LEVENSVERSCHIJNSELEN DER PLANTEN. 25 



hoofdstuk uit, de veranderingen der beweging van het protoplasma 

 behandelt § 6, de door het snelle ontdooien veroorzaakte dood en 

 andere niet rechtstreeksche gevolgen van temperatuursverande- 

 ringen worden in § 7 besproken. Er blijft dus nog de vraag over 

 of er andere verschijnselen zijn, die als functien van de snelheid van 

 temperatuursveranderingen moeten beschouwd worden. 



A. De Candolle l) betwijfelt den invloed van temperatuursver- 

 anderingen op het plantenleven, daar hij vergeefs in de litteratuur 

 naar opgaven daaromtrent gezocht heeft. Op de bewegingen van 

 bewegelijke organen hebben temperatuursveranderingen geenerlei 

 invloed 2). De door deze bewerkte bewegingen van bloembladen 

 zijn in haar grootte evenmin functien van hare snelheid 3) . Een in- 

 vloed op andere verschijnselen heb ik in de litteratuur nergens ver- 

 meld gevonden. 



Uitgaande van het algemeen bekende feit, dat een snel ontdooien 

 van bevroren plantendeelen, dat is dus een snelle temperatuursver- 

 andering om het vriespunt, gewoonlijk den dood ten gevolge heeft, 

 heeft Karsten 4) de volgende stelling uitgesproken: „Plotzliche 

 grosse Schwankungen der Temperatur sind den Pflanzen schad- 

 lich, und konnen sie krank machen oder todten, auch bei den, die 

 Gesundheit und das Leben der Pflanzen an und fiir sich nicht ge- 

 fahrdenden Temperaturgraden". 



De zoo gestelde algemeene wet is, ofschoon zij zonder eenig 

 bewijs gebleven is, in onderscheidene handboeken overgenomen 5), 

 terwijl het doodvriezen steeds als voorbeeld aangehaald werd. Het 

 is echter klaarblijkelijk onlogisch uit de bij snel ontdooien waarge- 

 nomen verschijnselen iets omtrent den invloed van snelle tempera- 

 tuursveranderingen in het algemeen af te willen leiden. Daarom 

 komt het mij wenschelijk voor dit punt proefondervindelijk na te 

 gaan 6). 



§5. 



Onschadelijkheid voor het leven. 



De grootste temperatuursverandering, die een plant, tusschen de 

 hoogste grens voor haar leven en het vriespunt barer sappen onder- 



1) A. De Candolle, Gdographie botanique. 1855. p. 48. 



2) Sachs, < Bot. Ztg. 1857. p. 809 sqq; < Ber. d. k. Sachs. Ges. d. 

 Wiss. 1860. p. 22; < Flora 1863. p. 451. 



3) Zie § 10a. 



4) Karsten, < Bot. Ztg. 1861. p. 289; < Pogg. Ann. 115. 1862. p. 159. 



5) O. a. Hofmeister, Die Pflanzenzelle p. 280, reg. 1 en reg. 11 van ond. 



6) Zie § 5. 



