i65 



gekeerd. Bij Rana esculenta is de copula slanker dan bij Rana 

 fusca, tengevolge waarvan de open ruimte tusschen haar en de 

 processus posteriores hyalis bij de eerste grooter is dan bij de laatste. 

 Vooral bij jonge larven is dit het geval, bij oudere gewoonlijk in 

 mindere mate (fig. 23 en 24). Hieraan kan men gemakkelijk her- 

 kennen, of men te doen heeft met het hyobranchiaalskelet van 

 Rana ftisca of esculenta. 



Door de tweede copula, welker cellen in de eerste stadiën nog 

 niet noemenswaard van de hare verschillen, wordt de pars reuniens 

 verbonden met de branchialia I. Deze loopen als twee ongeveer 

 overal even breede spangen in bijna volkomen dwarse richting 

 naar het midden (fig. 22) en gaan dorsaal van de copula in deze 

 over, zonder met elkaar in verbinding te treden. Noch over haar 

 geheelen loop, noch bij den overgang in de copula, vertoonen zij 

 eenig verschil in de cellen, zoodat er ook geen aanduiding te zien 

 is van een splitsing in hypo- en ceratobranchialia. Evenals bij 

 het hyale, is aan den caudalen, medialen kant een kleine kraak- 

 beenige uitwas voorhanden. Bij het hyale is deze de processus 

 posterior hyalis, bij het branchiale het begin van het planum 

 hypobranchiale. Grooter wordend, vooral in caudale richting, ver- 

 groeit hij in het midden door kleine, overlangs gestrekte cellen 

 met dien van den anderen kant tot een ongepaarde plaat, welker 

 twee helften echter tot langen tijd na de metamorphose nog her- 

 kenbaar zijn (fig. 25). Daar de vereeniging een weinig dorsaal van het 

 uiteinde der copula plaats heeft, moet deze, zoo ze zich daarna 

 nog verlengt, uitioopen in een onder het planum gelegen processus : 

 den copulasteel. Onmiddellijk achter de copula vergroeien de twee 

 helften niet altijd met elkaar, maar zeer dikwijls blijft hier een 

 driehoekige opening bestaan, met den top naar achter gericht. 



Van de overige branchialia zijn aanvankelijk slechts de meer 

 laterale gedeelten aanwezig (fig. 22); het vierde verschijnt het 

 laatst. Terwijl het eerste uitgroeit in een richting, evenwijdig met 

 het sagittale vlak, verlengen zich de andere mediaalwaarts naar het 

 planum hypobranchiale; doch voordat het door hen bereikt wordt, is 

 dit reeds klaar, zoodat zij tot zijn samenstelling niet het geringste 

 bijdragen — larven van Rana fusca van 9 tot 10 mM., van Rana 

 esculenta van 7 mM. Nadat de branchialia — welke ik van nu af, 

 na de vereeniging met het planum hypobranchiale, ceratobranchialia 

 noemen zal; de redenen hiervoor zie bl. 177 — aan de uiteinden 



