227 



dakle pdv -\- vdp = 0. Ako je diferencija između / i /, veoma 

 malena, to je onda radnja, obavljena kod ekspanzije plina 



jednaka —RT —^ \\\ — R T ^p za svaki grammole- 



kul. A za faktično promatranu količinu otapala imademo 



RT ~P , gdje nam M označuje molekularnu težinu 



otapala u parnom stanju. Budući pak da za vrijeme cijelog 

 kružnog procesa nije toplina pretvorena u radnju ni obrnuto, 

 to mora ova od sistema obavljena radnja biti jednaka onoj, 

 što je na sistemu obavljena za vrijeme osmotičkog odstranjenja 

 otapala t. j. 



^ ^ = iv^^ ^ ^ »i 



f W ' 



Što smo već prije približno kao osobito važni rezultat dokazali. 

 Sad smo evo i termodinamičkim putem taj dokaz, ali samo za 

 veoma razređene otopine, učvrstili. 



§. 19. Ali — kako smo već istaknuli — depresiju parnoga 

 tlaka nije lako eksperimentalno određivati, pa su zato metode, 

 koje su izrađene na osnovi aplikacije Avogadrovog stavka 

 na otopine za određivanje molekularnih težina otopljenih ke- 

 mijskih individua u prvom redu određivanje povišenja 

 vrelišta i određivanje depresije smrzišta. Te su se 

 metode osobito trudom Beckmanna, koji je za ta odre- 

 đivanja konstruirao zgodne aparate, udomile u kemijskim labo- 

 ratorijima. 



Eksperimentalnim putem došlo se do rezultata, da je: 



AM s K 



^ = -IT- --' 

 gdje je M molekularna težina otopljenog tijela, s težina otop- 

 ljene supstance, a L težina otapala, obje izražene u gramima, 

 a A povišenje vrelišta ili depresija smrzišta otapala. Veličina 

 pak, označena sa K je konstanta, koja predočuje fingirano po- 

 višenje vrelišta ili fingiranu depresiju smrzišta, koja se izazove, 

 kad se otopi jedan mol neke supstance u jednom gramu 

 otapala. Stoti dio te konstante, t. j. povišenje vrelišta ili depre- 

 sija smrzišta, kad se otopi 1 mol u 100 gr. otapala, nazivlje 

 se obično: molekularno povišenje vrelišta ili mo- 

 lekularna depresija ledišta nekog otapala. 



