174 



voorkomt, is vroeger afgebeeld door Parker (i88oa) voor Rana 

 pipiens (pi. 2, fig. 8), Rana clamata (pi, 4, fig. 3), Pseudis paradoxa 

 (pi. II, fig. 4), Cystignathus ocellatus (pi. 17, fig. 4). De juistheid 

 hiervan, door Gaupp begrijpelijkerwijze eenigszins in twijfel ge- 

 trokken (1893^, bl. 411), zal wel niet volkomen zijn, maar een 

 overeenkomst met Rana esculenta lijkt mij toch waarschijnlijk. 



Een verschil tusschen het hyobranchiaalskelet van Rana esculenta 

 en Rana temporaria wordt ontkend door R i d e w o o d : „No difierence 

 whatever is to be seen between the hyobranchial skeletons of 

 Rana esculenta and Rana tempor aria'' (1898, bl. 479). Tenzij hier 

 met Rana temporaria bedoeld wordt Rana arvalis, zooals men 

 uit een anderen passus (zie bl. 175) zou besluiten i), meen ik be- 

 wijzen genoeg te hebben, om tegen R i d e w o o d het tegendeel te 

 kunnen volhouden, daar ik o. a. bovengenoemd onderscheid altijd 

 vind van de jongste tot de oudste larven. 



Wat het ontstaan der hypobranchiaalplaat betreft, komt mijn 

 bevinding overeen met die van Stöhr, volgens wien deze „zum 

 grössten Teile von dem ventralen Abschnitte des ersten Kiemen- 

 bogenknorpels gebildet wird" (1881, bl. 79). Door de uitdrukking: 

 „zum grössten Teile" laat hij, zooals Gaupp (1904, bl. 977) opmerkt, 

 de mogelijkheid open, dat ook een der andere bogen aan de vorming 

 heeft deelgenomen. Daar dit, zooals we boven aangetoond hebben, 

 zeker niet het geval is, vervalt tegelijk ook de andere mogelijkheid, den 

 processus postero-medialis, welke in de metamorphose uit de plaat 

 ontstaat, te homologizeeren met het hypobranchiale II der Urodela. 



De verbindingscellen van beide helften met de copula en met 

 elkander zijn, zoowel volgens Stöhr als Gaupp, gelijk aan die 

 van de pars reuniens. „Diese Verbindung, wie die in der Mittellinie, 

 wird durch Knorpelzonen von dem Charakter der Pars reuniens 

 hergestellt" (1904, bl. 972). Toch is er nog al verschil, ook in 

 doorsneden : de cellen van den middelnaad, veel langer en smaller 

 dan die van de pars reuniens en door een uiterst dun, blauw randje 

 omgeven, zien er werkelijk uit als „J ungknor pel", afgezien 

 nochtans van den langwerpigen vorm, die anders bij jonge cellen 

 niet voorkomt. Die van de verbinding met de copula houden het 

 midden — althans in oudere stadiën, in jongere is er nog geen 

 verschil — tusschen die van de pars reuniens en den middelnaad : 



l) Over deze namen van Rana vgl. Gaupp, 1896, bl. 6. 



