Referati i književne obznane. 



Dr. Friedrich Katzer: Die Braunkohlen-ablagerung von Banjaluka 

 in Bosnien. — Sonder-abdruck aus dem Berg- und Hüttenmännischen Jahr- 

 buch, LXI. Bd. 3. Heft. Wien, 1913. Mit 9 Textfiguren und 3 Tafeln. 



Najznamenitija nalazišta smeđega ugljena u sjeverozapadnoj Bosni 

 prostiru se sjeverno od Banja Luke u površini od 80 kim. Autor je po- 

 tanko opisao pojedina ležišta ugljena, kao i sedimente koji taj ugljen prate. 



U tektonskom pogledu konstatira F. K atz er, da su naslage smeđeg 

 ugljena Banja Luke u glavnom upadnuto polje, čije su granice određene 

 glavnim meridionalnim i sporednim istočno-zapadnim lomovima. 



Tercijarne tvorevine mogu se petrografijski razdijeliti u 3 skupine: 

 1) Psamitički niz naslaga. 2) Slatkovodni lapori i cijedasti slatkovodni 

 vapnenci. 3) Mekani konglomerati sa mjestimice uslojenom ilovačom. 



Psamitični kao i vapneno-laporasti slojevi su ugljonosni, a smolinast 

 i polulignitičan ugljen može se nalaziti u istoj vrsti. Najvažniji ugljenik 

 je onaj na podnožju Lauš-brij'ega kod Banja Luke. Slijed naslaga je 

 slijedeći: 



1. Sivo plavi do crnkasti vapneni lapori. To su najdublje otkriveni 

 slojevi u tom kraju, koji tvore podlogu t. zv. Lauš umetka 25 m. 



2. Nad njima slijede žućkasto sivi lapori sa Planorbis i Melania. 



3. Srednja vrsta ugljena do 2 m. debela, na kojoj leže bituminozni 

 lapori sa Unio. 



4. Gornja vrsta ugljena, 4 m. debela, koju pokrivaju bituminozni, 

 svijetlo smeđi lapori sa Melanopsis. 



5. Svijetlo žuti slatkovodni vapnenci, sa Congeria i Melania, a nad 

 njima lapori i čvrsti slatkovodni vapnenci. 



U ugljenu samom nađeno je ostataka kralježnjaka, koji upućuju na 

 miocen. — Engelhart, koji je istraživao floru iz gornjih lapora ugljevne 

 vrste, zaključuje, da su ove naslage oligocen, jer 85°/ vrsti za to govori. 



F. K atz er neprotiv drži, da fosilne lokalne flore tercijara u Bosni 

 pokazuju stariji izgled; a pošto su i ostale taložine smeđeg ugljena u 

 Bosni i Hercegovini gornjo-oligocenske do srednjo-miocenske starosti, to 

 je vjerojatno, da su i spomenute naslage kod Banja Luke srednjomiocenske, 

 a najviše gornjooligocenske starosti. 



Ugljevna vrsta ne raspada se uvijek u tri dijela, već je mjestimice 

 gotovo homogena, a debela je oko 8 m. 



Kakvoća ugljena je prilično jednaka, ponajviše smolinasta, a samo 

 mjestimice lignitska. 



