92 PERIODISCH OPTREDEN DER ANOMALIEEN OP MONSTREUZE PLANTEN. 



Van tijd tot tijd treft men gedraaide exemplaren aan, die hun 

 spiraalsgewijzen bladstand betrekkelijk vroeg verliezen en tot 

 twee- of drietallige kransen terug keeren. Zij verheffen hun Stengel 

 dan veel hooger dan de gedraaide, soms bijna evenhoog als de ata- 

 vistische individuen. Ik vond ze, in verschillende jaren, met vijf 

 en meer gestrektc internodien, ter gezamenlijke lengte van meer 

 dan 66n meter, boven het gedraaide deel. In deze gevallen begon 

 de spiraalsgewijze bladstand in de roset, v66r den aanleg van den 

 Stengel van het tweede jaar. 



Het zou van groot belang zijn, een uitvoerige statistiek te be- 

 zitten over de juiste ligging van het gedraaide gedeelte, bij de meest 

 verschillende uitgestrektheid daarvan. Men zou daardoor tot een 

 nauwkeurige bepaling van de groote periode van den klemdraai 

 kunnen geraken. Tot nu toe echter hebben mij tijd en materiaal 

 voor dit onderzoek ontbroken. 



In 1894 had ik echter de gelegenheid, om een aantal plan ten te 

 onderzoeken, die, in het midden van overigens normale Stengels met 

 kruiswijzen bladstand, in geringe mate de aan mijn ras eigene ab- 

 normahteiten vertoonden. Het was bij een poging, om een eenjarig 

 ras van den gedraaiden Dipsacus te maken. Ik had daartoe den 

 17®° September 1892 zaad uitgezaaid, dateerst enkele dagen te voren, 

 op de 4® generatie van mijn ras, gerijpt was. Ik had de ontkieming 

 en den aanvankelijken groei der jonge plantjes op een waterbad in 

 de broeikas van mijn laboratorium zooveel mogelijk versneld en 

 het resultaat was, dat de planten in het volgend jaar Stengels maakten 

 en bloeiden. De Stengels werden ruim 2 meter hoog en behielden over 

 hun voile lengte den kruiswijzen bladstand. Enkele hunner ver- 

 toonden echter een of een paar zeer korte, nagenoeg geheel ont- 

 brekende internodien en dus een schijnbaar viertalligen bladkrans, 

 of wel sporen van torsie in een knoop. Al deze afwijkingen bevonden 

 zich omstreeks het midden van den Stengel. 



Ik won zaad van een dezer planten, die zich daartoe aanbeval 

 door een fraaien, doch slechts tweebladerigen klemdraai aan een 

 der zijtakken uit de roset. Dit zaad was den 15 September 1893 

 rijp, dus binnen het jaar na de uitzaaiing. Het werd terstond ge- 

 zaaid, onder gelijke voorzorgen als in de vorige generatie, en de 

 planten maakten wederom in den volgenden zomer hunne Stengels. 

 Ik heb de proef na deze 2® generatie niet verder voortgezet, doch 

 het is duidelijk, dat men op deze wijze een eenjarig ras zou kunnen 

 maken, dat door selectie allengs verbeterd, zeker op minder om- 

 slachtige wijze zou kunnen voortgeplant worden. 



