Za 
voorbeeld van enzymwerking. Een enzym is een stof van plant- 
aardigen of dierlijken oorsprong, die scheikundige veranderingen 
van andere stoffen tot stand brengt, zonder daarbij zelf te ver- 
anderen. Ken enzym leeft niet maar het vertoont toch in één 
opzicht groote overeenkomst met de levende stof, dat het namelijk 
bij ongeveer dezelfde temperaturen waarbij levend eiwit afsterft 
en stolt, voor goed onwerkzaam wordt. 
De plantaardige enzymen die zetmeel in suiker omzetten worden 
gewoonlijk als diastase of als diastatische enzymen 
aangeduid. Behalve diastatische enzymen komen in de plant ook 
enzymen voor die eiwitstoffen oplossen, door ze in gemakkelijk 
oplosbaar pepton te veranderen, een overeenkomstige omzetting 
als in de dierlijke maag door het in het maagsap voorkomende 
enzym pepsine wordt tot stand gebracht. Van het merk- 
waardige voorkomen van zulk een eiwitsplitsend enzym in het 
melksap van de papaja hebben wij vroeger, bl. 31, reeds melding 
gemaakt. 
Bij de kieming van vetrijke zaden, zooals de djarak en de 
klapper, spelen vetsplitsende enzymen een belangrijke rol; ook 
hier wordt door de werking van het enzym het in water onop- 
losbare vet omgezet in een in water oplosbaren vorm, waarin het 
gemakkelijk naar de groeiende deelen van de jonge kiemplant 
kan worden getransporteerd. 
De reservestof uit het zaad wordt bij de kieming niet uit- 
sluitend voor den opbouw van de jonge plant gebruikt, een deel 
ervan wordt ook verademd. Evenals het dier haalt ook de plant 
adem en deze ademhaling van de plant stemt in hoofdzaken 
met de dierlijke ademhaling overeen. Het is een langzame verbran- 
ding, waarbij zuurstof opgenomen en koolzuur afgescheiden wordt. 
Een eenvoudige proef om deze ademhaling aan te toonen is 
de volgende. Men legt een aantal maïskorrels in het donker te 
kiemen op nat zand of vochtig zaagsel, na eerst het gemiddelde 
gewicht van de droge korrels bepaald te hebben. Van de kiem- 
planten offert men met tusschenpoozen van twee of drie dagen 
telkens eenige op, door ze zorgvuldig met wortels, korrel en al 
te drogen en daarna te wegen. Het blijkt dan dat het gemid- 
delde drooggewicht van de kiemplantjes voortdurend afneemt, 
zij ontwikkelen zich ook niet normaal maar worden spichtig, 
slap, en blijven geel inplaats van groen te worden, zij zijn 
Beknopt Leerboek Plantkunde. 12 
