LEVENSVERSCHIJNSELEN DER PLANTEN. 33 



Vele planten kunnen door snel ontdooien niet gedood worden. 

 Zoo bracht Goppert l) Lamium purpureum, Stellaria media, Cap- 

 sella bursa Pastoris en andere soorten, nadat zij bij 4 — 5° bevroren 

 waren, in lucht van 22,5°, waar zij zonder schade ontdooiden. 

 Evenzoo kunnen hout en korstmossen snel ontdooien zonder te 

 sterven 2). 



De invloed van de temperatuur, die de planten bij het begin van 

 het ontdooien hebben, blijkt o. a. uit de volgende waarneming van 

 Goppert 3) : Senecio vulgaris en Chelidonium majus, die bij 7,5 — 

 15° bevroren waren, ontdooien zonder schade, bij 22,6° bevroren 

 stierven zij, toen zij in lucht van + 6° gebracht waren. 



Jongere deelen vriezen lichter dood dan oudere, kruidachtige 

 eerder dan houtige 4), daar zij meer vocht bevatten; om dezelfde 

 reden lijden de jonge deelen van Pinus-soorten van voorjaars- 

 nachtvorsten, terwijl de boomen zelve des winters onbeschadigd 

 blijven. Ook worden drooge zaden door snelle temperatuursveran- 

 deringen om het vriespunt veel minder geschaad dan met vocht 

 verzadigde 4). 



De volgende waarnemingen schijnen nog onder deze derde cate- 

 gorie te behooren Goppert 5) liet Senecio vulgaris, Fumaria offici- 

 nalis en Poa annua, nadat zij bij — 11° bevroren en daarna zonder 

 schade ontdooid waren, gedurende 14 dagen bij 15 — 22° voortleven, 

 waardoor haar turgor, en dus haar watergehalte toenam. Nadat zij 

 toen weer (bij — 9,5°) bevroren waren, stierven zij bij het ont- 

 dooien, terwijl andere, eveneens bij — 9,5° bevroren planten der- 

 zelfde soorten in dezelfde ruimte zonder schade de luchttempera- 

 tuur aannamen. Schumacher 6) zag, dat op een in den herfst sterk 

 bemest veld de Winterrapen door de winterkoude geheel te niet 

 gingen, terwijl daarnaast op een veronachtzaamd stuk land de veel 

 schraler ontwikkelde planten van de vorst geen schade leden. 



Uit de hierboven gegeven beschrijving van het doodvriezen volgt, 

 dat bevroren planten door snelle verwarming ook dan gedood kun- 

 nen worden, wanneer deze laatste het vriespunt barer sappen niet 

 bereikt. Hiertoe is alleen noodig dat er genoeg ijs in water overgaat, 

 om voor het ontdooien van al het ijs zooveel water in korten tijd te 

 leveren, als door de cellen niet meer zonder schade voor haar leven 



1) Goppert, Warme-Entwickelung. 1830. p. 62. 



2) Sachs, < Ber. d. Sachs. Ges. d. Wiss. 1860. I. p. 1 sqq. 



3) Goppert, 1. c. p. 66. 



4) Goppert, 1. c. p. 45—41. 5) 1. c. p. 63. 

 6) Schumacher, Die Diffusion. 1861. p. 233. 



