6 DE INVLOED DER TEMPERATUUR OP DE 



eerste. Als hij door de zon beschenen wordt, terwijl de andere in 

 de schaduw hangt, staat hij vele graden hooger. De uitstraling naar 

 de ledige ruimte verkoelt hem onder de temperatuur der lucht, de 

 absorptie van zonnestralen vervvarmt hem daarboven. Hetzelfde 

 geldt van de planten: In nachten, w^aarin de luchttemperatuur -|- 1 



1- 3o w^as, heeft men niet zelden een doodvriezen van bladen 



waargenomen 1), w^aardoor dus een verkoeling door uitstraling be- 

 wezen wordt. Boussingault 2) nam waar, dat het gras in heldere 

 nachten 7 — 8o kouder kon zijn dan de luchtlaag onmiddelijk er 

 boven. Nadere onderzoekingen hierover ontbreken echter. 



Bij de absorptie van lichtstralen door groene plantendeelen komt 

 nog in aanmerking, dat een gedeelte dezer stralen bij de assimilatie 

 verbruikt wordt, en dus niet tot verhooging van de temperatuur 

 van het plantendeel bijdraagt. 



De temperatuursverlaging, die planten ten gevolge der verdam- 

 ping ondergaan, zou uit de hoeveelheid van het verdampte water, 

 het gewicht der plant en de bekende waarde van de latente warmte 

 van waterdamp berekend kunnen worden, als de specifieke warmte 

 van piantenweefsels en de warmtegeleiding in deze bekend was. 

 Daar aan deze voorwaarden niet voldaan is, en rechtstreeksche 

 proeven over dit onderwerp ontbreken, is de invloed van de ver- 

 damping op de temperatuur der planten nog geheel onbekend. 



Bij alle verschijnselen van imbibitie of osmose en aile bij de 

 stofwisseling plaats vindende chemische veranderingen, worden 

 spankrachten in warmte omgezet. Deze warmte kan. in de planten 

 worden waargenomen, als de overige in het begin besproken in- 

 vloeden geelimineerd zijn. Het is echter voor-alsnog onmogelijk de 

 verschillende oorzaken te bestudeeren, behalve in enkele gevallen^ 

 b. V. de warmte-ontwikkeling bij het ontkiemen van zaden of bij 

 het bloeien van vele bloemen, waar de, bij het oxydatie-proces 

 ontstane warmte, die, welke door imbibitie of osmose ontstaan kan, 

 vele malen overtreft en een belangrijke temperatuursverhooging 

 bewerkt. In deze gevallen kan de eigene warmte, dat is het tempe- 

 ratuursverschil tusschen de plant en de omgeving, verscheidene 

 graden bedragen. Terwijl deze punten door vele waarnemers onder- 

 zocht zijn, is de eigene warmte, die ook in andere deelen wordt 

 waargenomen en die voor het tegenwoordig doel alleen van belang 

 is, minder dikwijls nagegaan. Zij werd ontdekt door Dutrochet 3), 

 die tot hare bepaling het gebruik van de thermo-electrische naald 



1) Zie o. a. A. Braun, < Bot. Ztg. 1861. p. 263. 



2) Boussingault, Landwirthschaft 11. p. 400. 



3) Dutrochet, < Ann. d. sc. nat. 1839. II. p. 77. 



