65 



weiteren Ausdehnung der Nasenhöhlen das Knorpelwachstum der- 

 selben nicht vollstandig folgt." Men ziet zeer duidelijk uit deze 

 aanhaling, dat in het stadium, hetwelk Born hier voor oogen 

 heeft, de vorming der fenestra dorsalis juist begonnen is. Hoe hij 

 echter bij zulk een stadium een fenestra choanalis „welche kaum 

 in Andeutung vorhanden" is, kon vinden, blijft mij een raadsel. 

 Zelfs als er in het dak nog geen spleetje, hoe klein dan ook, te 

 ontdekken valt en wij dus een stadium hebben, waarin de „Lück e 

 im Boden" het kleinst is, is deze toch altijd nog minstens twee- 

 maal langer dan de middellijn der choane. Trouwens, deze kleinheid 

 der fenestra choanalis lijkt a priori zeer onwaarschijnlijk, zij zal 

 toch wel even groot moeten zijn als de choane zelf. Dit verschil 

 in grootte tusschen de openingen van de neuskapsel bij larve 

 en volwassen dier werd door Born het sterkst aangetroffen bij 

 Molge cristata, waarvan hij een larve onderzocht van 6 cM. Bij 

 deze deden de openingen zich voor als „ausserordentlich enge 

 Spalten". Mijn grootste larve van Molge cristata was 4,5 cM. ; het 

 dak was juist volkomen gesloten, zoodat er derhalve ook in het 

 larve-stadium geen verschil is tusschen Molge vulgaris en cristata. 

 Van een reductie van kraakbeen heeft Born blijkbaar niets waar- 

 genomen ; de passieve uitrekking, waardoor hij de „Andeutung" 

 grooter laat worden, is, naar ik meen, meer een verklaring, dan 

 een waarneming. Volgens hem zijn de beide fenestrae dus primair, 

 in werkelijkheid is dit echter alleen het geval voor het caudale 

 gedeelte der fenestra choanalis ; de fenestra dorsalis is geheel en al 

 secundair. Het spreekt van zelf, dat ik hierbij de sluiting door de 

 beenplaten buiten beschouwing laat. Bij Amphiuma wordt volgens 

 Gaupp (1905, bl. 701) de fenestra choanalis door een kraakbeenige 

 lamina transversalis in tweeën gesplitst. Over het ontstaan wordt 

 niets meegedeeld, wijl hij gebruik maakte van een model door 

 Nor ris vervaardigd. Ditzelfde vinden we \i\]A'mbly stoma (^\ns\o\iy 

 1898, pi. III, fig. 19). Toch acht ik, steunend op zijn figuren 17 

 en 18, de veronderstelling gewettigd, dat deze lamina niets anders 

 is dan de overgebleven achterrand van het planum infranasale, 

 waarvan we ook bij Molge nog een aanduiding vinden. Daarom ge- 

 loof ik niet, dat bij Amphiuma deze „vordere Bodenlücke in 

 ihrer Bedeutung unbekannt ist" (1905, bl. 702), evenmin als 

 de geheele opening bij Molge, te meer wijl toch ook bij Amphiuma 

 volgens Wiedersheim (1877, Tafel XIX, fig. 9) de basis der 



5 



