153 



wel zichtbaar, maar toch geloof ik niet, dat hier de cellen al 

 kraakbeenig zijn. Ook bij Pelobates en Hyla schijnt deze verbinding 

 vroeger tot stand te komen dan bij Rana fusca, wijl S t ö h r 

 dit als een bijzonder verschil aanhaalt tusschen deze twee en Rana 

 fusca (1881, bl. 89). Bij Rana werd zij door hem niet waargenomen, 

 hetgeen echter alleen hieraan ligt, dat zijn onderzoek tot jonge larven 

 beperkt bleef. Een eigenaardigheid, tot nu toe bij geen van beide, 

 naar het schijnt, waargenomen, hoewel ze toch in alle stadiën 

 voorkomt, zijn twee kleine openingen in het breedere gedeelte, 

 dicht naast den inham (fig. 12), waardoor bloedvaten naar buiten 

 treden. Bij toto-praeparaten aanstonds in het oog vallend, zijn 

 ze toch ook op dwarsdoorsneden niet moeilijk te vinden. Dat zelfs 

 G a u p p ze niet gezien heeft, kan ik alleen verklaren door de 

 geringe grootte, welke door het bloedvat geheel gevuld wordt en 

 de niet-karakteristieke kraakbeenkleuring. De kraakbeenvorming 

 schrijdt in het breede gedeelte van beneden naar boven voort, 

 zoodat de opening dorsaal het laatst gesloten wordt. Bij uit- 

 zondering is er slechts een. Behalve deze twee kleine, komen er 

 bij Rana esculenta nog twee grootere bij, meer lateraal gelegen 

 (fig. 11); dit zijn echter geen eigenlijke openingen, maar open 

 plekken in het kraakbeen, door een vlies gesloten, evenals het mediaal 

 gelegene. Dit laatste is blijkbaar een overblijfsel van den inham, 

 welke bij Rana fusca steeds tot bijna aan den benedenrand door- 

 loopt (fig. 12), bij Rana esculenta slechts zelden volkomen is en 

 soms — ook reeds bij zeer kleine larven — geheel en al verdwijnt. 

 De kleine inham, welke in fig. 1 1 nog aanwezig is, wordt in enkele 

 gevallen door een vereeniging der beide bovenranden tot een 

 tweede mediale open plek in het kraakbeen. Deze openingen en 

 open plekken zijn bij een paar Ranidae ook door Parker waar- 

 genomen, beschreven en afgebeeld. Zoo bv. bij Rana clamata : 

 „Towards the sides there is a small fenestra, which is the beginning 

 of a new division" (1880^, bl. 22; pi. 2, fig. 5 en 6), waar blijk- 

 baar de twee openingen voor het bloedvat zijn aangegeven en bij 

 Rana pipiens^ waar de twee laterale open plekken en één opening 

 voor het bloedvat voorkomen. „The two upper labials are but 

 little united at the middle and each has a fenestra in it ; on the 

 right side there is a lesser hole" (1880a, bl. 24; pi. 3, fig. i en 3), 

 terwijl in fig. 4 en pi. 9, fig. i, nog een mediale opening beneden 

 gezien wordt. Parker beschouwt ze als het begfin van eennieuwe 



