VAN HET PLANTAARDIG PROTOPLASMA. 299 



orgaan met dubbele functie; het is een zetmeelvormer, die tevens 

 het vermogen bezit de druivensuiker onder den invloed van het 

 licht, uit koolzuur en water te maken. In de chlorophylbanden der 

 Spirogyra's zijn deze beide vermogens plaatselijk gescheiden, bij 

 de hoogere planten echter is zulk eene scheiding tot nu toe niet 

 waargenomen. 



Toen eenmaal de wijze van ontstaan der zetmeelkorrels bekend 

 was, ontstond de overtuiging, dat ook de kristallen in de planten 

 door eigen organen voortgebracht worden, als van zelve, en bleek 

 het, dat de omhullende protoplasma-vliezen, die Hofmeister daar- 

 aan had waargenomen, als de zakvormig uitgerekte overblijfselen 

 van deze moesten worden beschouwd. 



In deze richting verder gaande, wordt de hyaliene buitenlaag 

 van het protoplasma tot het orgaan voor den bouw van den cel- 

 wand, en het stroomend protoplasma tot het orgaan van het ver- 

 voer der plastische stoffen door de verschillende deelen van den 

 protoplast. Allengs wordt de ontleedkundige beteekenis dier ver- 

 schillende deelen ons helderder, en meer en meer blijkt, dat er niet 

 een algemeene, slijmerige en vormlooze grondmassa is, waarin 

 eenige organen als het ware drijven, maar dat elk onderdeel een 

 bepaald orgaan, met eigen functie voorstelt, en dat uit de samen- 

 voeging dezer deelen het geheel is opgebouwd. 



Passen wij deze denkbeelden op een bepaald geval toe. 



Onder alle functien der plantaardige protoplasten is er eene, die 

 door Dutrochet omstreeks het midden dezer eeuw ontdekt, eerst 

 in de beide laatste tientallen van jaren door de omvangrijke onder- 

 zoekingen van Sachs meer en meer op den voorgrond getreden is. 

 De beroemde ontdekker der osmose leerde, dat in de levende cel- 

 len een osmotisch proces plaats heeft, tengevolge waarvan de in- 

 houd aanzwelt, en de wand gespannen wordt, en hij wees op het 

 verband tusschen dit proces en de bewegingen, die plantendeelen 

 onder den invloed van uitwendige invloeden en prikkels kunnen 

 uitvoeren. Sachs echter ontdekte, dat deze osmotische spanning, 

 de turgor, een van de voornaamste factoren van den groei is; dat 

 zonder turgor, in het algemeen gesproken, geen groei tot stand 

 komt. Talrijke onderzoekingen hebben deze stelling bevestigd, en 

 meer en meer het groote belang van den turgor voor de meest uit- 

 eenloopende levensverschijnselen der planten doen kennen, en men 

 kan wel zeggen, dat op dit, door Sachs geopende gebied van on- 

 derzoek, thans, zoo niet de meeste, dan toch een overwegend deel 

 der tegenwoordige plantenphysiologen werkzaam zijn. Nog onlangs 



