Rivea — Rubus. 



318 



2985 - 3000. 



In Mal.; Djaiak iiiciah of D. inaluka; U. 

 poctih. In Socnil: Djarak kaliki bpiiieiim ; 

 D. k. boilas. In Madoer: K. bcse; K. ghcta; K. 

 sabhrang. In Balin.: Djarak kaliki ; H- kli pes; 

 D. njoch. lu Hoog.: Tangaiig-tangang djara 

 kaïnocmoc!; T.-t. d. kcbo. Iii Hucg.: K ali k i dj era 

 inaj)of!tc'; K. d. luatjfla. [n Alt*. Min. T.B.; K a- 

 i'augejan koelo: K. r angd a ng. In .\lf. Min. T.P.: 

 Karangcjau korlo; K. raindang; In Alf. Min. 

 T.S.: K a r a n g e j a II p o e t i ; K. r o e n d a n g. — Booni- 

 heestfi', de wonderbooni. C'astoruil ]jlant, pahnu ('hristi, 

 «'., ricin, iV., WinuU'rl)auni, d. (ïebr.: Uit de zaden wordt 

 do bekende dikvlocibare vette olie (wonderolie of 

 castoroliej bereid door ze te ontbolsteren, fijn te stampen, 

 niet water uit te persen en te koken. De olie dient niccst 

 uls medicijn, zelden voor de lamp. Bij oorvloeiïug of oor- 

 pijnen worden de bladstelen der roode variëteit verwarmd 

 en de Jaarvan uitgaande damp met dien van gember in 

 het aangedaan oor geblazen. In bet Javaanseh heeft men 

 een spreekwijze: „Toenggak djarak pada mradjak, toeng- 

 gak djati pada mati",d.i.: „De tronken van djarak planten 

 zieh voort, die van djati sterven", om aan te duiden, 

 dat geringe lieden goede betrekkingen krijgen en die 

 van hooge afkomst anibteloos voortleven. Van iemand, 

 die kwaad doet en zijn loon ki'ijgt, zegt men in het 

 Soendaaseh : „Ngembaug djarak", d.i.: „Als de bloem 

 van djarak". De Balinees noemt iiit nederigheid zijn 

 eigen huis wel „Tjanggah djarak", d.i.: „Een gafl'el- 

 vormige djarak-tak". Katten met oranjekleurige en 

 zwarte strepen worden in het Madoereeseh aangeduid 

 als: „Kaleke tjeleng". De driehokkige vrueht van Kicinus 

 is de oplossing van het Bataksche raadsel : „Toloc tor, 

 toloe roera, toloe si lopak manginganisa", d.i.: „Drie 

 dalen, drie bergen eu drie mnssehen met witte koppen"; 

 ook van het Miuangkabaoesehe : „Tigo jjctak, tigo pind- 

 joeroe, tigo ekoee koembang di dalom", d. i.: „Drie 

 afdeelingen, drie openingen, met drie zwarte kevers er 

 in"; welk raadsel in het Maleisch iets anders luidt : 

 „Tiga boewah petak, katiganja berisi koembang", d. i.: 

 „Drie vakken met drie torren'''; ook van het aardige Sangi- 

 recsehe raadsel: „Tamba kalinsoe hae siwe", d.i.; „Zij 

 liggen onder eéu saroeng, maar zijn toch in versehillende 

 vertrekken". Djarak of andjarak beteekcnt iu het 

 Javaanseh ook „berekenen", daar bij gebrek van duiten 

 of ander telmatei'iaal de ])itten wel di<'nen om bij 

 hanegevechten of dobbelspelen berekeningen te maken. 

 §) Deze naam schijnt oorspronkelijk alleen te zijn 

 toegekend aan (ilcditsehia celebica Koord.* (zie 1636). 



2985. Rivea nervosa Hall. f. Nat. fam. der 

 Convolvulaceae. A reu j bool kebo, Soend. — 

 Klimplant. ticbr.: .Soms als sierplant gekweekt. 



iVHii. Rosa damascena Mill.'«) -Vat. fam. 



der Rosaceae. Aeng mabar, Kang., Jladoer. S.; 

 Acng ma war, Jladoer. ; Air mawa. Balin.; Ar- 

 goelo, Jav.; Boengaajer niawar. Mal.; Boenga 

 dj ene mawara (zie 2787), Makas.; Boenga oewac 

 mawara (zie 2787), Boeg.; Boenga ros. Mal.; 

 Boenga rosi, >Ial. Mol.; Boenga tampoeng(zie 

 2787), Boeg.; Boenga-boenga (zie 1796), Bat.; 

 Boe ugo ai e mawa, Minangk. ; Boen gong ijc 

 mawo, Atjeh; Er go el o, B:ilin., Madoer. B.; E rmawa, 

 Balin., Madoer. B.; K r ni a w a r, .Jav.: (4 erna w a, Balin., 

 Madoer. B.; Goei o, Soeud.; Ije mawo, .Vtjeh; Kcm- 

 bang ajer goclo. Mal. Batav.; Kembang ajer 

 mawar, Vnlg. Mal.; Kembang go el o, Soend.; 

 Kembang ros. Vuig. Mal.; Kembhang aeug 

 luabar, ^ladoer. S.; Kembhang aeng mawar, 

 Madoer.; Kembhang eroes, Madoer.: I. irgilo, 

 Balin.; Li rmawa, Balin.; Maros, Balin.; Kagoelo, 

 Jav.; H ego el o, Jav.: Remawa, Balin.; Roes, 

 Madoer.: Ros, Madoer. B.; Rosi, Mal. Mol.; Tjina 

 r a k t a, Balin. — I leester, de roos, deze soort bepaaldelijk 



de Perzische roos of roos van Daniascns. Damask rosc, 

 e., rosier des quatre .saisons, fr., iJamaszeuer Rosé, d. Gebr.: 

 Op tal van {)laatsengekweekt;dient ook voor omheiningen. 

 j) Dat hiervan vele variëteiten bestaan, laat zich 

 licht begrijpen, zoo worden o.a. in Mal. Mol. vermeld: 

 Kosi niawar; R. merah; R. pagar; K. poetih 

 eu R. tjina; en in Balin.: I. irgilo tangi of ros 

 (de donkerroode); sommige namen schijnen eeht«r voor 

 deze z. g. Perzisclie roos alleen te gelden. 



2987. Rottboellia glandulosa Trin.' Nat. 



fam. der Gramineae. Di-jiadijan, .Madoer. li.; 

 Dj oe koel k ikisan.Soend.; l'aren,Jav.;Uew ok,.\lf. 

 Min.T. Ii.,T. 1'.; Roem poet pad i. Mal. Men. — Kruid. 



2988. Roucheria Grifflthiana Planch.' 



Nat. fam. dei- Linaceae. .\kar i p u 11 j>oetih, 

 iMal.; Akar kait-kait poctih. Mal.; Kait-kait 

 poetih. Mal. — Klimplant. Gebr.: Van deze plant 

 schijnen deelen bij het ijioh-vcrgift te worden gemengd. 



2989. Roiirea fulgens Planch.' Nat. fam. 



der Connaraceae. .\sani akar. Mal; Sembilat, 

 Mal.; Sembilat d ar at. Mal.; Semilat, Mal.; Se mi- 

 lat dar at. Mal. -*- Klimmende heester. (Jebr.: De bladen 

 worden geweekt en bij buikjiijn op den buik gelegd. 



299(1. R. rugosa Planch.* Akar kelintit 

 kera, Mal.; Sembilat poctih. Mal.; Semilat 

 poetih, Mal. — Gebi-.: .Vis de vorige. 



2991. Roureopsis javanica Planch.* Nat. 



fam. der Connaraceae. .\rcuj tjeljer, Soend.; 

 Tjetjer katjepet, Soend. — Klininieude heester. 



2992. Roxburghia javanica Kunth. (= 

 Steniona javanica Wright.*) -Nat. fam. der 



Roxburghiaceae. Boboot ja, Tem.; Oebi go- 

 rita, Mal. Mol. — Klimplant. Gebr.; De bladen worden 

 op gezwollen deelen gelegd. 



2993. Rubia cordifolia L.* Nat. fam. der 

 Rubiaceae. Socket scnp, Jav.: Tjareuhan, 

 Soend. — Kruid, verwant :ian meekrap. Indian niaddor, 

 e., garance indienne, fr., Indische Rrite, d. (ïebr.: De wor- 

 tel CU stengels dienen tot het rood verven van lijnwaden. 



2994. Rubus alcaefolius Poir. (= B. 

 moluccanus L.*). Nat. fam. der Rosaceae. 



.\ re lij ga roet (zie 9|, Soend.; I. angkerc djan- 

 gang. Bonth.; Pan tj ar ingek, .Minangk.; Pen t ja- 

 ringck, Minangk.; Sihoepi, Bat. — Klimplant, 

 soort v.an ..braam". 



2995. R.elongatusSm.' -M erang im pengi, 

 Alf. Min. T, P. — Klimplant. 



2996. R. fraxinifolius Poir.* Kctjalingan 

 lanang, O. Jav.; Koekocmbi, Alf. Jlin. Bent.; 

 Merang in tocwa raindang, Alf. Min. T. F.; 

 M erang koentocng, Alf. Min. T. P. — Heester. 



2997. B. glomeratUsBl.' Akar balikadap. 

 Mal. — Kliinphiul. 



299S. R. Horsfleldii Miq. (= R. lasio- 



CarpUS Sm.'). G h a r o c n g g o e n g, Madoer. B.; 

 Rroenggoeng tjilik, O. Jav.; Kala koeutjet, 

 Jav. — Kleine heester. 



2999. R. lineatus Reinw.* Grocnggoeng 

 kebo, O. Jav. — Heester, (icbr.: De vruchten worden 

 wel gegeten. 



3000. R. naOluCCanUS L.* Ebo, Alf. Boer.; 

 Gandi-gandi, Bonth.; (iroenggoeng lanang, 

 Jav.; Har e neus, .Soend.; Kaka tamamisi. Wf. Min, 

 Bent.: Kamerang i langkow, .\lf. Min. T. L.; Ka- 

 rembang ne laugko w, .\lf. Min.T.B.:K oenet ka- 

 merang, Alf. Min. T. L.; Langkere, Bonth.; Me- 

 rang in toea, .\lf. Min. T. P. Variëteiten in Soeud.: 

 Hareuëusbadak;il.leutik;H.minjak. — Klim- 

 plant. Vigne niarronne, fr. Gebr.: Hinderlijk onkruid vaak. 



