tik 
van kleederen. De bloemschede dient voor fakkels. Het sap, 
dat bij insnijding uit den bloemsteel vloeit, bevat eene aanmerke- 
lijke hoeveelheid suiker, is een aangenaam zoete, verfrissehende 
drank, welke in Bengalen Toddij en in West Indie Súra genaamd 
wordt; men bezigt het tot bereiding van arak, van eene 
soort van suiker, Jagerij geheeten, en van azijn. Zelfs de jon- 
ge bloesems zouden volgens Rumphius met lontarsuiker gekaauwd 
en het sap inslikkende bij moeijelijke urienloozing en gonorrhoea 
heilzaam zijn. Het is echter vooral de vrucht door welker zoo 
huishoudelijke als geneeskundige aanwending dezen boom zoo 
beroemd is geworden; deze draagt naar ‘haren onderdom ver- 
schillende benamingen, de afvallende jonge vruchtjes heeten boeng- 
sil, de grootere doch nog onrijpe roedjakh, de halfrijpe bebantjie, 
de bijna rijpe pemalan en de oude uitgevretene kalongkong. In 
alle deze toestanden weet de inlander van de geheele noot of van 
een gedeelte partij te trekken. De dikwijls nog zeer jonge 
afvallende vruchtjes, boengsil, gedroogd en met Poelassarie (lion. 
Alijxiae stellatae) en water fijngewreven zijn een geprezen 
geneesmiddel bij chronische diarrhoe en dijsenterie; uitwendig 
bezigt men ze bij eenige huidziekten (korreng besaar), of wel 
vermengd met aromatica en arak tot het inwrijven van zuchtig 
opgezwollene ledematen. De grootere doch nog geheel onrijpe 
vruchten eet men geheel, met de buitenste schil zelfs, als roedjakh, 
dat is fijngesneden en vermengd met keukenzout en spaansche pe- 
per, zijnde dit een zeer scherpe en ongezonde spijze. Het water 
der halfrijpe vruchten levert eenen aangenaam zoeten en verkoelen- 
den drank, welke matig gedronken onschadelijk is, vooral bij 
vrouwen dikwijls zacht ontlastingbevorderend werkt en boven- 
dien een goed geneesmiddel daarstelt bij sommige ziekten der pis- 
wegen; misbruikt echter heeft hij dikwijls nadeelig op het orga- 
nismus ingewerkt. De pit der halfrijpe vrucht wordt raauw of 
met suiker gegeten, heeft veel van amandelen en dient in de keu- 
ken tot het gereedmaken wan onderscheidene spijzen. De veze- 
lige bast der rijpe vrucht (koelit kalapa M, genoffo T) dient tot 
lonten, vloermatten, het inpakken van plantenstekken (tjang- 
kok) enz, ook dikwijls tot het maken van touwwerk, dat 
om zijne groote veerkracht veelal op groote praauwen en kust- 
de 
