215 



wervel, zelfs tot onder dezen. De kraakbeenkern van den rudimen- 

 tairen twaalfden boog verlengt zich in caudale richting tot een smal 

 strookje, de basis van den tienden groeit rostraalwaarts door tot 

 dicht bij die van den negenden, waardoor zijn vorm ongeveer gelijk 

 wordt aan den eersten wervelboog van Necturus (fig. 3). Evenals 

 de bases van de bogen in den romp zich over de chorda heen 

 door een dun laagje kraakbeen onder het ruggemerg vereenigen, 

 zoo doen dit ook de bogen van de pars epichordalis, doch niet 

 elk afzonderlijk, maar als een geheel. Lateraal van de chorda 

 wordt dit geheel niet met de pars hypochordalis verbonden — ik 

 althans heb het in geen enkel stadium gevonden — en noodig is 

 dit ook niet. Want zoo ver als deze pars zich uitstrekt, oblitereert 

 de chorda, tot even onder den negenden wervel en naarmate zij 

 verdwijnt, komen de twee deelen steeds dichter bijeen, tot zij ten 

 slotte elkaar raken en versmelten. Het vooreinde van het hypo- 

 chordale gedeelte komt nu ongeveer even hoog en tusschen de 

 rostrale einden van de bases van den tienden boog te liggen. 

 Deze vereenigen zich met dat vooreinde en door intervertebraal 

 kraakbeen tevens met de caudale randen van de bases van den 

 negenden boog. Wijl nu de chorda hier niet door intervertebraal 

 kraakbeen verdrongen wordt, maar eenvoudig verdwijnt en het 

 vooreinde der pars hypochordalis een mediale vereeniging van de 

 bases van den tienden boog belet, moet er noodzakelijkerwijze 

 een dubbel gewricht tot stand komen. 



Volgens Schwegmann is „ein rudimentares Gelenkpaar 

 zwischen dem zehnten und elften Wirbel auch nach der Ver- 

 schmelzung auf Schnitten noch nachweisbar" (1884, bl. 656). Hier 

 wordt de beteekenis der woorden toch wel eenigszins verwrongen : 

 men kan, zooals zeer begrijpelijk is, eenigen tijd na de vereeniging 

 de vergroeiplaats nog herkennen aan de kleinere cellen, maar een 

 gewricht kan dit toch bezwaarlijk genoemd worden. Onwaar is 

 ook, dat, „nachdem der ganze Knorpel (nl. hypochordale) verkalkt 

 ist, an der aussersten Spitze desselben noch ein nachtragliches 

 Wachstum auftritt, wodurch dem Steissbein ... ein ziemlich scharf 

 abgesetztes Knorpelstück hinzugefügt wird" (bl. 657): het is een- 

 voudig een stukje, dat niet verbeent en te voren reeds aanwezig 

 was. Schwegmann weet voor alles een verklaring, maar het 

 wordt toch wel wat vermakelijk, als we de zwaartekracht aan- 

 sprakelijk zien gesteld voor de grootere lengte, waardoor de pars 



