8 



DE INVLOED DER TEMPERATUUR OP DE 



digheden slechts zeer onvolledig 1), 2e kent men noch de concen- 

 tratie van het eiwit der plantencellen, noch de hoeveelheden zout 

 of zuur die er mede gepaard voorkomen, 3e is het onbekend, of be- 

 neden het stollingspunt van het eiwit gelegen temperaturen niet 

 een doodende verandering der cellen kunnen veroorzaken 2). Men 

 is dus geheel tot een empirisch-physiologisch onderzoek beperkt, 

 en kan zelfs, nu afloop hiervan, de waargenomen verschijnselen 

 niet verklaren. 



Dit onderzoek is het meest volledig door Sachs 3) ingesteld. Hij 

 bracht in potten groeiende planten in een verwarmingstoestel 4), 

 verwarmde de lucht tot een bepaalden graad, hield dan de tempe- 

 ratuur eenigen tijd constant, waarna zij, hetzij in den toestel, hetzij 

 daarbuiten tot die van het vertrek afdaalde. In een tv^eede reeks van 



1) Volgens onderzoekingen van Panutn «Archiv fiir pathol. Anatomic. 

 IV. 1852. p. 441—444.) verandert de aanwezige hoeveelheid zout, bij gelijk 

 zuurgehalte, de stollingstemperatuur eener eiwitoplossing. Zijn voornaamste 

 proeven waren deze: 100 volumina eener zure eiwitoplossing werden met 

 een zeker aantal volumina van bijna geconcentreerde zoutoplossingen ver- 

 mengd, en daarna langzaam verwarmd. In de volgende tabel geeft de eerste 

 kolom de eiwitoplossing, de tweede het tot oplossing gebruikte zuur, de 

 derde het toegevoegde zout aan. In de volgende kolommen geeft het eerste 

 van de beide door — gescheiden getallen de temperatuur, waarbij de oplos- 

 sing troebel werd, het tweede die waarbij het eiwit zich in vlokken 

 afscheidde, als 1, 2, 4, 6 enz. volumina zout aan 100 volumina der zure 

 oplossing waren toegevoegd. 



2) Gelijk in het volgende blijken zal, ligt dedoodende temperatuur in den 

 regel des te lager, naarmate het watergehalte der cellen grooter is. Daar nu de 

 stollingstemperatuur van eiwit des te hooger ligt, naarmate het eiwit in meer 

 water is opgelost (Lehmann, Lehrb. d. physiol. Chemie 1852. 1, p. 31 1.), pleit dit 

 vooralsnog tegen de veronderstelling dat de stolling van het eiwit de oorzaak 

 van den dood bij hooge temperaturen is ; ten minste is het niet geoorloofd aan 

 de afhankelijkheid van beide verschijnselen van het watergehalte een argument 

 voor hun oorzakelijk verband te ontleenen, zoo alsdit somwijlen geschied is. 



3) Sachs, Ueber die obere Temperaturgrenze derVegetation, < Flora 1 864. p. 5. 



4) Zie de teekening en beschrijving hiervan in Sachs, Handbuch p. 64. 



