161 
Varens en hunne verwanten. 
Aan de varens komen geen bloemen voor, men vindt er ook 
geen vruchtbladen met eitjes en geen stuifmeelbladen of meel- 
draden met stuifmeel, de vermenigvuldiging geschiedt hier niet 
door zaden maar door sporen. Alle andere planten die wij tot 
nu toe behandelden waren zaadplanten of Phanerogamen, 
de varens daarentegen zijn sporeplanten of Cryptogamen. 
Een zaad ontstaat, zooals wij gezien hebben uit een eitje nadat 
de inhoud van de eicel zich met den inhoud van een stuifmeel- 
korrel heeft vereenigd, het zaad is eigenlijk een jong nog in 
elkander gevouwen plantje dat door een zaadhuid wordt omhuld. 
Een spoor kan op allerlei wijzen ontstaan maar nooit uit een 
eitje en een stuifmeelkorrel, een spoor is ook veel kleiner dan 
een zaad en veel eenvoudiger gebouwd. 
Als voorbeeld van een varenplant kiezen wij een of andere 
chevelure, Adiantwm, zooals wij die bij bijna ieder huis gekweekt 
in bloempotten aantreffen en ook in het wild op vochtige be- 
schaduwde plaatsen, aan de kanten van holle wegen, in retsspleten 
of tegen oude muren niet zelden vinden. De plant heeft een 
vertakten wortelstok waaruit talrijke dunne zwarte worteltjes ont- 
springen en die van afstand tot afstand de groote samengestelde 
bladeren draagt. De bladeren zijn bij de verschillende chevelure- 
soorten zeer verschillend van vorm en grootte, meestal dubbel 
of drievoudig samengesteld met een dunnen, stevigen, glimmend 
zwarten bladsteel. In knoptoestand zijn de bladeren opgerold. 
Aan den wortelstok en aan den voet van den bladsteel komen 
talrijke, bruine schubben voor. 
Bij de meeste uitgegroeide bladeren ziet men, wanneer men 
ze van onderen opmerkzaam bekijkt, dat de rand op talrijke 
plaatsen als het ware omgevouwen is en dat onder dezen omge- 
vouwen bladrand zich dan talrijke fijne bruine korrels bevinden. 
Bij onderzoek met het microskoop blijkt elke dergelijke korrel 
een gesteeld, plat zakje te zijn, fig. 178, dat eenige nog kleinere 
korreltjes, die met het bloote oog niet meer te onderscheiden 
zijn, bevat. Zulk een zakje is een sporenzakjeof sporangium, 
de korreltjes die er in zitten zijn de sporen. Een groep bij elkander 
geplaatste sporangiën, zooals die onder den omgeslagen bladrand 
voorkomen noemt men een sorus. De sporangiën springen, 
wanneer zij rijp zijn met kracht open en slingeren daarbij de 
Beknopt Leerboek Plantkunde. 11 
