13 101 



okomita na kolešce. Kad bi se trepavice gibale u ravnini samoga 

 kola, ne bi se virnjak mogao od titranja trepavica pomicati 

 naprijed, nego bi se vrtio oko svoje osi. Već dakle sama činje- 

 nica, da naprijed pliva, upućuje nas na onaj drugi način titranja. 

 Moglo bi se još pomisliti, da bi zbog toga što ono trepavice ne 

 udaraju na jedanput natrag, imalo rezultirati spiralno gibanje 

 slobodno plivajućeg virnjaka u vodi. Na titranje je vanredno 

 brzo, pa se stoga zavojna crta jedva daje primjetiti; ona se ras- 

 tegla, prelazi gotovo u pravac. Toliko o načinu gibanja. 



Što se brzine gibanja tiče, ta je prividno dosta velika, nu 

 ipak jedna od naj hitrijih plivaća, Hydatina senta, ne prevali u 



4 sekunde više od jedne linije. 



Ali trepavasti orgnn nije samo organ za gibanje, nego i za 

 privlačenje hrane. 



Svaki, koji je virnjake malo samo motrio, može potvrditi, 

 da i kada miruje, t. j. kad se vrškom noge a sluznatim sokom 

 kakov predmet pričvrstio, i onda živo titra trepavicama. Opaža 

 se tada, kako lete sitna tjelešca infusorija, alga, bakterija itd. u 

 lijevkasto rašireni vijenac. Struju, koju trepavice čine, može se 

 lijepo motrit na sićušnim zrncima karmina ili indiga. Zrnca lete 

 sa sviju strana k ustima, pak ona, koja su u struji, idu ravno u 

 želudac, a koja su izvan ove struje, viju se krivuljama ili zao- 

 kruženim crtama. Kad bi trepavice titrale k ustima, što biva 

 samo kod njekih floskularija, onda bi se sva zrnca morala sa- 

 stojati u sredini vijenca, nu mi znamo, da trepavice titraju i od 

 usta — centrifugalno — pak zato i tjeraju zrnca pokraj 

 vijenca natrag. Postavimo si virnjaka vertikalno, pak ga motrimo 

 sa strane, da možemo slijediti putove, što ih čine pojedina zrnca! 



5 koje sad god strane gledamo, s ventralne naime, dorzalne ili 

 lateralne, uviek će se zrnca, koja su na lijevoj strani, dospjevši 

 do ruba vijencu, zakretati u kružnici kao kazalo od ure, dakle 

 od lijeva na desno. Ona zrnca na desnoj strani idu u kružnici, 

 koje teče obratno, dakle protivno od kazala na uri — od desna 

 na lijevo. Stvara se dakle vrtuljak prstenastog oblika oko vijenca. 

 Ispod glavnog vijenca trepavica, ima redovito niže dolje još i 

 trepavica, koje titraju lako, da struju vode tjeraju k srednjem 

 vcntralnom kraju, gdje je otvor ustiju. Ove sad trepavice hva- 

 taju nekoja zrnca, koja im se približe i tjeraju k ustima, druga 

 udaljenija zrnca izmaknu im se dakako i opisuju kružnicu, pak 



