EEN NIBUW ORQAAN VAN HET PLANTAARDIQ 

 PROTOPLASMA. 



Voor een viertal jaren wees Hanstein in zijne voordrachten over 

 het protoplasma als drager der levensverrichtingen in planten en 

 dieren er op, dat aan dit allerbelangrijkste deel der cellen eene 

 veel grootere zelfstandiglieid toekomt, dan daaraan gewoonlijk 

 werd toegeschreven. Men beschouwde het protoplasma algemeen 

 als eene slijmerige, de celholte min of meer volkomen vullende 

 zelfstandigheid, was dikwijls in het onzekere, of men het geheel 

 of ten deele voor een dikke vloeistof moest houden, en beschreef 

 de anatomische elementen, die men er in waarnam, eenvoudig als 

 dichtere deelen van een meer bepaalden vorm. Hanstein daaren- 

 tegen sprak de overtuiging uit, dat aan elk zoogenaamd proto- 

 plasma-lichaam, elk door een eigen celwand omsloten „klompje" 

 van protoplasma, gelijk men het niet zelden hoorde noemen, een 

 eigen individualiteit toekwam, dat elk zoodanig deel alle aan- 

 spraak heeft om als een in zich zelf besloten geheel met bepaalde 

 morphologische en physiologische eigenschappen beschouwd te 

 worden. Elk protoplasma-lichaam is voor hem een individu, een 

 organisme, en ten einde dit denkbeeld ook in den naam uit te spre- 

 ken, stelt hi] voor, daaraan den naam van „protoplast" te geven. 

 Bijzonder gelukkig gekozen, zal dit woord ongetwijfeld allengs 

 meer en meer ingang vinden, en de onbeholpen uitdrukkingen van 

 protoplasma-lichamen, protoplasma-klompen, of wat nog veel er- 

 ger was, van druppels protoplasma langzamerhand uit de weten- 

 schap doen verdwijnen met al de onheldere voorstellingen, die zij 

 bij eerstbeginnenden, en somwijlen zelfs bij meergevorderden de- 

 den ontstaan. Mohl's protoplasma is de levende stof, de stof waar- 

 aan het leven gebonden is; dit begrip is, als men zich zoo mag uit- 

 drukken, van scheikundigen aard. De anatomische en morphologi- 

 sche behandeling heeft daarentegen te doen met de bepaalde, in 

 zich zelve afgeronde voorwerpen, die uit deze stof zijn opgebouwd, 

 en die wij daarom met Hanstein protoplasten willen noemen. 



Het denkbeeld, dat elke protoplast een klein organisme is, en 

 dat door de vereeniging van tallooze zuike kleine organismen eerst 

 de geheele hooggedifferentieerde plant ontstaat, geeft aan onze 



