90 



bedraagt. Bij grootere larven komt hier en daar in het midden een 

 dunnere plek voor, hetgeen echter op zich zelf geen bewijs is, dat 

 hier de vergroeiing heeft plaats gehad. Soms zijn de commissurae 

 ook bij deze oudere larven zeer zwak, zoodat bij een niet uiterst 

 voorzichtige praeparatie, zeer gemakkelijk verscheuring het gevolg 

 is (zie fig. i6). Een volledige scheiding tusschen haar heb ik nergens 

 kunnen ontdekken, tenzij bij Siredon, waarover later (bl. 93). Aan 

 den ventralen kant van elk der ceratobranchialia vooral van I, II 

 en III, treden uitwassen op voor de aanhechting van de musculi 

 subceratobranchiales — in fig. 16 zijn er een paar te zien. Deze 

 „Muskei vorsprünge" (Drüner) vind ik het eerst als een 

 kleine ventrale verdikking bij larven van 10,5 mM. Zij ontstaan 

 op dat punt van de bogen, waar deze van de min of meer 

 horizontale richting ombuigen in de opstijgende, zoodat het vooral 

 later bij oppervlakkig toezien lijkt, alsof hier de bogen rechthoekig 

 geknikt zijn. 



Aan het ceratobranchiale IV is ook bij de grootere larven slechts 

 een kleine ventrale verdikking waar te nemen, die nauwelijks zou 

 opvallen, zoo men door de aanwezigheid van de processus aan de 

 andere bogen er niet opmerkzaam op was gemaakt. Bij Molge 

 cristata is echter op dat punt een sterke verbreeding aanwezig, 

 hetgeen wel in verband zal staan met de krachtiger spieren. 



De dorsale zijde van de copula vertoont bij jonge larven — 10 tot 

 1 1 mM. — reeds denzelfden vorm als later, wanneer alle hypobran- 

 chialia van haar afgesnoerd zijn. De copulasteel ontspringt in den 

 hoek, door de hypobranchialia I gevormd, doch maakt aanstonds een 

 ventro-caudale bocht, daartoe gedwongen door de musculi abdomino- 

 hyoidei, welke de ruimte tusschen hem en de copula opvullen. 

 Links en rechts vergroeit de copulasteel in caudale richting met 

 de hypobranchialia I (zie fig. 17) en vormt op deze wijze het 

 ventraal, driehoekig plaatje, waarvan de basis ten slotte even ver reikt 

 als de grens tusschen de copula en het hypobranchiale II. Het kan 

 niet als een integreerend deel der copula beschouwd worden, zooals 

 wij bij de litteratuur-bespreking nader uiteen zullen zetten. Bij de 

 meeste larven van Molge vulgaris behoudt de copulasteel ge- 

 durende het geheele larve-leven den overal even smallen staafvorm. 

 Bij enkele verbreedt het uiteinde zich echter eenigszins driehoekig 

 tot een pars triangularis (fig. 16, 17), die soms in twee korte, 

 caudale hoorntjes uitloopt. Bij Molge cristata schijnt deze ver- 



