ASL 
Ehnb.) tot het vervaardigen van sigaren, terwijl de oudere tot 
het dekken van huizen dienstig zijn. Uit de bladstelen worden 
schrijfpennen, pijlen en soms vischgereedschap vervaardigd; Het 
bovenste gedeelte der steng, waarin de jonge nog niet ontwik- 
kelde bladeren bevat zijn, Palmiet of door de Sundanezen Do- 
dôl geheeten, eet men raauw, gekookt en in het zuur gelegd 
als toespijze bij de rijst. Uit de bloemsteelen verkrijgt men 
door insnijding en kneuzing een helder sap, dat versch aan- 
genaam zoet van smaak is, toewak genaamd en veel gedron- 
ken wordt, het verwekt echter ligt buikloop. Vooral op de 
Moluksche eilanden onderwerpt men dit sap aan eene ligte gis- 
ting, vermengt het daarna met bittere plantenstoffen, vooral 
met eene wortel akkar sesoot (1) genaamd, waarna het de zooge- 
naamde bittere Sagoweer daarstelt, eenen bedwelmenden drank, 
welke ook zelfs door Europeanen veel gebruikt, ja misbruikt 
wordt; matig gebruikt zeer gezond, eenigzins opwekkend en 
versterkend is, doch misbruikt, even als andere alcoholica, 
als een langzaam vergift eroote verwoestingen in het orga- 
nismus aanriet. Het versche sap wordt spoedig zuur en be- 
zigt men tot het maken eener vrij goede soort van azijn, nog 
dient hetzelve tot bereiding eener zwartbruine soort van suiker, 
goela djawa genaamd, en van arak. Voorts eten zoo inlanders 
als Chinezen de vruchten gekookt en gekonfijt. Zij zouden een 
scherp, opwekkend en huidprikkelend vocht bevatten, dat in de 
vroegere Moluksche oorlogen dikwijls door de voorvechters werd 
gebruikt, om moed te bekomen. 
102. Bor. NM. — Carijota furfuracea Bl. 
INL. BEN. — Sarraij S; Sarrawoij S; Sowangkoeng J; Klomboe J. 
Gr. Pr. — Op Java, Sumatra, Borneo en N. Guinea in berg- 
achtige streken. 
Gesr. — Even als de vorige levert ook deze boomsago en eene soort 
van toewak op,en zouden de vruchten een zeer scherp vocht bevatten. 
103 Bor. NM. — Calamus L. Spee 1. 
INL. BEN. — Hoch S; H. boeloe S; H. karokrok S; H. kor- 
rekrok S; H. krokkot S; Rottan M, 
(1) Rhicophora Mangles L. 
