129 



Ik zie aan den bodem de eerste verandering optreden in den hoek 

 tusschen trabekel en planum trabeculare, vóór en achter de arteria 

 carotis, bij e&n Rana fusca van 15 mM., terzelfder tijd, waarop het 

 tectum posterius voltooid wordt. Zij gaat uit van de trabekels, zoodat 

 het bloedvat al heel spoedig door een kraakbeenige opening naar 

 binnen treedt. Bij Rana esculenta is deze omsluiting der arteria 

 carotis weer veel sprekender (fig. 5), doch ook bij Rana fusca is 

 het foramen caroticum primarium weldra duidelijk te zien en 

 zelfs, wanneer de bodem gesloten is, nog aan de blauwe kleur als 

 het eerst gevormd te herkennen. Even na deze verandering begint 

 ook aan den voorrand van de fenestra basi-cranialis het kraakbeen 

 in caudale richting te groeien. Van het foramen caroticum prima- 

 rium ontwikkelt zich het kraakbeen langs de trabekels naar voren, 

 waardoor bij een weinig verder ontwikkeld stadium ook het 

 foramen cranio-palatinum tot stand komt. In den beginne is dit 

 meer spleetvormig in sagittale richting, tengevolge natuurlijk van 

 de door het bloedvat uitgeoefende drukking ; later wordt het 

 nochtans zuiver rond evenals het eerst genoemde foramen. Ook 

 aan den achterrand der fenestra heeft zich een weinig nieuw kraak- 

 been gevormd, doch dit is van geringe beteekenis. Hoofdzakelijk 

 heeft nu de kraakbeenvorming plaats aan den voorkant en de 

 zijden, en lang vóór de metamorphose is de bodem volkomen 

 gesloten. Waar de hypophyse ligt, blijft het langst een open plek, 

 doch ook deze is verdwenen (fig. 6), voordat ook maar de minste 

 aanduiding van metamorphose, hetzij in het neurocranium, hetzij in 

 het splanchnocranium te bespeuren valt ; zoo bv. bij een Rana fusca 

 van 29 mM., een Rana esculenta van 35 mM. en een Alytes van 

 30 mM. Zelfs indien men de ontwikkeling niet zou hebben kunnen 

 volgen, ziet men toch, welk het jongste, welk het oudste kraakbeen is. 

 Terwijl dus volgens Gaupp het foramen caroticum primarium 

 laat gevormd wordt, zelfs later dan het foramen cranio-palatinum 

 (1893, fig. 12) is dit volgens mij bij alle drie onderzochte soorten 

 het eerste, dat men bij de vorming van het solum interorbitale 

 ontmoet. Volgens Gaupp is de bodem pas gesloten: ,,einige Zeit 

 nach der Metamorphose", bij mij geruimen tijd er voor; vol- 

 gens Gaupp eindelijk is de plek onder de hypophyse niet het 

 laatst ontstane kraakbeen, maar een andere, zóóver naar voren 

 gelegen, dat, „wahrend vorher das primare Foramen caroticum 

 nasalwarts vom Hinterrande der Fontanelle lag (Stadium II), dieser 



9 



