148 



rijke bijzonderheden zijn aan toto-praeparaten waar te nemen. Op 

 doorsneden is het pigment natuurlijk geen beletsel ; deze heb ik 

 echter alleen laten vervaardigen van twee larven, één van 50 mM. 

 — achterpooten 3, staart 28 mM. — vóór de metamorphose, de 

 andere van 53 mM. — staart 31, achterpooten 19 mM. — in de 

 metamorphose. Gemakshalve zal ik deze in het vervolg aanduiden 

 met A en B. Bij larven in het laatste stadium doet zich echter 

 weer een ander nadeel gevoelen, dat nl. het reeds voor eenigen 

 tijd gevormde kraakbeen zich niet sterk wil kleuren, of althans 

 de kleurstof weer gemakkelijk verliest. Al kan men dan ook het 

 kraakbeen nog herkennen, in vele gevallen is het toch lastig met 

 zekerheid te beslissen. 



Bij de kleinste larve zijn het cavum internasale en cerebrale 

 reeds door het planum praecerebrale van elkaar gescheiden. Dit 

 heeft zich over den nervus olfactorius heen vereenigd met den 

 voorrand van den zijwand, zoodat er reeds foramina olfactoria 

 aanwezig zijn. Het dak over den nervus olfactorius zet zich als 

 verhooging van den zijwand caudaalwaarts voort, totdat het overgaat 

 in de taenia tecti transversalis. De zijwand zelf bestaat zoodoende 

 uit een verticaal dikker en een schuin mediaalwaarts omgebogen 

 dunner gedeelte. De ramus orbito-nasalis trigemini splitst zich reeds 

 vóór het eindpunt van den processus pseudo-pterygoideus in den 

 ramus septi narium en den ramus externus, die tamelijk ver uiteen- 

 wijken. De eerste loopt dicht lang de grens van het verticale en 

 schuine deel van den zijwand. Te beginnen bij de commissura 

 quadrato-cranialis anterior, wordt deze wand naar voren toe dikker, 

 zoodat de ramus septi er boven op komt te liggen, buigt dan 

 met een dun plaatje tevens mediaalwaarts naar boven om en 

 vereenigt zich met den medialen rand van het schuine deel. Op 

 deze wijze wordt er voor dien zenuwtak geen eigenlijk foramen 

 orbito-nasale gevormd, doch een kanaal, dat bij de metamorpho- 

 seerende larve, waarvan in fig. 28 het hyobranchiaalskelet is 

 afgebeeld, een lengte heeft van SSO^t*. Op de vorming van deze 

 omsluiting van den ramus septi narium zou men bijna kunnen 

 toepassen de beschrijving door B o r n bij Rana esctdeiita gegeven : 

 „Noch vor dem Ende der Choane wachst aus dem inneren Teile 

 des Pterygopalatinbalkens (= commissura quadrato-cranialis) ein 

 gekrümmter dunner Knorpelstreifen hervor, welcher von aussen den 

 ramus primus quinti umgibt und sich mit dem Dache des Ethmoidal- 



I 



