146 



maken omtrent den tijd van het ontstaan der crista subnasalis. 

 Wanneer Rana het landleven begint „wird für sie (Glandula inter- 

 maxillaris) eine besondere subnasale Fortsetzung des Cavum prae- 

 nasale geschaffen durch die Crista subnasalis, die demnach eine 

 sehr spate Bildung darstellt" (1893, bl. 154). En bij de beschrijving 

 van het vierde stadium — jong kikkertje van 2 cM. — heet het : „Nur 

 eine vorher nicht vorhanden gewesene* Fortsatz-Bildung 

 muss Erwahnung finden, die aussen am Boden der Nasenhöhle,' 

 in dessen vordersten Teile, aufgetreten ist. Der Fortsatz oder 

 richtiger die Leiste, entsteht . . . ziemlich spat, erst nach der Meta- 

 morphose" (1893, bl. y6) De beschrijving van vorm en ligging 

 laat niets te wenschen over, maar de tijd der ontwikkeling is te 

 laat opgegeven. Born geeft dien niet nader aan, toch is het begin 

 van de crista te zien in fig. 16, dwarsdoorsnede van een Rana esculenta, 

 die één voorpoot vrij had ; we zouden dus mogen veronderstellen, 

 dat zij, de crista, reeds vóór het einde der metamorphose gereed 

 was. Ik geloof echter, dat het kraakbeenstukje door Born hier 

 met Ok aangeduid (— Oberkieferfortsatz, zooals hij de crista 

 subnasalis noemt), niet het begin is van de crista, maar het 

 begin van den zijwand van het cavum inferius, zooals bij het 

 beschouwen der figuur duidelijk blijkt. Dit stukje toch gaat uit 

 van den bodem van het cavum medium, terwijl de crista ont- 

 springt uit dien van het cavum inferius. In mijn praeparaten van 

 Rana esculenta bestaat er omtrent dit punt niet de minste twijfel : 

 bij een larve van 43 mM., welke nog in het begin der meta- 

 morphose verkeert — in alle kieuwbogen is nog kraakbeen aan- 

 wezig en het palatoquadratum is bij de oorkapsel geplooid — 

 heeft zij den door Gaupp beschreven vorm. Hetzelfde vinden 

 we bij een larve van Rana fusca van 22 mM., die slechts een 

 weinig verder in de metamorphose gevorderd is dan de zooeven 

 genoeinde Rana esculenta — ook hier zijn nog in eiken kieuwboog 

 kraakbeencellen te vinden, doch flauwer gekleurd ; de plooi in het 

 palatoquadratum is eveneens nog voorhanden. Wanneer de crista 

 bij beide Rana-'s.ooxX.o.n aangelegd wordt, kan ik niet zien ; daarvoor 

 zouden van een iets jonger stadium gehalveerde praeparaten of 

 doorsneden gemaakt moeten worden. 



Bij de degeneratie der cornua trabecularum, nam Gaupp het 

 eigenaardig verschijnsel waar, dat de intercellulaire stof zich niet 

 meer kleurde, zoodat het leek, alsof zij in hun geheel zouden 



