87 



van het palatoquadratum. De wijze van ontstaan bij Molge, waar 

 het chondrocranium tot vollediger ontwikkeling komt, geeft te 

 verstaan, dat het een voortzetting is van de crista en niet van den 

 processus ascendens. Toch lijkt mij de eerste opvatting waarschijn- 

 lijker ; immers, ook ondanks de grootere reductie van het kraakbeen 

 bij Necturus, treedt hier toch veel sterker op den voorgrond dan 

 bij Molge, dat het tectum posterius bij den occipitaalboog behoort. 

 Ook S t ö h r heeft den processus pterygoideus bij Molge cristata 

 het eerst aangetroffen bij een larve in metamorphose — 40 mM. — 

 als uitgroeiing van het palatoquadratum; bij een andere, ouder en 

 grooter — 60 mM. — vond hij in plaats daarvan een groep van cellen, 

 „die mit Knorpelzellen einige Aehnlichkeit hatten" (1879, bl. 38). 

 Of men hieruit echter tot een zelfstandigen aanleg kan besluiten, 

 is een andere vraag. Al werd hij ook door alle onderzoekers bij 

 volwassen dieren gezien, het zou toch kunnen zijn, dat bij het 

 bedoelde exemplaar van den processus niets tot ontwikkeling zou 

 gekomen zijn dan juist die cellen, vooral wijl we te doen hebben met 

 een gedeelte: ,,phylogenetisch in Reduktion begriffen" (Gaupp, 1905, 

 bl. 703). Trouwens Stöhr zelf voegt er bij: „Zur Stütze dieser 

 Möglichkeit fehlen mir jedoch weitere Belege". Ook door mijn 

 bevindingen bij Molge vulgaris is de onzekerheid van het zelf- 

 standig ontstaan niet opgeheven, al is de waarschijnlijkheid ook 

 zeer groot. Bij Siredon daarentegen is zijn groei uit het palato- 

 quadratum niet twijfelachtig. Hier ontstaat hij veel vroeger dan 

 bij Molge^ lang voordat er van reductie van den kraakbeenigen 

 schedel sprake is; volgens Gaupp zelfs al bij een larve van 

 23 mM. (1905, bl. 702). Volgens Wiedersheim en Parker 

 komt hij bij zoo goed als alle onderzochte Urodela voor en wel in 

 kraakbeenigen samenhang met het palatoquadratum, ook bij Molge 

 cristata. Dit laatste is echter zeer twijfelachtig. Bij Menopoma is 

 enkel het voorste gedeelte van hem overgebleven, bij Necturus en 

 Proteus ontbreekt hij geheel. 



HYOBRANCHIAALSKELET. 



Vó ór de metamorphose. 



Molge. De hyalia en branchialia hebben bij de larve van Molge 

 cristata van 8,5 mM. reeds bijna de definitieve richting bereikt 

 (^S- I3)' Het voorste gedeelte van de copula is evenals dat van 



