32 DE INVLOED DER TEMPERATUUR OP DE 



genoemd wordt l). Of een plant bij het ontdooien sterft of blijft 

 leven, hangt dus van de snelheid der temperatuursverandering af, 

 en de omstandigheden, die op het doodvriezen van invloed zijn, 

 behooren dus hier besproken te w^orden, De beschrijving der eigen- 

 schappen der doodgevroren deelen, die deels door het verlies der 

 spanning en de vergrooting der permeabiliteit van den celw^and, 

 deels door nog onbekende veranderingen van het protoplasma ver- 

 oorzaakt w^orden, ligt echter buiten de grenzen dezer verhande- 

 ling 2). 



In bevroren toestand zijn de celinhouden en celwanden waterarm, 

 doch bevatten geen ijs. Hun watergehalte daalt met de temperatuur. 

 In de intercellulaire ruimten bevinden zich de ijskristallen, wier 

 gezarpenlijk volumen des te grooter is, naarmate het w^eefsel oor- 

 spronkeHjk meer water bevatte, en naarmate de temperatuur lager 

 is. Bij het ontdooien gaat dit ijs in water over; geschiedt dit lang- 

 zaam, dan imbibeeren celwand en celinhoud zich langzaam, waarbij 

 ze hun moleculairen toestand hernemen, zooals die vroeger was; 

 geschiedt het snel, dan zijn ze na het ontdooien veranderd. Waarom 

 het snel opnemen van water deze veranderingen ten gevolge heeft 

 is nog onbekend. 



Alle oorzaken, die het opnemen van water sneller maken, zullen 

 de kans om dood te vriezen vermeerderen, dus le. het ontdooien 

 in en omgeving van hooger temperatuur, 2e. het snel ontdooien van 

 een lager temperatuur af, 3e. een grooter watergehalte v66r het 

 bevriezen. 



Bevroren planten blijven, bij 1 — 2° ontdooid, bijna altijd in leven, 

 bij 10 — 20° ontdooid sterven echter de meeste. Worden bevroren 

 plantendeelen door de zonnestralen getroffen, dan sterven zij; be- 

 dekte of in de schaduw staande blijven levend. Verwarmt men een 

 gedeelte van een bevroren blad door aanraking met de vingers, dan 

 sterft dit gedeelte bijna altijd, ook dan, als het overige bij langzaam 

 ontdooien in leven blijft. Bieten en meloenschijven kunnen bij het 

 ontdooien levend blijven, zoo dit in smeltend ijs geschiedt 3). Deze 

 en een aantal andere in de litteratuur verspreide en gemakkelijk te 

 herhalen waarnemingen bewijzen den invloed van het snelle ont- 

 dooien voldoende. 



1) Rauwenhoff, Over het bevriezen van planten. < Jaarb. der K. Nederl. 

 Maatschappij van Tuinbouw te Rotterdam. 1863. p. 37. 



2) Zij is gegeven door Sachs, < Ber. d. Sachs. Ges. d. Wiss. 1860. I. 

 p. 1 sqq. en door Rauwenhoff, 1. c. p. 34—67. 



3) Sachs, < Landw. Versuchsstat. Bd. II. 1862. p. 177. 



