62 



dat langs den achterwand loopt en de kraakbeenvorming blijkbaar 

 belet. Later tijdens de metamorphose wordt zij teruggebracht tot één 

 of zeer dikwijls ook tot twee kleinere. Dan komen er nog openingen 

 voor in het dak der neuskapsel : haar ligging is echter noch bij 

 verschillende dieren gelijk, noch bij een en hetzelfde symmetrisch. 



Waar de processus antorbitalis zijn transversale richting verandert 

 in een latero-proximale, maakt hij geen zuiver ronde, doch een 

 hoekige bocht. Van het hoekpunt ontspringt — larve van 33 mM. — 

 een kleine processus caudaalvvaarts („knorpeliger Maxillarfortsatz 

 des Nasengerüstes" van Wiedersheim; zie bv. 1877, Taf. XXV, 

 fig. 108, Speler pes fuscus) — om later te vermelden redenen (bl. 66) 

 noem ik hem processus maxillaris posterior. Halverwege de fenestra 

 infraconchalis ontstaat in ditzelfde stadium aan de smalle plaat : 

 cartilago ectochoanalis, welker laterale rand deze fenestra ventraal 

 begrenst, een kraakbeenige uitwas: „Gaumenfortsatz" van Se y del 

 (1895, bl. 504) en wel aan den medialen rand der plaat. Mediaal 

 en daarna caudaal met een lichte laterale kromming voortgroeiend 

 in den lateralen wand der choane, steekt hij later als een vrije, 

 ronde spang achter de neuskapsel uit. Bij volwassen dieren is dit 

 in veel mindere mate het geval. Het schijnt dus, dat hij, eenmaal 

 aangelegd, niet meer in grootte toeneemt. Een paar malen komt 

 ook aan hem in den voorwand der choane een korte mediale pro- 

 cessus voor. Van de fenestra choanalis wordt aldus een klein stuk 

 afgesneden, hoewel niet volkomen, wijl de „Gaumenfortsatz" niet 

 vergroeit met den boven hem gelegen processus antorbitalis. 



De uiteinden der cornua reiken tot even voorbij het planum infra- 

 nasale naar voren. Tusschen hen en de ellipsoidische neuszakjes 

 blijft een nauwe spleet open, waardoor het begrijpelijk wordt, dat 

 bij de vorming van de cartilago cupularis die voorpunten niet in 

 de neuskapsel worden opgenomen, maar zich vergrooten en als 

 cartilagines praenasales inferiores voor den neus uitsteken. Zij 

 nemen nog wel toe in lengte, zooals aan de kleine licht gekleurde 

 cellen zichtbaar is, doch niet in dezelfde mate als de neuskapsel. 

 Het gevolg is dan ook, dat bij volwassen dieren de cartilago 

 cupularis ver vóór hen gelegen is. 



De neuskapsel, zooals ik ze beschreven heb, is aanwezig bij 

 larven, welke juist de metamorphose beginnen. Bij een daarvan 

 ziet men een begin van verandering in de cellen van de cerato- 

 branchialia, terwijl de uitwendige kieuwen nog bijna intact zijn. Bij 





