VAN HET PLANTAARDIG PROTOPLASMA. 303 



van den turgor geleid heeft en dat de kans, om langs dezen weg 

 tot het doel te geraken, uiterst klein is. 



Ik heb daarom een anderen weg ingeslagen. Deze bestaat in de 

 behandeling der cellen met een oplossing van 10 pet. kalisalpeter. 

 Ik koos deze oplossing daar zij zeer snel in de cellen doordringt, 

 en aan deze met zoo groote kracht water onttrekt, dat dit in vele 

 gevallen door het protoplasma niet zonder schade verdragen wordt. 

 De wateronttrekking veroorzaakt een osmotisch proces, waarbij 

 het celvocht veel kleiner wordt, doch door het protoplasma omge- 

 ven blijft; dit laatste verlaat dus den celwand, en weldra ziet men 

 het protoplasma als een dunne, min of meer kogelvormige blaas, met 

 het celvocht als inhoud, ergens in de celholte liggen. Dit verschijn- 

 sel, dat thans algemeen plasmolyse genoemd wordt, en dat door 

 alle neutrale oplossingen, die sterker water aantrekken dan het 

 celvocht na opheffing van den turgor, kan te voorschijn geroepen 

 worden, diende als uitgangspunt voor mijne methode. 



De waarneming van in 10 pCt. kalisalpeter geplasmolyseerde 

 cellen leerde mij namelijk, dat deze, wanneer zij slechts lang ge- 

 noeg in de oplossing bewaard worden, tot nu toe onbeschreven 

 verschijnselen vertoonen. Het is bekend, en het spreekt trouwens 

 van zelf, dat de cellen na korten of langen tijd onder deze omstan- 

 digheden sterven. Doch dit sterven heeft niet plotseling, maar al- 

 lengs plaats, en het treft ook niet alle deelen der protoplasten ge- 

 lijktijdig. En nu is het juist de wand der vacuole, die het langste 

 weerstand biedt, en dien men dus nog levend kan zien, wanneer 

 de buitenlaag van het protoplasma, de celkern en de chlorophyl- 

 korrels reeds zichtbaar gestorven zijn. Deze hangen dan als ge- 

 stolde, troebele klompjes, hier en daar aan den helderen, gladden 

 en gespannen wand der vacuole. 



Het levend protoplasma laat geene kleurstoffen door, het doode 

 absorbeert deze daarentegen gretig. Om deze ontdekking van 

 Nageli op het onderhavige geval toe te passen, kleurde ik mijne 

 salpeteroplossing, hetzij terstond, hetzij later, met eosine. Zoolang 

 de geheele protoplast nog leefde, bleef hij ongekleurd, zoodra ech- 

 ter zijne uitwendige deelen gestorven waren, kleurden zich deze 

 donkerrood, terwijl noch de wand der vacuole, noch ook diens in- 

 houd, eenig spoor van kleuring vertoonden. Uren lang konden de 

 cellen in dezen toestand vertoeven; eindelijk stierf natuurlijk ook de 

 wand der vacuole, en drong de kleurstof overal door (b.v. Allium 

 sativum, bolschub). 



Zoolang het geheele protoplasma in een sterk geplasmolyseerde 



