek aan beter wel aU sirih gekauwd. 



2719. P. Betle L.* var Siriboa Cas. D.C. 



.Vmoe isi, Alf. llihi; Amoe isin. All'. Har., Z. Cer.; 

 Am o e isin e, Alf. Har.; .\mocl isiu, .\lf. N. Laoet, 

 Sap.: .\rol, Babar: Bal as, Alf. Min. Ponos., Tonsaw.; 

 Bido, Alf N. O. Halm., Tern.; Bido masofo, Tern.; 

 Bido inasopo, Alf. N. O. Halm.; Bidoho, Alf. 

 N. O. Halm. K.; Bodeh, Jav.; Daloe, Alf. Boer.; 

 Deling, Sangi ; Gaudjeng, Boeg., Makas.; Gant- 

 jeng, Boeg.; Hasainbe, Bat.: Hoeroe, Wetar; 

 luaiin, Teniniliar; Kaiinoe, Leti ; Kakiocroe, 

 Goroin.; Kanioe hoea, Alf. Cer.; Kamoe isi, Alf. 

 Asil; Kamoe isin, Alf. Z. Cer.; Kanioe oetoeï, 

 Alf . Z. Cer. ; K a o e, Leti ; K a o e n o e, Sermata ; K a o e w a, 

 Alf. Cer.; Kenau, N. Guin. Sekar; Koeta, Soeniba; 

 Lalai, Alf. Min. T. L., T. P.; Laoembe, Alf. Tom.; 

 Malhoe, Kisar; ilaloehe, Kisar; Mancran, Kei; 

 Jlanoef foea, Tim.; Jlanof foea, Tim.; Maroea, 

 Gorom; Nan bon, N. Guin. Noeinf; Neran, Kei; 

 Oboejoe, Bol. Mong.; Owaftn, Teuimbar ; Par i tan, 

 Aroe; Rambika, Alf. Min. Bant.; Raoeuge, Alf. 

 Min. Bent.; Reling, Sangi; Sanibai, Daj. Z. O. 

 Born.; Soeroeh bodeh, .Tav.; Tjambaj, Lamp., 

 Minangk.. Soend.; Wawadi, Alf. Min. T. S.; "Wa- 

 wali, Alf. Min. T. B.; We wadi, Alf. Min. T. S. 

 Variëteiten in Alf. Min. T. P.: L. koelo; L. rain- 

 dang; L. taranate; L. im bolaüng. In. Alf. Min. 

 T. L.: L. niea; L. poeti. In Alf. Min. T. B.: W. 

 koelo; W. rangdaug. In Alf. Min. T. S.; W. 

 poeti; W. roendang. In Alf. Jlin. Bent.: R. ipoe- 

 san; R. toewini; R. togasa. In Alf. Min. Bant.: 

 Rambika boraiing; R. mabingi; R. toegoe. — 

 Gebr.: De fijngestampte vruchten zijn in het oosten 

 van den Archipel een middel tegen tandworni, terwijl 

 ze daar bijna algemeen in stede van de bladen bij het 

 sirihkauwen in gebruik zijn. lu het Maleisch van 

 .\nibon zegt nieu van iemand, die plotseling is gestorven : 

 „Mata sama patah sirih boewah", d. i.: „Hij stierf even- 

 als alsof men een sirih-vnieht afbrak". 



2720. P. brachystachyum Wall.* Sirih 

 tan ah. Mal. Mol. 



2721. P. caninumBl.* Akar kaloeng.Mal.; 

 Kaloeng, Mal.; Lada andj ing, Mal.; Lad a han- 

 toe. Mal.; Pedes leuwenug, Soend.; Sirih mon- 

 jet, Vuig. Mal; Tjabai hoetan. Mal.; Tjabhi 

 al as, Madoer. 



3722. P.Chaba Hunter.* B a k e i, Mal.; B ak i k, 

 Jlal.; Lombok woedel, Jav.; Tjabe ben rit, Soend. 



2723. P. Cubeba L.*Bari tja makiko. Boeg.; 

 Kamokos, Madoer.; Kemoekoes, Mal.; Koenioe- 

 koes, Baliu., Jav.; Lada berekoer. Mal.; Makiko, 

 Boeg.: iMaritja boen toet, O. J.av.; Maritja ki- 

 dong, Makas.; M ri tja boentoet, O. Jav.; Pamoe- 

 koesoe, Makas.; Riuoc, Soend.; Saiing boentok, 

 Madoer.; Temboekoes, Baliu.; Tenioekoes, Balin., 

 Mal. — De staarti)cper. Cubeb or tailed ])e]iper, e. Gebr.: 

 De vruehtjes (cubeben) zijn een geneesiuiddel. In sommige 

 streken wordt deze gekweekt voor de Europeesche markt. 



2724. P. Forstenii Cas. D.C.* Lamika, Alf. 

 Min. Beut. 



2725. P. Koordersii Cas. D.C. * Karokas 



lewo, Alf. Min. T. B.; Lalai Icwo, Alf. Min. T. 

 L.i Lalai im bolot, Alf. Min. T. P. 



2720. P. Lonchites Schuit.* l.adaantan. 

 Mal.; Lalai makoese, All'. Min. T. P. 



2727. P. longum L.* Lada pandjang, Mal.; 

 Lada tan roe, Makas.; Ladang tan roe. Boeg.; 

 Tjabai djawa. Mal.; Tjabe djawa, Soend.; Tjam- 

 pli boeta, .\tjch ; Tjampli poeta, Atjeh. — De 

 lange peper. Long pepper, e., jioivrier long, fr. Gebr.: De 

 vruchtaren zijn in de inlaudsehe geneeskunde in gebruik. 



20 



