44 £EN EPIDEMIE VAN VEROROENINOEN. 



De beide planten van Crepis biennis toonden de vergroening in 

 de eerste dagen van Juni. Het waren prachtige gefascieerde exem- 

 plaren, die voor zaaddragers bestemd waren. Al hunne bloemen 

 gingen door de vergroening verloren. 



Het merkwaardigst van alle vergroende exemplaren was echter 

 de Dipsacus sylvestris. In mijne ras-cultuur van getordeerde planten 

 dezer soort spaarde ik in het voorjaar van 1894, onder de in 1893 

 gezaaide rosetten, een viertal gedraaide planten en ter vergelijking 

 eenige atavisten en onvolkomen getordeerde individuen. 



Van de atavisten plukte ik in de laatste dagen van Juli de hoofden 

 kort voor den bloei af, opdat zij de gedraaide exemplaren niet zouden 

 bestuiven; ik vond daarbij aan een exemplaar een bovensten zijtak 

 verbreed en spaarde daarom het eindhoofd en dezen tak aan die 

 plant. Het toeval wilde, dat ik juist een vergroenend exemplaar 

 gespaard had, en nog voor de gedraaide planten begonnen te bloeien, 

 werd de vergroening zichtbaar (5 Juli). Het geheele hoofd werd 

 misvormd, bereikte dubbele lengte en dubbele breedte, elke bloem 

 werd groen en uit haar as ontstond een stengeltje, dat meestal 

 wederom een klein bloemhoofdje droeg. Ook de eenige gespaarde 

 zijtak vergroende, ik liet daaraan nu alle latere zijknoppen en ook 

 deze brachten vergroende kolven voort. Ware dit geval niet reeds 

 in de literatuur bekend geweest, het zou een prachtig materiaal voor 

 een onderzoek geleverd hebben. Tot laat in September bleef de 

 vergroening voortgroeien. 



Dit vergroende exemplaar was mij reeds lang te voren als ziekelijk 

 opgevallen, maar ongelukkig had ik toen nog geen vermoeden, dat 

 die ziekte met vergroening kon samenhangen. De plant was even 

 frisch van stam en bladeren als de overigen, maar de bladeren waren 

 bleeker groen. Salpeterbemesting, waardoor andere bleekgroene 

 planten donkerder groen worden, hielp hier niet; integendeel, de 

 bladeren werden allengs bleeker en eindelijk aan hun randen en 

 toppen rood; ook krulden zij zich achterwaarts om. Deze verschijn- 

 selen, voor het zichtbaar worden der vergroening weinig in het oog 

 loopend, namen gedurende de maand Juli voortdurend toe en in 

 Augustus vielen zij reeds van verre op. Het was hier duidelijk, dat 

 de vergroening niet eene locale ziekte was, die alleen de vergroende 

 hoofden aantastte, maar dat de geheele plant ziek was. 



Zoodra ik de misvorming bespeurde, heb ik in de vergroende en 

 in de allerjongste deelen, die pas later zouden vergroenen, naar 

 parasieten gezocht, doch zonder resultaat. 



Uit de medegedeelde feiten leid ik af, dat de vermoedelijke oorzaak 



