30 DE INVLOED DER TEMPERATUUR OP DE 



In de haren van landplanten belette de groote ongelijkmatigheid 

 ■der beweging de herhaling van deze waarnemingen 1). 



De veranderingen van den vorm van het protoplasma-net, die 

 door snelle temperatuursveranderingen veroorzaakt worden, be- 

 staan voornamelijk in het eenvoudiger worden van het netwerk, het 

 dikker en rozenkransvormig worden der afzonderlijke strengen, of 

 in de vorming van een gelijkmatig wandbeiegsel, zonder draden 

 door den celinhoud heen. Ais de nieuw ontstane temperatuur binnen 

 de grenzen der protoplasma-beweging iigt en gedurende eenigen 

 tijd constant ingewerkt heeft, neemt het protoplasma zijn oor- 

 spronkelijken vorm weder aan; Hgt de nieuwe temperatuur buiten 

 die grenzen, dan vertoont het herstel van den vorm zich eerst bij 

 gunstiger temperaturen2). Zoo vond Hofmeister, dat in een haar 

 van Ecbaiium agreste, waarin na 12 minuten verbHjven bij 40° het 

 protoplasma-net tot een opeenhooping rondom de kern, en vijf 

 dikke balken vervormd was, na 1 ^ uur bij die temperatuur gebleven 

 te zijn, een nieuw net ontstaan was, waarin levendige beweging 

 werd waargenomen. Dezelfde tijdelijke vormsverandering van het 

 protoplasma werd door een verwarming tot 45° veroorzaakt. 



Sachs 3) nam dergelijke vormsveranderingen in de haren van 

 Cucurbita Pepo, Solanum Lycopersicum e. a. waar, nadat deze snel 

 tot even boven de temperatuurgrens der protoplasma-beweging 

 verwarmd waren; bij verkoeling herstelde zich steeds de oorspron- 

 kelijke vorm. 



Snelle verkoeling in lucht van de haren van meeldraden van Tra- 

 descantia virginica, tot verscheidene graden onder 0°, heft eveneens 

 den oorspronkelijken vorm van het protoplasma tijdelijk op, de 

 strengen vallen tot kogelvormige massa's uiteen, of trekken zich in 

 liet wandbekleedsel terug 4), Na verwarming beginnen de kogels 

 ^ich eerst in de rondte te bewegen en smelten daarna tot een nieuw 

 iiet te zamen. 



§7. 

 Indirecte gevolgen. 



Ofschoon de indirecte gevolgen van temperatuursveranderingen 

 <evenmin als die van de temperatuur in het algemeen, tot het onder- 



1) Zie hieromtrent Sachs, Handbuch. p. 455. 



2) Hofmeister, 1. c. p. 54—58. 



3) Sachs, < Flora. 1864. p. 65 sqq. 



4) Kiihne, Das Protoplasma. 1864. p. 101. 



