133 



Derhalve bestaat er, voor zoover het de vorming zelf betreft, 

 wederom volkomen overeenstemming, doch evenals er omtrent 

 het tijdstip van de voltooiing van den bodem een aanmerkelijk 

 waarnemingsverschil bestond, zoo ook hier omtrent den tijd, 

 waarop dit onvolledig dak tot stand komt. „Eine knorpelige 

 Decke kommt in der Orbitalregion erst ziemlich spat und auch 

 nur in sehr beschrankter Ausdehnung zur Entwicklung. In der 

 Regel vereinen sich die beiden vor den Ohrkapseln befindlichen 

 Seitenwande bei Larven wahrend der Metamorphose* eine 

 Strecke weit dorsal mit einander" (1893, bl. 136). Wel zegt Gaupp 

 bij de beschrijving van het derde stadium, dat dit een uitzondering 

 maakt en dat gewoonlijk bij larven van dezen leeftijd het kraak- 

 beenig dak al gereed is, maar dit gereed komen geschiedt toch 

 niet dan tijdens de metamorphose, wanneer de zijwanden reeds 

 geheel kraakbeenig zijn. Bij mijn praeparaten nu is dit geheel 

 anders. Zoo komt het zelfstandig plaatje voor bij een larve van 

 22 mM. — achterpooten 3 en voorpooten 2,5 mM. — bij welke 

 het solum interorbitale ook nog niet volkomen dichtgegroeid is ; 

 aan den zijwand is de „dorsale Randspange" eerst vooraan in 

 volle ontwikkeling. Tegelijk met den bodem wordt ook het dak 

 voltooid en wij zien dan bij de reeds vroeger genoemde larve van 

 29 mM. — achterpooten 4 mM. — een kraakbeenig dak, dat alleen 

 door een geringere grootte van het geruimen tijd na de metamor- 

 phose aanwezige verschilt. Bij deze larve zijn de taeniae marginales 

 nog zelfs niet vergroeid met de oorkapsel en is ook de „obere 

 Randspange" nog niet voltooid. Dat we hier niet met een uit- 

 zondering te doen hebben, leeren alle andere larven van gelijken 

 of ouderen leeftijd dan de beide vorige. In het tweede stadium 

 van Gaupp (1893, fig. 12; 1905, fig. $66) moest derhalve de 

 bodem zoowel als het dak compleet wezen om in overeenstemming 

 te zijn met mijn bevindingen. Het spreekt wel van zelf, dat Rana 

 esculeiita zich op volkomen gelijke wijze gedraagt. Zooals wij reeds 

 herhaaldelijk gezien hebben, is de kraakbeenontwikkeling hier sneller 

 en krachtiger: bij de vorming van het dak kunnen wij dus ook 

 moeilijk anders verwachten, dan dat het bij een larve van 35 mM. 

 met bijna kraakbeenigen bodem zoo goed als gereed is. De 

 omtrek der kraakbeencellen is al te zien, maar hij is nog niet 

 blauw gekleurd ; bij een larve van 45 mM. heeft natuurlijk de geheele 

 ontwikkeling haar beslag gekregen. Bij beide zijn noch de taeniae 



