OVER LOOISTOF-REACTIEN VAN SPIROGYRA NITIDA. 313 



meer samen, doch blijft, ten minste aanvankelijk levend, Dan weer 

 wordt het protoplasma, tengevolge van de plotselinge inwerking 

 van het zout, in zijne buitenste lagen zonder contractie gedood; 

 deze behouden dan, met de chlorophyl-banden, haar oorspronkelij- 

 ken stand in de eel volkomen onveranderd. Slechts de wanden der 

 vacuolen bieden dan aan de doodelijke werking der salpeteroplos- 

 sing weerstand, en deze vertoonen nu, binnen de doode lagen van 

 het protoplasma, hetzelfde, wat de geheele protoplast in het eerst- 

 beschreven geval vertoonde: zij worden tengevolge der onttrekking 

 van water aan hun inhoud langzamerhand kleiner, en krimpen tot 

 blazen in, die zich meer en meer van het doode protoplasma ver- 

 wijderen, en eindelijk als kogels vrij in de celholte liggen. Niet zel- 

 den ziet men daarbij de oorspronkelijke blazen zich door insnoe- 

 ring tot twee of meer, geheel afgeronde blazen deelen. Zulke bla- 

 zen kunnen, in de overigens doode cellen, eenige uren lang in leven 

 blijven, doch op den duur sterven zij natuurlijk altijd. Een derde 

 geval, dat ens de inwerking der salpeteroplossing in de cellen van 

 Spirogyra zeer dikwijls te zien geeft, bestaat in eene vereeniging 

 der beide beschrevene. De protoplast trekt zich dan een weinig 

 van den celwand terug, maar sterft daarna, terwijl de wanden der 

 vacuolen levend blijven en zich of wel in den half gecontraheerden 

 protoplast nog verder verkleinen en afzonderen, of wel door de 

 contractie van den protoplast naar buiten gedrongen, en zoodoen- 

 de nog volkomener dan elders geisoleerd worden 1)^ 



Hetzij nu de vacuolen zich binnen den gestorven protoplast ge- 

 isoleerd hebben, hetzij zij eng door de doode deelen omgeven blij- 

 ven, hetzij zij eindelijk geheel door deze naar buiten gedrongen 

 zijn, steeds vormen zij blazen met een dunnen, sterk gespannen 

 wand, die volkomen kleurloos en helder en glinsterend van opper- 

 vlakte zijn. Zoo lang zij deze eigenschappen vertoonen, is haar 

 wand nog levend, en deze toestand kan uren lang duren. Dan 

 sterven zij, en wel nu eens zoo, dat de wand eenvoudig verstijft en 

 zijn glans verliest, dan weer zoodat de wand barst, en onder uit- 

 stooting van den inhoud samenkrimpt. Door vergiften, of door ver- 

 warming tot boven de temperatuurgrens kan men dit sterven der 

 blazen doen plaats vinden, terwijl men ze onder den microscoop 

 waarneemt. 



Zoolang zij levend zijn, bezitten de wanden der vacuolen, in meer 

 of minder volkomene mate de voor het levende protoplasma zoo 



1) Vergelijk Fig. 1 en 2 op biz. 317. 



