137 



aanwezig zijn bij larven van 2 1 mM., dan is men toch geneigd, dat 

 verschil verdwenen te denken, voordat het ethmoidaalskelet voltooid 

 is : ik kan echter in dit stadium — neusskelet voltooid — in mijn 

 praeparaten, zoowel in doorsneden als in schijfjes, nog een onmis- 

 kenbaar verschil waarnemen : eerst als de trabekels zich in het 

 laatste gedeelte van den neus terugvormen tot de dikte van den 

 bodem, is het niet meer zichtbaar. Voordat de fenestra praecere- 

 bralis gesloten wordt, begint ook het kapje zich te vormen over 

 het voorste gedeelte der hersenen en is weldra voltooid, zooals 

 we bl. 134 reeds gezien hebben. Met uitzondering van dit kapje, 

 dat door hem eerst na de metamorphose gevonden schijnt te zijn — • 

 „Die vordere Fontanelle reicht bis zu dem jetzt auch etwas weiter 

 nach hinten ausgedehnten Dache über dem vordersten Teile des 

 Grosshirns" (1893, bl. 75; Viertes Stadium: junger Frosch von 

 circa 2 cm Lange) — ■ is deze mijne beschrijving eensluidend met de 

 zijne. Met het oog op B o r n's beschrijving van de praecerebraal- 

 plaat 1) bij Rana esculenta, wijst hij er uitdrukkelijk op (1893, 

 bl. 143), dat deze plaat bij Rana fusca evenals bij Pelobates 

 uit drie deelen saamgesteld is : de twee kolommetjes met even 

 groote kraakbeencellen als de trabekels en een middengedeelte 

 met kleine cellen, welke de fenestra gesloten hebben. Hij vermoedt, 

 dat het door B o r n onderzochte stadium reeds te oud was, om 

 deze samenstelling waar te nemen. Een verschil tusschen Rana 

 fusca en esculenta acht hij, hoewel de laatste niet onderzocht werd, 

 onwaarschijnlijk. Wegens de innige verwantschap tusschen beide 

 dieren, ligt het alleszins voor de hand, een dergelijke overeen- 

 komst te veronderstellen. Ik zelf meende deze in toto-praeparaten 

 waar te nemen. Wijl echter de praecerebraalplaat bij Rana escu- 

 lenta, wegens de dikte van het onderliggend planum internasale, 

 zeer lastig waar te nemen is — alleen bij buitengewoon sterk licht 

 (rechtstreeksch zonlicht) slaagde ik er in — nam ik mijn toevlucht 

 tot een middel, dat ik bij Rana fusca tot nu toe niet had durven 

 toepassen wegens de geringe grootte der larven en de teerheid 

 van de pas aangelegde deelen van het ethmoidaalskelet, nl. met 



i) In navolging van Gaupp noem ik ^,praecerebraalplaat" (planum praecere- 

 brale) het kraakbeenplaatje tusschen de nervi olfactorii (1905, bl. 729); „eth- 

 moidaalplaat" (planum ethmoidale) daarentegen deze praecerebraalplaat plus 

 het gedeelte van den zijwand, dat, naar het midden ombuigend, de nervi 

 olfactorii zijdelings begrenst (1905, bl. 730). 



