178 



hypobranchiaalplaat gevormd worden aan het ceratobranchiale I. 



Wat andere onderzoekers over de verbinding tusschen de cerato- 

 branchialia en het planum hypobranchiale hebben meegedeeld, 

 kunnen we veilig laten rusten. Waar het andere soorten dan Rana 

 betreft, zooals bv. Pelobates, is een hernieuwd onderzoek nood- 

 zakelijk, wijl geen van al de gegeven beschrijvingen vertrouwen 

 verdient; voor Ridewood's onderzoek van Alytes zullen we dit 

 in bijzonderheden aantoonen. 



Schulze laat Naue „eine directe Querverbindung zwlschen 

 den Vorderenden des zweiten und dritten Branchiale" ontdekken 

 en beschrijft dan zelfden arcus interbranchialis (processus branchialis) 

 als een tweede dwarsverbinding {1892, bl. 10). Gaupp wijst er 

 echter zeer terecht op, dat de door Naue beschreven verbinding 

 geen andere is dan de arcus interbranchialis. Dit blijkt zoowel uit 

 Na u e's beschrijving (1890, bl. 12), als uit zijn fig. 4. Vóór Naue 

 was hij reeds gevonden door Martin-Saint-Ange. „Wenn 

 Schulze von einer doppelten directen Ouerverbinding zwischen 

 den Vorderenden der genannten Bogen spricht, so ist mir" (Gaupp) 

 „diese Schilderung, auch für Pelobates, nicht ganz verstandlich" 

 (1893'', bl. 416). Toch is de verklaring niet lastig, geloof ik, als 

 men toto-praeparaten beschouwt. De uitlooper nl. van het planum 

 hypobranchiale, waarmede het ceratobranchiale II is verbonden, is 

 bijna volkomen dwars gericht en evenwijdig met het tusschen planum 

 en spiculum gelegen gedeelte van het ceratobranchiale I, zoodat het 

 den schijn heeft, alsof er in het planum een insnijding bestaat. 

 Strekt deze zich een weinig verder uit naar het midden, tot dicht 

 bij het aanhechtingspunt van het ceratobranchiale III, hetgeen bij een 

 paar Rana-\2i.xvQ.n voorkomt, dan meent men werkelijk op het 

 eerste gezicht een dubbele verbinding waar te nemen. Bij Pelobates 

 kan die schijnbare insnijding wel altijd zoo ver doorloopen en was 

 dus de dwaling van Schulze zeer goed mogelijk. Misschien zelfs 

 komt er iets dergelijks voor als bij Alytes (zie bl. 188 en 189). 



De vorm der ceratobranchialia is door allen tamelijk juist en 

 eensluidend beschreven, verschil van meening bestaat alleen over 

 de uitwassen. Van het ceratobranchiale I zegt Gaupp: „dass es 

 streckenweise in zwei Spangen, eine dorsale und eine ventrale ge- 

 spalten ist" (1905, bl. 741). „Mann könnte das Verhaltnis auch .so 

 schildren, dass das Br. I eine hohe Platte bilde, die nur in ihrem 

 hinteren Abschnitt durch ein ^rrosses Fenster durchbrochen sei" 



