167 



gevormd aan de randen van de ceratobranchialia II en III, welke 

 naar I en IV gekeerd zijn ; wel daarentegen aan de randen, die er 

 van afgekeerd zijn. Deze laatste zijn zeer regelmatig tegenover 

 elkaar gerangschikt en beantwoorden elk aan een onderste „F il t er- 

 leis te" (Schulze), in welker basis zij gelegen zijn, zooals niet 

 alleen doorsneden onweerlegbaar bewijzen, doch ook in toto- 

 praeparaten met voldoende zekerheid kan gezien worden — op de 

 teekeningen komt deze regelmaat minder goed uit en zijn ook de 

 beschreven netwerken niet zichtbaar. Ook de commissurae termi- 

 nales blijven geen eenvoudige verbindingsstukken, maar worden 

 eveneens door uitwassen aan den dorsalen kant onregelmatig ver- 

 breed. Bij oudere larven zien we aan de ceratobranchialia III en IV 

 op den overgang in de hypobranchiaalplaat, bij I en II op eenigen 

 afstand daarvan, kraakbeenige staafjes: spicula, welker functie 

 bestaat in het steunen van de voorste dekplaat der kieuwen. Het 

 uiteinde van iiet spiculum IV is bij deze oudere larven altijd min 

 of meer sterk vertakt, de drie andere gewoonlijk alleen gaffelvormig, 

 soms ook enkelvoudig toegespitst (fig. 23 en 24). 



Zooals jonge larven ons leeren en in gunstige gevallen half 

 volwassen niet minder overtuigend, verbindt zich niet alleen cerato- 

 branchiale II, maar ook III en IV met een uitlooper van de 

 hypobranchiaalplaat. De twee laatste zijn slechts kort en daardoor 

 bij oudere larven uiterst zelden waarneembaar, wijl een kleine 

 verbreeding der plaat op deze punten ze doet verdwijnen; bij 

 volwassen larven vind ik ze in geen enkel praeparaat. Op de 

 verbindingsplaats ontstaat dan later het spiculum. Een verschil in 

 grootte of vorm der cellen, zooals bv. tusschen de twee helften 

 der hypobranchiaalplaat, komt bij geen enkel ceratobranchiale voor. 

 Geruimen tijd voordat het hoogtepunt van het larvestadium 

 bereikt is, zien we in het ligament, dat de processus anteriores 

 hyalis verbindt, kleine kraakbeencellen optreden, tot ten slotte een 

 smal kraakbeenig dwarsstrookje gevormd is : de copula I. Bij Rana 

 esculenta ontstaat zij veel vroeger dan bij Rana fusca; zoo vind 

 ik de eerste sporen reeds bij een larve, bij welke de occipitaalplaat 

 nog ontbreekt en de canalis lateralis der oorkapsel ternauwernood 

 een kraakbeencel vertoont. Nog vóór de kraakbeenvorming in de 

 fenestra basi-cranialis en vóór dat de arcus occipitalis kraakbeenig 

 wordt, is zij veel duidelijker dan in die stadiën van Rana fusca, welke 

 in ontwikkeling slechts weinig ten achter zijn bij het stadium II van 



