219 
groot, dikwijls diep ingesneden of samengesteld, gedurende de 
ontwikkeling meestal spiraalvormig opgerold. De sporangiën ont- 
staan aan gewone of eenigszins vervormde bladeren, aan den 
voet van den steel of aan de bladschijf, meestal zijn zij tot sori 
vereenigd. Bij de paardestaarten zijn de bladeren klein en staan 
in kransen. De bladeren waaraan geen sporangiën voorkomen zijn 
tot stengelomvattende kokertjes vergroeid, de sporangiëndragende 
bladeren zijn schildvormig en zijn tot eindelingsche aren vereenigd. 
Bij de wolfsklauwachtigen zijn de bladeren ook klein maar zijn 
verspreid en niet tot kokertjes vergroeid, de sporangiën staan 
afzonderlijk in de bladoksels, meestal zijn de sporangiëndragende 
bladeren tot eimndelingsche aren vereenigd. De wortels en stengels 
zijn bij de wolfsklauwachtigen zeer vaak dichotoom vertakt, 
d. w. z. dat een stengel of wortel geen zijtakken vormt, maar zich 
telkens in twee gelijke deelen splitst. Deze dichotome vertakking 
van den stengel is in fig. 186 zeer duidelijk. Bij de vaatcrypto- 
gamen komt altijd een geslachtswisseling voor tusschen de groote, 
ongeslachtelijke generatie die sporen voortbrengt en het kleine, 
onaanzienlijke, zeer vergankelijke prothallitum waaraan vrouwelijke 
en mannelijke geslachtsorganen ontstaan. Uit de bevruchte eicel 
ontstaat dan weer een nieuwe ongeslachtelijke generatie. Bij de 
meeste vaateryptogamen wordt slechts één soort sporen gevormd, 
waaruit hetzij éénhuizige of afzonderlijke mannelijke en vrouwelijke 
prothalliën ontstaan, bij eenige vaateryptogamen ontstaan aan de 
ongeslachtelijke generatie groote of macrosporen waaruit 
zich vrouwelijke voorkiemen en kleine of microsporen waaruit 
zich mannelijke voorkiemen ontwikkelen. Zoo hebben de echte 
varens slechts één soort, de watervarens twee soorten sporen 
en zoo vindt men ook onder de wolfsklauwachtigen bij de echte 
wolfsklauwen, Lycopodium, slechts één soort sporen terwijl bij 
Selaginella macro- en microsporen worden aangetroffen. 
Het onderscheid tusschen de bladmossen en levermossen werd 
ook reeds besproken op bl. 169 en 170. Behalve dat bij de bladmossen 
altijd een bebladerde stengel voorkomt en bij de levermossen 
dikwijls niet, is hier vooral de bouw van de sporenvrucht van 
beteekenis. Bij de bladmossen is deze aanvankelijk door een mutsje 
bedekt, opent zich met een dekseltje en de opening is dan nog 
door een peristoom omgeven, bij de levermossen komen geen 
mutsje, dekseltje en peristoom aan de sporenvrucht voor. 
Het onderscheid tusschen de drie hoofdafdeelingen der loof- 
