145 



kraakbeenig is, voordat het kraakbeen, boven de enkelvoudige 

 neusholte gevormd, het voorste gedeelte bereikt heeft. De binnen- 

 wand van het cavum superius groeit bij beide Rana-soorten van 

 voor buiten naar achter binnen en versmelt dan met het septum, 

 zoodat vooraan aanvankelijk een aanzienlijke ruimte tusschen dezen 

 binnenwand en het septum openblijft. Evenmin als ik heeft Gaupp 

 bij Rana fusca gevonden, dat het dak van voor naar achter groeit. 

 Ik geloof echter niet, dat zulks aan het onderzoek zelf ligt, daar 

 uit de bevinding van Born en mij bij Rana esculenta volgt, dat 

 we in dit opzicht wel degelijk een verschil tusschen de twee soorten 

 voor ons hebben. Daar ik van Rana esculenta in dit stadium slechts 

 een paar larven onderzocht heb, is het niet zoo'n „grosse Glücks- 

 sache, die kritischen Stadiën zu treffen" (1893, bl. 150). Was de 

 loop der ontwikkeling bij beide dezelfde, dan had Gaupp zulks 

 — ik twijfel er niet aan — bij het groote aantal onderzochte 

 larven zeker gevonden. 



De cartilago praenasalis inferior lateralis ontstaat volgens Gaupp 

 als voortzetting van de „laterale Randl eiste". „Wahrend sie 

 (die Randleiste) hinten dem Trabekelhorn seitlich ansitzt, wendet 

 sie sich weiter vorn mehr auf die Oberflache des letzteren und 

 begleitet dasselbe in dieser Lage sogar als rundlicher Streifen 

 bis nahe an das vordere Ende . . . ; das ventralwarts verdrangte 

 Trabekelhorn geht zu Grunde und damit wird sogleich der vorderste 

 Teil der „lateralen Randleiste", der seiner Oberflache auflag, als 

 Cartilago praenasalis inferior lateralis frei" (1905, bl. 731). 

 Volgens Born daarentegen ontstaat zij bij Rana esculenta onaf- 

 hankelijk en versmelt eerst later ermee: „Ausser dem vorderen 

 Fortsatze .... entwickelt sich jetzt vor ihm in dem Perichondrium 

 dicht auf der Trabekeloberflache ein feiner junger Knorpelbelag, der in 

 direkter Verlangerung des oben erwahnten neugebildeten knorpligen 

 Bodens der Nase liegt, aber jetzt noch nicht mit diesem 

 zusammenhangt" * (1876, bl. 610). Ik vind hetzelfde bij Rana 

 fusca — larve van 30 mM. — waar het kraakbeen in de cornua 

 trabecularum begint te verworden. Tusschen den voorrand van 

 de „Randleiste" en de nog pas aangelegde cartilago praenasalis 

 inferior is een plek, waar de kleine cellen ontbreken : een bewijs, 

 dat de cartilago onafhankelijk ontstaat. Wat de ontwikkeling van 

 de overige deelen van het ethmoidaalskelet betreft, vind ik geen 

 afwijkingen meer; alleen moet ik nog een kleine uitzondering 



